ABD, Meksika’dan Yapay Zekâ Donanımında Kuzey Amerika Menşei Şartını Sıkılaştırmasını İstiyor

ABD yönetiminin, Meksika’dan ABD’ye gönderilen yapay zekâ donanımında daha sıkı menşe kuralları talep ettiği bildiriliyor. Planın özü, Meksika’da monte edilen çipler, sunucular ve bağlantılı ekipmanlarda Kuzey Amerika dışından gelen parçaların payına sınır getirmek. Washington’ın amacı, Çinli şirketler ile diğer yabancı üreticilerin Meksika’daki nihai montajı kullanarak ABD tarifelerini ya da teknoloji güvenliği kısıtlamalarını dolanmasını önlemek. 7

Önerilen kural tam olarak neyi değiştirebilir?

Haberlere göre teklif; yapay zekâ ile bağlantılı çipler, sunucular ve benzeri ekipmanların Meksika’daki üretiminde, Kuzey Amerika dışı girdiler için bir üst sınır veya eşik öngörüyor. Ancak şu aşamada bu eşiğin yüzdesi, kapsama girecek ürünlerin kesin listesi, denetimin nasıl yapılacağı ve uygulamanın ne zaman başlayacağı kamuoyuna açıklanmış değil. 7

Çin veya diğer Asya ülkelerinden gelen parçalara yüksek ölçüde bağımlı üreticiler için katı bir eşik, tedarikin Meksika, ABD ya da Kanada’ya kaydırılması anlamına gelebilir. Aksi durumda ürünler, USMCA kapsamındaki tercihli uygulamalardan yararlanamayabilir ve geçerli ABD tarifeleriyle karşılaşabilir. Bu, bildirilen politikanın hedefinden çıkarılan olası ekonomik sonuçtur. 7

Burada olağan yarı iletkenlerle en gelişmiş yapay zekâ çiplerini ayırmak önemli. ABD’nin mevcut ihracat kontrol politikası özellikle Çin’in ileri yarı iletkenlere, yüksek kapasiteli bilgi işlem gücüne ve bunlarla bağlantılı yapay zekâ uygulamalarına erişimini sınırlamaya odaklanıyor. Meksika’ya ilişkin önerinin ise tüm sıradan yarı iletkenler için kesinleşmiş yeni bir tarife düzenlemesi olduğu gösterilmiş değil. 45

Washington neden bu konuyu öne çıkarıyor?

Yapay zekâ donanımı, haberlere göre bu yıl Meksika’nın ABD’ye en büyük ihracat kalemi olarak otomobilleri geride bıraktı. Ayrı bir Reuters verisine göre Meksika, 2026’nın ilk çeyreğinde 50 milyar dolarlık bilgisayar ve elektronik ekipman ihraç etti; bu tutar önceki yılın aynı döneminin neredeyse iki katına denk geliyor. 713

Elektronikte nihai montajın Meksika’da yapılmasına rağmen bileşenlerin önemli bir bölümünün Asya’dan gelmesi mümkün. ABD’nin kaygısı, ürünün son aşamada Meksika’da birleştirilmesinin, Kuzey Amerika ticaret sisteminin sağladığı avantajlardan yararlanmak için kullanılabilmesi. Bildirilen teklif, tam da bu tür tarife aşma düzeneklerini sınırlamayı amaçlıyor. 7

USMCA kapsamında gümrüksüz işlem için gereken menşe koşullarını karşılayan ürünler, Kongre Araştırma Servisi’nin aktardığı üzere Section 122 tarifelerinden muaf tutuluyor. Bu nedenle menşe kriterleri, üreticiler açısından doğrudan maliyet ve pazara erişim meselesi haline geliyor. 3

USMCA görüşmelerinin parçası

Yapay zekâ donanımına ilişkin içerik şartı, ABD-Meksika-Kanada Anlaşması’nın gözden geçirilmesi çerçevesindeki daha geniş pazarlıkların içinde yer alıyor. İki ülke, otomotivdeki menşe kurallarının değiştirilmesi konusunda da anlaşmazlık yaşamıştı. 8

ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, üçüncü ikili müzakere turunda Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum ile görüştü. ABD-Meksika ortak açıklamasında, Meksika Ekonomi Bakanı Marcelo Ebrard da Greer’in Meksikalı muhatabı ve başlıca ticaret müzakerecisi olarak yer aldı. Görüşmelerde ekonomik güvenlik, çelik ve alüminyum, otomobiller ile başka başlıklar da ele alındı. 1

Çelik, alüminyum ve otomobil tarifeleri de pazarlık konusu olabilir; ancak mevcut bilgiler, bu alanlarda kesin bir anlaşma ya da belirli tarife değişiklikleri yapıldığını doğrulamıyor.

Meksika’daki yatırımlar için ne anlama gelebilir?

Net ve uygulanabilir bir geçiş dönemi ile makul bir yerli içerik standardı, Meksika’daki elektronik ve “nearshoring” yani üretimi ABD pazarına yakın ülkelere taşıma yatırımlarını koruyabilir. Buna karşılık çok katı ya da belirsiz bir uygulama, üretim maliyetlerini artırabilir ve yeni projeleri geciktirebilir. Bu değerlendirme, henüz kesinleşmemiş bir düzenlemenin muhtemel ekonomik etkisine ilişkindir.

Tıbbi ekipman veya başka sektörlere benzer Kuzey Amerika içerik şartlarının getirilmesi de teorik olarak mümkün olsa da, eldeki kanıtlar böyle bir resmi teklifin halihazırda bu sektörleri kapsadığını göstermiyor.

Stratejik açıdan yaklaşım, ABD’nin uzun süredir izlediği çizgiyle uyumlu: Çin’in ileri çip üretme veya edinme kapasitesini ve bu çiplerle bağlantılı yapay zekâ uygulamalarına erişimini sınırlamak; ayrıca gelişmiş teknolojinin Çin’e yönlendirilmesini engellemek. 56