Ukrayna’da savaşın günlük faturası 190 milyon dolar: Kış öncesi bütçe ve enerji alarmı

Ukraynalı yetkililerin Eylül 2026’daki Yalta Avrupa Stratejisi (YES) toplantısında verdiği mesaj, yalnızca kışın enerji sistemini daha fazla zorlayacağı değildi. Asıl kaygı, savaşın maliyeti büyürken Rusya’nın altyapı, sanayi ve ihracat güzergâhlarına yönelik saldırılarının bu maliyeti karşılayacak iç kaynakları daraltması. 113

Günlük savaş faturası: 190 milyon dolar

Ukrayna parlamentosunun bütçe komitesi başkanı Roksolana Pidlasa’ya göre, savaşın devlete günlük maliyeti 2026’da yaklaşık 190 milyon dolara çıktı. Bu rakam 2024’te yaklaşık 140 milyon dolardı. Hesaba, yabancı ortakların silah ve diğer askerî yardımları ayni olarak sağlaması dahil değil. 14

Maliyet artışında enflasyon, silahlı kuvvetlerin büyümesi, mühimmat tüketiminin yükselmesi ve hayatını kaybeden askerlerin ailelerine yapılan ödemelerin artması etkili oldu. 19

İlk sekiz aya ait bütçe verileri, tablonun neden ağırlaştığını gösteriyor: Ukrayna, ayni yabancı askerî yardım hariç olmak üzere ulusal güvenlik ve savunma için yaklaşık 42 milyar dolar harcadı. Buna karşılık iç gelirler ve yerel borçlanmadan yaklaşık 39 milyar dolar toplandı. 113

Pidlasa, ülkenin artık asker maaşları dahil temel askerî harcamalarını geçmiş yıllardaki gibi tamamen kendi kaynaklarıyla karşılayamadığını belirtti. Bu nedenle açığın kapatılmasında uluslararası finansmana ihtiyaç duyuluyor. 13

Neden kış daha da zor görünüyor?

Rus saldırıları, Ukrayna’nın hem fiziki altyapısını hem de vergi üretme kapasitesini baskılıyor. Pidlasa’ya göre 2026’nın ilk sekiz ayında iç gelirler hedefin 1,35 milyar dolar altında kaldı; bu açığın yaklaşık dörtte biri yalnızca ağustosta oluştu. 1

Ekonomi Bakanı Oleksandr Kravchenko, Rus saldırılarının 2026’da altyapı ve sabit varlıklarda yaklaşık 10 milyar dolarlık doğrudan hasara yol açtığını tahmin etti. Saldırıların ve Karadeniz limanlarının fiilî abluka altında kalmasının daha geniş ekonomik etkisini ise gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık 1,5 puanı olarak hesapladı. 1

Reuters’ın aktardığına göre Kiev, iki haftayı aşan süre boyunca neredeyse kesintisiz drone saldırılarına maruz kaldı. Bu saldırılar günlük yaşamın yanı sıra kamu kurumları ve şirketlerin faaliyetlerini de aksattı. 1

Enerji, lojistik ve üretim kapasitesine yönelik saldırılar çift yönlü bir kayıp yaratıyor: Bir yandan pahalı onarımlar gerekiyor, diğer yandan gelecekteki vergi ve ihracat gelirleri zayıflıyor. Bu da savunma, temel kamu hizmetleri ve kış hazırlıkları için aynı anda kaynak ayırmayı daha güç hâle getiriyor.

