İran’ın el konulan gemileri satma planında neler biliniyor?

İran yargısı, Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi’nde el konulan, ABD ve İsrail’le bağlantılı ticari gemileri satmayı planladığını açıkladı. Yetkililere göre gelir, son çatışmalardan etkilenen kişi ve ailelerin zararlarını karşılamak için kullanılacak. Şimdilik ortada açıklanmış bir plan var; tamamlanmış bir gemi satışı veya yayımlanmış bir ödeme takvimi yok.914

Hangi gemiler satılabilir?

Yargı yetkilisi Hasan Abdollianpour, bazı gemilere yargı kararları uyarınca el konulduğunu söyledi. Ancak satılacak gemilerin kesin listesini vermedi; her birine hangi koşullarda el konulduğunu da açıklamadı.914

Haberlerde, savaş sırasında Nisan ayında İran Devrim Muhafızları tarafından el konulan iki geminin adı geçiyor: Panama bayraklı MSC Francesca ve Liberya bayraklı Epaminondas. Bu gemilere el konulmuş olması, satış planına dahil edildikleri anlamına gelmiyor.11

Bir de daha eski bir dosya var. İran yargısı, İsrailli iş insanı Eyal Ofer’le bağlantılı ve iki yıldan uzun süre önce el konulmuş bir geminin zararların karşılanmasında kullanılabilecek varlıklar arasında olabileceğini belirtti. Dosyanın İran Yüksek Mahkemesi önünde olduğu bildirildi. Bu gemi ne savaş sırasında el konulan gemilerden biri ne de satılacağı kesinleşmiş bir gemi olarak değerlendirilmeli.7

Tazminat konusunda ne belli?

Abdollianpour’a göre satıştan elde edilecek para, çatışmalardan zarar gören kişi ve ailelere yönelik olacak. İranlı yetkililer zarar tespitinin sürdüğünü de söylüyor: Yargıya ilişkin bir haberde, Bender Abbas, Keşm, Bender Lenge ve Cask’ta 537 gemideki hasarın değerlendirildiği belirtildi. Bu sayı, satış için el konulan gemilerin sayısı değil.129

Mevcut haberler toplam tazminat tutarını, kimlerin ödeme almaya hak kazanacağını, satış tarihlerini veya ailelere ödenecek miktarları ortaya koymuyor.914

İran daha önce el konulan bir geminin yükünü paraya çevirmişti. 2023’te el konulan ABD’ye ait Advantage Sweet tankerinden alınan ham petrolün, yaptırımlarla bağlantılı ayrı bir tazminat kararı kapsamında 36–37 milyon dolara satıldığı bildirildi. Bu olay, Şubat 2026’da başlayan savaştan önceye dayanıyor; gündemdeki gemilerin kendilerinin satılması planıyla aynı şey değil.34

Hürmüz’deki deniz trafiğiyle bağlantısı ne?

Satış planı, boğazdan geçişe ilişkin daha geniş bir anlaşmazlığın parçası. İran parlamentosu, Tahran savaş zararları için tazminat alana kadar ABD ve İsrail bağlantılı gemilerin Hürmüz’den geçişini yasaklamayı öngören bir planı değerlendirdi. Ayrı olarak, İran’ın boğaz trafiğiyle ilgili kurumu geçiş kurallarını ihlal ettiğini söylediği 77 geminin listesini yayımladı. Bu 77 gemilik liste, satışa çıkarılacak gemilerin listesi değil.117

Eylül ayında Keşm Adası yakınlarında bir İran yük gemisinin vurulmasının ardından Tahran, komşu ülkelere tartışmalı geçiş düzenlemeleri hakkında vereceği bilgilendirmeyi erteledi.2

Sonuç olarak üç ayrı kategori birbirine karıştırılmamalı: el konulduğu bildirilen gemiler, tazminat için kullanılabileceği konuşulan varlıklar ve satışı kesinleşen gemiler. Kaynaklar İran’ın niyetini doğruluyor; kesin bir satış listesini veya ailelere yapılmış ödemeleri değil.91114