Bitcoin, yapay zekâ hisselerinden daha dayanıklı kaldı; ancak o da geriledi

Bitcoin, Eylül ortasındaki piyasa türbülansından kaçamadı; fakat borsadaki yapay zekâ temasıyla en yakından bağlantılı alanlara göre daha iyi dayandı. Bitcoin vadeli işlemleri 15 Eylül’de gün içinde yaklaşık 76.875 dolar seviyesinde işlem gördü; bu, seans için %2,87 düşüşe işaret ediyordu. Fiyat yine de 3 Eylül’de görülen 82.283 dolarlık zirvenin altındaydı. 2021

Buradaki kritik ayrım şu: Kriptonun teknoloji hisselerinden “ayrışması”, güçlü bir yükseliş yaşadığı anlamına gelmiyordu. Yapay zekâ yatırımı temasının yeniden fiyatlanması teknoloji ve yarı iletken hisselerini sert vururken, Bitcoin düşüşe rağmen görece daha dengeli kaldı.

Bitcoin ve kripto piyasasında ne oldu?

Mevcut piyasa verileri, yapay zekâ hisselerindeki satış sürerken Bitcoin’in 70 bin doların üst bandında işlem gördüğünü gösteriyor. Bir haberde Bitcoin yaklaşık 78.000 dolar civarındayken Nasdaq 100 vadeli işlemlerinin %1,65 düştüğü, bunun teknoloji hisselerine karşı bir göreli üstünlük tablosu yarattığı belirtildi. 5 Ancak 15 Eylül’de Bitcoin vadeli işlemleri gün içi 75.575 doları gördükten sonra 76.875 dolara geriledi. 20

Bu nedenle tablo iki yönlü okunmalı:

• Bitcoin 15 Eylül’de düştü; klasik anlamda güvenli liman gibi davranmadı. 20
• Eylül başındaki 82.283 dolarlık zirvesini geri alamadı. 21
• Çip üreticileri ve diğer yapay zekâ bağlantılı şirketleri etkileyen, yapay zekâ altyapı harcamalarına yönelik doğrudan yeniden değerleme baskısına daha az açıktı. Göreli üstünlük anlatısının temeli bu karşılaştırmadır. 14

Kaynaklar daha geniş kripto piyasasının genel piyasalardan iyi performans gösterdiğini niteliyor. Ancak Bitcoin dışındaki büyük tokenlerin 15 Eylül’e ait karşılaştırılabilir ve yeterince güvenilir fiyat verileri sağlanmıyor. Bu yüzden varlık bazında kesin bir sıralama yapmak, mevcut kanıtın ötesine geçer. 4

Yapay zekâ güvenliği tartışması teknoloji hisselerini neden vurdu?

Satış dalgasının arka planında, en gelişmiş yapay zekâ sistemlerinin geliştirilme hızının yavaşlatılması yönündeki çağrılar vardı. Anthropic CEO’su Dario Amodei daha temkinli bir hız gerektiğini savundu; haberlerde OpenAI CEO’su Sam Altman ile Elon Musk’ın da daha fazla ihtiyat yaklaşımını desteklediği aktarıldı. 19

Tartışmayı büyüten bir başka unsur, eski Anthropic araştırmacısı Jacob Coxon’ın şirketlerin kontrol edemeyebilecekleri sistemlere doğru yarıştığı yönündeki uyarısı oldu. 2

Piyasalar bu tartışmayı, yapay zekâ yatırım döngüsünün hızına yönelik olası bir risk olarak değerlendirdi. Değerlemeleri yapay zekâ işlem gücü talebine sıkı biçimde bağlı yarı iletken şirketleri satışın ana hedefi oldu: CNN’e göre Nvidia %3,4 gerilerken PHLX Yarı İletken Endeksi yaklaşık %6 düştü; Nasdaq Composite ise %0,56 kayıp verdi. 1 Diğer haberler de yapay zekâ bağlantılı hisselerde küresel bir gerileme ve Nasdaq’ta %1’lik düşüş bildirdi. 9

Bitcoin açısından önemli nokta, riskten kaçışın kapsamı. Satışın odağında yapay zekâ harcamaları tezi olduğunda, bu durum tüm spekülatif varlıklarda eşzamanlı ve kapsamlı tasfiyeden farklı işleyebilir. Bitcoin yine düştü, fakat yapay zekâ sermaye harcaması beklentilerinin yeniden fiyatlanmasının merkezinde değildi.

