İran teslimiyeti reddetti, diplomasi kapısını açık tuttu; petrol fiyatları yükseldi

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın 23 Eylül’de Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu’nda verdiği mesaj iki yönlüydü: İran teslim olmayacak, fakat diplomasiye kapıyı kapatmayacak. Konuşma, yakın zamanda bir ABD-İran anlaşmasına varılacağı beklentisini zayıflattı. Öncesinde Körfez’den petrol arzının artabileceği umuduyla gerileyen fiyatlar yeniden yükseldi. 1311

Petrol fiyatları ne kadar yükseldi?

Brent petrol vadeli işlemleri 23 Eylül’ü 3,83 dolar, yani yüzde 3,86 artışla varil başına 103,08 dolardan kapattı. ABD petrol göstergesi West Texas Intermediate (WTI) ise 1,64 dolar, yani yüzde 1,81 yükselerek 92,16 dolara çıktı. Reuters, yükselişte Pezeşkiyan’ın konuşmasının etkili olduğunu bildirdi; fiyatlar aynı zamanda Orta Doğu’dan yapılacak sevkiyata ilişkin değişen beklentilere de tepki veriyordu. 13

Washington ve Tahran ne söylüyor?

ABD Başkanı Donald Trump, bir gün önce BM’de çatışmayı bitirecek bir anlaşma ihtimalinden söz etmiş, anlaşma olmazsa İran İslam Cumhuriyeti’ni “yok edebileceği” tehdidinde bulunmuştu. Diğer ülkelere İran’ı ekonomik olarak tecrit etme çağrısı yapan Trump, anlaşmanın ABD’de kasım ayında yapılacak ara seçimlerden sonra gelebileceğini öngörmüştü. Bu takvim, kısa sürede sonuç alınacağı beklentisiyle örtüşmüyordu. 24

Pezeşkiyan, Trump’ın yaklaşımını “zorbalık zihniyeti” olarak niteledi. İran’ın teslim olmayacağını söylerken çatışmayı sona erdirmek için diplomasiye açık olduğunu belirtti. İran’ın askerî eylemlerini savunma amaçlı olarak tanımladı; ABD ve İsrail’i ülkesine saldırmakla suçladı. ABD’li ve İranlı yetkililer arasındaki temaslara ilişkin haberler, görüşme olasılığının sürdüğünü gösteriyor; bir anlaşmaya varıldığını değil. 81011

Bundan sonra neye bakılmalı?

ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), eylül ayı görünümünde Orta Doğu kaynaklı arz kaybının küresel petrol stoklarını azaltması nedeniyle fiyat tahminlerini yükseltti. Kurum, Brent’in 2026’nın ikinci yarısında ortalama yaklaşık 90 dolar olacağını öngördü. Bu, herhangi bir günün kapanış fiyatına ilişkin bir tahmin değil. Sağlanan kaynaklar, OECD’ye güvenle atfedilebilecek belirli bir enerji fiyatı veya enflasyon tahmini ortaya koymuyor.

Sevkiyatın toparlanmasını sağlayan güvenilir bir anlaşma, arz kaygısını azaltarak petrol fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabilir. Aksamaların sürmesi ise ters yönde risk yaratır: Savaş öncesinde küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’si Hürmüz Boğazı’ndan geçiyordu. İki senaryo da belirli bir fiyatı garanti etmiyor; konuşmalardan çok müzakerelerin sonucu ve fiilî petrol akışı önem taşıyacak. 3