Avrupa Merkez Bankası (ECB) için enerji fiyatlarındaki yükselişin etkisi açık: Ağustos 2026’da euro bölgesi enflasyonu, neredeyse tamamen artan enerji maliyetleri nedeniyle %3,3’e çıktı. Buna karşılık enerji ve gıda dışındaki fiyat baskıları daha sınırlı kaldı.
6 Bu yüzden yeni bir faiz artışı tartışmasında belirleyici soru, pahalı enerjinin ücret taleplerine ve başka mal ve hizmetlerin fiyatlarına yayılıp yayılmayacağı.
Ücretler neden kritik gösterge?
ECB’nin ikinci tur etkiler dediği süreç, enerji kaynaklı ilk fiyat artışının ücret pazarlıklarına, şirketlerin fiyat ve kâr marjı kararlarına, ayrıca enflasyon beklentilerine taşınması. Böyle bir yayılma, enflasyonu daha geniş tabanlı ve kalıcı hâle getirebilir.
18
ECB Yönetim Konseyi üyesi Olli Rehn, ücret artışlarının ılımlı seyrettiğini ve ikinci tur etkilerin şimdiye kadar görülmediğini söyledi. ECB Başekonomisti Philip Lane’e göre çalışanlar geçim maliyetlerinin arttığının farkında; ancak işverenlerin bunu telafi edecek ücret artışlarını karşılama kapasitesi sınırlı. Bu, ücretlerin neden sert tepki vermediğini açıklıyor; ileride böyle bir tepki gelmeyeceğini garanti etmiyor.
15
Doğal gaz riski neden sürüyor?
Lane, hem petrol hem doğal gaz fiyatlarında ikinci bir yükseliş dalgası yaşandığını ve enerji şokunun ECB’nin mart ayında beklediğinden uzun sürebileceğini belirtiyor. Ona göre enflasyon, 2027 ortasından itibaren hedefe doğru gerilemeden önce daha uzun süre yüksek kalabilir.
17 Tarihsel düzeylerin oldukça altındaki doğal gaz stoklarını doldurma çabası da fiyatları yukarı itiyor; bunun hanelerin ısınma ve işletmelerin elektrik maliyetlerine yansıma riski var.
8
Şokun uzaması, yüksek maliyetlerin ekonomiye yayılması için daha fazla zaman demek. Fakat tek başına bir ücret-fiyat sarmalının başladığını göstermiyor.
17
18
Bir faiz artışı daha gelir mi?
ECB, hazirandaki benzer adımın ardından 10 Eylül’de temel faizlerini 25 baz puan artırdı; mevduat faizi %2,50’ye yükseldi. Bankanın tahminleri ortalama enflasyonun 2026’da %3,0, 2027’de %2,5 ve 2028’de %2,1 olacağı yönünde.
3
9
12
Enerji fiyatları yükseldikçe yatırımcıların yeni faiz artışı beklentisi güçlendi. ECB Başkan Yardımcısı Boris Vujčić ise piyasa fiyatlamasının büyük ölçüde enerjiye odaklandığını, bankanın karar verirken daha geniş bir ekonomik gösterge setine bakacağını vurguladı.
1
7
Euro bölgesinde ikinci çeyrek büyümesinin beklentileri aşması ve eylülde iş faaliyetinin beklenmedik biçimde hızlanması, ECB’ye gerektiğinde adım atmak için daha fazla alan sağlayabilir. Yine de güçlü büyüme tek başına yeni bir artış kararı anlamına gelmiyor. Asıl ölçüt, enerji maliyetlerinin ücretlerde ve genel fiyatlarda kalıcı bir yükselişe dönüşüp dönüşmediği. Sunulan kanıtlar, küresel büyüme verilerinin ECB’nin bir sonraki kararında bundan ayrı bir etkisi olduğunu göstermiyor.
18
7