Suudi Boru Hattı Kapanması Asyalı Rafineriler İçin Tedarik ve Navlun Riskini Büyütüyor

Suudi Arabistan’ın drone saldırılarının ardından Doğu-Batı petrol boru hattını tedbir amaçlı kapatması, Asyalı rafineriler için şimdilik doğrulanmış tam bir ihracat kesintisinden çok tedarik planlaması ve taşımacılık maliyeti riski yaratıyor. Temel belirsizlik, Suudi petrolünün Kızıldeniz’deki Yanbu Limanı’na sevk edilerek yüklenip yüklenemeyeceği ve bunun ne zaman netleşeceği.

Reuters’a göre Saudi Aramco, boru hattındaki hasar, tedarik tahsisatları veya sevkiyat takvimleri hakkında rafinerilere güncelleme yapmadı. Bir rafineri yükleme gecikmesi bildirirken, diğer bazı alıcılar herhangi bir yönlendirme almadı. Bu bilgi eksikliği, rafineri çalışma programlarını oluşturmayı ve ikame kargo bulmayı zorlaştırıyor. 1

Boru hattı neden kritik?

Doğu-Batı boru hattı, Suudi Arabistan’ın doğusundaki petrol üretim bölgelerinden ham petrolü Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’na taşıyor. Böylece Körfez rotalarına ve Hürmüz Boğazı’na bağımlılığı azaltan başlıca alternatif güzergâhlardan biri işlevi görüyor. Suudi yetkililer, Riyad ve Medine bölgelerindeki saldırıların ardından hattın geçici olarak kapatıldığını açıkladı. 2

Kapanmanın uzaması hâlinde, daha önce Yanbu üzerinden yönlendirilen yaklaşık günde 4 milyon varillik Suudi sevkiyatı risk altında kalabilir. Bu rakam, tüm bu hacmin şimdiden kaybedildiği anlamına gelmiyor: depolanmış petrol, yönü değiştirilen kargolar veya sınırlı yüklemeler kısa süreli bir aksamanın etkisini hafifletebilir. 12

En büyük baskı ekşi ham petrol alıcılarında

Risk, özellikle orta ve ağır nitelikteki, kükürt oranı yüksek ekşi ham petrole bağımlı rafinerilerde yoğunlaşıyor. Suudi kargoları gecikir veya azalırsa alıcıların Irak, BAE ve diğer üreticilerden ikame petrol bulmak için daha sert rekabet etmesi gerekecek. Ancak bu alternatiflerin erişilebilirliği zaten sınırlı. 1

Rafineriler açısından mesele yalnızca varil fiyatı değil. Geciken ya da eksik kalan bir kargo; ham petrol karışımlarını, tesislerin kapasite kullanımını, rafine ürün üretim planlarını ve kısa vadeli satın alma programlarını bozabilir. Bu nedenle tahsisat ve yükleme takvimine dair belirsizlik, boru hattı kapanması kadar belirleyici.

Petrol fiyatı ve tanker navlunu yükselişte

Piyasalar kesintinin uzayabileceği ihtimalini fiyatlarken petrol fiyatları yaklaşık %3 yükseldi. Buna ek olarak, Körfez’den Asya’ya tanker taşıma ücretlerinin rekor seviyelere çıkması, erişilebilen ham petrolün teslim edilmiş maliyetini de artırıyor. 1

Başka bir deyişle, ithalatçı bir rafineri ikame varil bulsa bile hem petrolün kendisi hem de taşıması için daha yüksek bedel ödeyebilir. Kesintinin sürmesi, ekşi ham petrol arzındaki sıkışıklığı ve yüksek navlun baskısını derinleştirerek Asya’daki rafinaj marjlarını zorlayabilir.

Çin ve Güney Kore’nin kısa vadeli riski farklı

Çinli rafinerilerin doğrudan maruziyeti görece daha düşük; çünkü ağustosta Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz çıkışlı ham petrol kargolarını yüklemeyi bıraktılar. Yine de gemiden gemiye transfer maliyetlerinin artması, ikame arzın pahalanması ve ham petrolün fazla maliyetli ya da zor bulunur hâle gelmesi durumunda rafineri işletim oranlarının düşmesi riski sürüyor. 1

Güney Kore ise eylül ve ekim için ham petrol ihtiyacının %90’ından fazlasını şimdiden güvence altına almış durumda. Takas işlemleri, stoklar ve diğer ticari veya politika araçları uzayan bir kesintinin etkisini yumuşatabilir; ancak yüksek maliyet riskini tamamen ortadan kaldırmaz. 1

Yanbu zaten baskı altındaydı

Reuters’un aktardığına göre Yanbu’daki yüklemeler, hazirandaki yaklaşık günde 6 milyon varilden, temmuzdaki Husi ablukasının ardından günde yaklaşık 500 bin ila 1 milyon varile kadar sert biçimde gerilemişti. Gemi hareketleri ve hâlâ yükleme yapması beklenen sınırlı sayıdaki tanker, bazı kargo akışlarının sürebileceğine işaret edebilir. Ancak bunlar, normal ihracat faaliyetlerinin devam ettiğini kanıtlamıyor. 1

Piyasanın asıl sorusu: Kesinti ne kadar sürecek?

Kısa süreli ve ihtiyati bir kapanma; stoklar, takaslar ve rotası değiştirilen kargolarla yönetilebilir. Buna karşılık uzun bir kesinti, Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz ihracat koridorunu daha ciddi biçimde kısıtlayabilir; ekşi ham petrol için rekabeti artırabilir, tanker navlununu yüksek tutabilir ve Asya genelinde rafinerilerin işleme oranlarını düşürme olasılığını artırabilir. 12

Suudi Arabistan ve Aramco, boru hattının durumu, tedarik planı ve Yanbu yükleme takvimi konusunda açıklık sağlayana kadar piyasa bu gelişmeyi ölçülebilmiş kesin bir arz kaybından ziyade, giderek büyüyen bir risk primi olarak değerlendirmeyi sürdürecek.