Karadeniz ihracatında 40 milyar dolarlık risk

Ukrayna’nın Karadeniz üzerinden başlıca ihraç ürünleri tarım ürünleri ile demir-çelik ürünleri. Yetkililer, ülkenin güneyindeki saldırıların yoğunlaşması sonucu limanların fiilen bloke edildiğini ve yaklaşık 40 milyar dolarlık ihracat gelirinin risk altında olduğunu bildirdi. 1

Savaş ekonomisinde ihracatın aksaması yalnızca ticaret geliri kaybı anlamına gelmiyor. İstihdam sağlayan ve vergi ödeyen şirketleri zayıflatıyor, döviz girişini sınırlıyor ve devletin ithalat ile onarım harcamalarını finanse etmesini zorlaştırıyor. Bütçe gelirlerindeki sapma, askerî baskı ile ekonomik baskının giderek daha sıkı biçimde birbirine bağlandığını gösteriyor. 1

Kiev’in planı: Onarım, dayanıklılık ve dış finansman

Ukrayna’nın kısa vadeli önceliği, kritik sistemleri kış boyunca çalışır durumda tutmak ve ek finansman sağlamak. Reuters’ın aktardığı tedbirler arasında askerî olmayan harcamaların ertelenmesi veya azaltılması, ek Batı desteği aranması, enerji ve lojistik ağlarının merkezî olmayan yapıya kavuşturulması, sınır ötesi taşımacılığın iyileştirilmesi ve şirketler için devlet destekli savaş riski sigortasının değerlendirilmesi bulunuyor. 1

Toparlanma planında hava savunması; elektrik sisteminin onarımı ve dağıtık yapısının güçlendirilmesi; daha dayanıklı lojistik; tarımsal depolama ve likidite desteği; ayrıca zarar gören sanayi tesisleriyle limanların yeniden faaliyete geçirilmesi öne çıkıyor. 1

Kış öncesi enerji yardımı için uluslararası destek de hazırlanıyor. Nordik-Baltık Sekizlisi (NB8), Ukrayna’nın enerji sektörüne ilave mali, teknik ve malzeme desteği sağlamak üzere çalışacağını açıkladı.

Dondurulmuş Rus varlıkları: Kritik ama çözümsüz başlık

Ukrayna, Avrupa’daki ortaklarından dondurulmuş Rus devlet varlıklarının savunma ve yeniden yapılanma için kullanılmasını istiyor. Avrupa Birliği’nde Rusya Merkez Bankası’na ait 200 milyar avronun üzerinde varlık dondurulmuş durumda. Ancak ana paranın kullanılması tartışmalı; Belçika bu yaklaşıma ilişkin itiraz ve endişelerini dile getiriyor.

AB, dondurulmuş Rus merkez bankası varlıklarından doğan olağanüstü kârların Ukrayna savunmasına yönlendirilmesi yolunda adım attı. Ancak kârların kullanılması ile ana varlıklara el konulması veya bunların harcanması aynı şey değil.

YES toplantısındaki uyarının özeti

Uyarının temelinde şu döngü var: askerî ihtiyaçlar büyürken enerji altyapısı hasar görüyor, ihracat darboğaza giriyor ve bütçe gelirleri zayıflıyor. Bu nedenle günlük 190 milyon dolarlık savaş faturası, yalnızca bir savunma bütçesi kalemi değil; Ukrayna’nın iç finansman kapasitesinin savaş ve ekonomik yıkımın birleşik maliyeti karşısında ne kadar zorlandığının da göstergesi. 113

Sunulan kaynaklar, YES toplantısında açıklanan belirli yeni bir Dünya Bankası paketinin ayrıntılarını doğrulamıyor. Ayrıca Volodimir Zelenskiy’nin Rusya’nın enerji sistemine karşı misilleme saldırılarıyla ilgili belirli bir açıklaması da YES toplantısına doğrudan bağlanmıyor. Reuters, Zelenskiy’nin, ortaklarının Moskova’nın Ukrayna enerji tesisleri, altyapısı ve gıda tedarik yollarına yönelik saldırılarını durdurmasını garanti etmesi hâlinde Ukrayna’nın Rusya’ya yönelik saldırıları durdurmaya hazır olduğunu söylediğini bildirdi. Bu tutum, YES’te dile getirilen kış kaygısının merkezini yansıtıyor: Enerji ve kritik altyapının korunması, sivillerin dayanıklılığı, ekonomik faaliyet ve savaşın sürdürülebilmesi açısından belirleyici.