Petrol şoku da baskıyı artırdı

Piyasalardaki baskı yalnızca yapay zekâ kaynaklı değildi. Suudi Arabistan, insansız hava aracı saldırılarının ardından Doğu-Batı boru hattını geçici olarak kapattı. Haberlerde Brent petrolün varil başına yaklaşık 108 dolara, Batı Teksas tipi ham petrolün (WTI) ise 103 dolar civarına çıktığı bildirildi. 10

Yüksek enerji fiyatları enflasyon endişelerini besleyebilir ve tahvil faizleri üzerinde yukarı yönlü baskı yaratabilir. Bu ikili, özellikle gelecekteki kâr beklentileriyle değerlenen teknoloji hisseleri için olumsuzdur. Satış dalgasına ilişkin haberler, yapay zekâ güvenliği tartışmalarıyla yükselen petrol fiyatlarını ve 10 yıllık ABD tahvil getirisinin %5’e dokunmasını birlikte vurguladı. 29

Kripto yatırımcıları açısından bu dönem, Bitcoin’in kısa süreliğine belirli bir hisse senedi temasından ayrışabilse bile geniş makro ortamdan bağımsız olmadığını gösterdi. Petrol, tahvil getirileri ve merkez bankası beklentileri, genel risk iştahını değiştirdiklerinde Bitcoin üzerinde de etkili olabilir.

Ağustos toparlanmasından sonra izlenen Bitcoin seviyeleri

Bitcoin, ağustosta yaklaşık 60 bin doların orta bandından güçlü bir yükseliş sergilemiş, ancak 82 bin dolar civarında zorlanmıştı. 3 Eylül’de görülen 82.283 dolarlık zirveyi, düşük 82 bin dolar bölgesinde tutunamama girişimleri izledi. 21

Sunulan analizde iki fiyat aralığı özellikle öne çıkıyor:

• 76.000–78.000 dolar: Kısa vadede izlenecek destek bölgesi. 17
• 81.000–82.000 dolar: Toparlanmanın daha inandırıcı bir kırılmaya dönüşmesi için geri alınması gereken direnç alanı. 1721

15 Eylül’de 76.875 dolar civarındaki vadeli işlem fiyatı, Bitcoin’i doğrudan alt destek aralığına getirdi. 20 Bu bölgenin korunması tek başına yeni bir yükseliş trendini kanıtlamaz; ancak 76 bin doların altında kalıcı bir kırılma, ağustos toparlanmasının kalıcı ivme ürettiği tezini zayıflatır.

Türev piyasalarında kaldıraç riski

Pozitif fonlama oranı, sürekli vadeli işlem piyasasında uzun pozisyon taşıyan yatırımcıların kısa pozisyon sahiplerine ödeme yaptığını gösterebilir. Bu da fiyat düşerse piyasayı zorunlu satışlara daha açık hâle getirir. Mevcut haberler, Bitcoin fonlama oranlarının mayıs sonundan bu yana ağırlıkla pozitif kaldığını ve ağustosta Bitcoin vadeli işlemlerindeki açık pozisyon miktarının yüksek olduğunu gösteriyor. 19

15 Eylül’de toplam kripto açık pozisyonunun 59,7 milyar dolar olduğu iddiası, mevcut kaynak setinde bağımsız biçimde doğrulanmıyor. Bu nedenle kesin bir piyasa verisi olarak kabul edilmemeli. Daha genel çerçevede, yüksek açık pozisyon ve pozitif fonlama oranları yön tahmini değil; düşüşte kaldıraç kaynaklı kırılganlığa işaret eden risk göstergeleridir.

Bu yükseliş olumlu bir ayrışma mı, yoksa ayı piyasası tepkisi mi?

Tek bir işlem günü iki yorumu da kesinleştirmiyor.

Olumlu senaryoda, Bitcoin’in görece sakin seyri talebin yapay zekâ hissesi coşkusuna daha az bağımlı olduğunu gösteriyor. Ağustostaki önceki toparlanma ve 76.000–78.000 dolar bandına odaklanılması, destek bölgesi korunduğu sürece bu görüşü destekliyor. 1720

Daha ihtiyatlı senaryoda ise Bitcoin, hızlı yükselişinin ardından hâlâ önemli direnç bölgesinin altında bulunuyor. 76.000 doların altına iniş, 81.000–82.000 dolar bandındaki reddin geçici olduğu görüşünü zayıflatır. 1721

115.000–120.000 dolara yeniden yükseliş hedefi ya da ardından %90’lık çöküş uyarısı, doğrulanmış sonuçlar değil tahminlerdir. Bunlar, 15 Eylül verilerinden çıkarılmış kesin yargılar olarak değil piyasa görüşleri olarak değerlendirilmelidir.

Sonuç

Bitcoin’in 15 Eylül performansını en doğru tanımlayan ifade baskı altında göreli dayanıklılık oldu. Fiyat yaklaşık 76.875 dolara geriledi ve Eylül zirvesinin altında kaldı; buna karşın yarı iletken hisselerinde görülen yapay zekâ odaklı daha sert kayıplardan kaçındı. 12021

Bu gün, “ayrışma” ifadesinin neden dikkatli kullanılması gerektiğini de ortaya koydu. Dar bir yapay zekâ yatırım tezinin tetiklediği satışta Bitcoin teknoloji hisselerinden farklı hareket edebilir. Ancak yükselen petrol fiyatları, artan tahvil getirileri ve kaldıraçlı kripto pozisyonları, daha geniş çaplı riskten kaçış dalgasında Bitcoin’i yeniden baskı altına alabilir. 21019