Pezeşkiyan’ın BM konuşmasının ardından petrol yükseldi: Brent yüzde 3,86 arttı

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın 23 Eylül’de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda verdiği mesaj iki yönlüydü: İran, ABD baskısına teslim olmayacak; ancak diplomatik çözümü de dışlamıyor. Petrol piyasası bu sözleri hızlı bir anlaşmanın işareti olarak okumadı. Önceki günlerde diplomasi umuduyla gerileyen fiyatlar, konuşmanın ardından yükseldi. Bu hareket, görüşmelerin başarısız olduğunu değil, kısa sürede sonuç alınacağı beklentisinin zayıfladığını gösteriyor. 123

Brent’teki artış WTI’dan daha yüksekti

23 Eylül kapanışında uluslararası petrol göstergesi Brent, varil başına 103,08 dolara çıktı; günlük artış 3,83 dolar, yani yüzde 3,86 oldu. ABD petrol göstergesi Batı Teksas türü ham petrol (WTI) ise 1,64 dolar, yani yüzde 1,81 artışla 92,16 dolardan kapandı. Dolayısıyla o gün için kullanılan “yaklaşık yüzde 4’lük yükseliş” ifadesi Brent’e uyuyor, WTI’a değil. 3

Haftanın başında ABD-İran diplomasisine ilişkin beklentiler ve Suudi Arabistan’dan petrol sevkiyatının kısmen toparlanması fiyatları aşağı çekmişti. Pezeşkiyan’ın konuşması, piyasadaki bu iyimserliğin bir bölümünü tersine çevirdi. 123

Masadaki tutumlar ve Hürmüz riski

ABD Başkanı Donald Trump, 22 Eylül’de BM’de, savaşı sona erdirecek bir anlaşma olmazsa İran’ı “yok edebilecekleri” tehdidinde bulundu; bir anlaşmanın yakında sağlanabileceğini de söyledi. Ertesi gün Pezeşkiyan, baskı altında teslim olmayı reddederken diplomatik çözüme açık olduklarını belirtti. Her iki tarafın açıklamalarında görüşmelere yer var, fakat uzlaşma koşullarında anlaştıklarına dair bir işaret yok. 117

Bu nedenle Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat, petrol fiyatları açısından kritik olmaya devam ediyor. Pezeşkiyan konuşmasında ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasına ve Tahran’ın boğazdaki ticareti kısıtlama girişimlerine değindi. Sevkiyatın daha fazla aksaması fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskıyı artırabilir; akışın yeniden güçlenmesini sağlayan bir anlaşma ise bu baskıyı hafifletebilir. Bunlar kesin fiyat tahminleri değil, gelişmelere bağlı olasılıklar. 12

ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), BM konuşmalarından önce, Orta Doğu’dan gelen arz kaybının küresel stokları azaltması üzerine 2026 petrol fiyatı tahminlerini yükseltmişti. Eylül öngörüsünde yıl ortalaması Brent için yaklaşık 91 dolar, WTI için 84,65 dolar düzeyindeydi. Bu rakamlar 23 Eylül’deki yükselişten önce hazırlanmış yıllık ortalama tahminleri; bir sonraki işlem gününün fiyatını göstermiyor. Enerjinin uzun süre pahalı kalması enflasyon riskini de artırabilir. Ancak eldeki yayımlanabilir kaynaklar OECD’ye atfedilen belirli bir enflasyon tahminini doğrulamaya yetmediğinden burada OECD adına bir rakam vermek mümkün değil. 412