Tô Lâm’ın Rusya ve Fransa turu: Vietnam denge diplomasisini teknoloji ve enerjiye taşıdı

Tô Lâm’ın 7-12 Eylül 2026 tarihli Rusya ve Fransa turu, Vietnam açısından iki yönlü bir sonuç doğurdu: Moskova’yla köklü stratejik bağlar yeniden canlandırılırken, Fransa’yla daha yeni olan kapsamlı stratejik ortaklık teknoloji, temiz enerji, ulaşım ve uzay alanlarında daha somut bir gündeme bağlandı. Ziyaretin önemi yalnızca ekonomik değildi. Hanoi, aynı hafta hem Moskova hem Paris’le üst düzey temas yürüttü; ardından ABD, Birleşmiş Milletler (BM) ve Kanada’ya yönelik planlanan diplomatik açılımların da sinyalini verdi. 161

Moskova: Enerji, nükleer iş birliği ve ulaşım gündemi

Tô Lâm ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Vietnam-Rusya Kapsamlı Stratejik Ortaklığı’nı “yeni çağda” daha da güçlendirmeye yönelik ortak bir bildiri yayımladı. Gündemin merkezinde nükleer enerji iş birliğinin yeniden derinleştirilmesi, petrol ve doğal gaz, genel enerji iş birliği, ulaştırma ve demiryolu bağlantıları ile araştırma, bilim ve teknoloji bulunuyordu. Bu alanlar, Rusya’nın tarihsel kapasitesinin yüksek olduğu; Vietnam’ın ise enerji ve sanayi açısından uygulanabilir seçenekler aradığı başlıklar olarak öne çıktı. 164

Paris: Bilim, teknoloji ve uzay yeni ağırlık kazandı

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’la yapılan görüşmelerde Vietnam-Fransa Kapsamlı Stratejik Ortaklığı’nın uygulanması yeniden teyit edildi. Bilim ve teknoloji, enerji ve havacılık-uzayla birlikte ikili ilişkinin temel sütunlarından biri olarak resmen öne çıkarıldı. 136 Paris ayrıca Vietnam’ı, Fransa’nın Hint-Pasifik stratejisinde önemli bir ortak olarak gördüğünü yineledi. 7

Ziyaret kapsamında sağlık, sivil güvenlik, Dünya gözlem uyduları, kritik mineraller ve nadir toprak elementleri, su yönetimi, demiryolu altyapısı, havacılık ve ulaştırma alanlarını kapsayan dokuz anlaşma ya da iş birliği belgesi imzalandı. Airbus, Thales ve Alstom’un süreçte yer alması, ziyaretin diplomatik sembolizmin ötesinde ticari ve teknoloji transferi boyutu da taşıdığını gösterdi. 1

Uzay, kalkınma ve iklim dayanıklılığı için araç olarak sunuldu

Tô Lâm, Paris’teki Uluslararası Uzay Zirvesi’ne katıldı ve “Kalkınma ve Dayanıklılık için Uzay” adlı bir ağ kurulmasını önerdi. Bu yaklaşım, uydu ve Dünya gözlem teknolojilerini afetlere dayanıklılık, iklim ve su yönetimi, tarım, altyapı planlaması ile Vietnam’ın dijital ve teknolojik dönüşüm hedefleriyle ilişkilendiriyor. 10

Stratejik değer: Tek bir ortağa bağımlılığı azaltmak

Fransa, Vietnam için enerji dönüşümü, elektrik şebekesi ve demiryolu modernizasyonu, havacılık-uzay ve olası sivil nükleer enerji uzmanlığı açısından Batılı bir ortak seçeneği sunuyor. Rusya ise geleneksel enerji, petrol ve doğal gaz ile nükleer iş birliğinde önemli bir potansiyel ortak olmayı sürdürüyor. Bu nedenle turun başlıca stratejik değeri, Hanoi’nin tedarikçi, teknoloji, finansman ve uzmanlık kaynaklarını çeşitlendirme arayışında yatıyor; amaç tek bir güce bağımlı kalmamak. 46

Fransa’nın Hint-Pasifik’e yönelik ilgisi, Vietnam’ı Paris için Güneydoğu Asya’da değerli bir ortak haline getirirken; Vietnam da Avrupa teknolojisine, yatırımlarına ve siyasi desteğine erişebileceği bir kanal kazanıyor. Bu çerçevede ziyaret, ikili projeleri Vietnam’ın ASEAN içindeki merkezi rolü, Avrupa’yla ekonomik bağları ve iklim dönüşümü hedefleriyle buluşturdu. 713

“Bambu diplomasisi”nin görünür mesajı

Rusya ve Fransa’ya art arda yapılan ziyaretler, keskin biçimde farklı jeopolitik kamplarda bulunan iki ülkeyle de ilişkileri derinleştirme çabasını ortaya koydu. Bu, Hanoi’nin genellikle “bambu diplomasisi” diye anılan; özerk, çok yönlü ve ekonomik açıdan dayanıklı kalma yaklaşımının somut bir göstergesi oldu. İhracata dayalı Vietnam ekonomisinin ticari belirsizliklerle karşı karşıya olduğu bir dönemde, pazarları, yatırım kaynaklarını ve stratejik ortaklıkları genişletme isteği özellikle önem taşıyor. 111

Reuters’a göre Tô Lâm’ın 21 Eylül’le başlayan haftada BM Genel Kurulu’na hitap etmesi; planlanan ABD ziyaretinin ardından da Kanada’ya devlet ziyareti yapması bekleniyordu. Bunlar gerçekleşmiş temaslar değil, ileriye dönük planlar olarak değerlendirilmelidir. 1 Hayata geçmeleri halinde, Rusya, Avrupa, Kuzey Amerika ve çok taraflı kurumlarla esasa dayalı ilişkiler kurma; ancak rakip büyük güç bloklarından birinin yanında resmen saf tutmama mesajını pekiştirecekti. 114

Bununla birlikte turun kalıcı etkisi, açıklanan çerçevelerin ve imzalanan belgelerin finansmana, teknoloji transferi koşullarına ve uygulanabilir projelere dönüşmesine bağlı. Yaptırımlar, ihracat kontrolleri ile nükleer, demiryolu, uydu ve kritik mineral girişimlerinin gerçek yatırım kararlarına ulaşıp ulaşmayacağı, ziyaretin uzun vadeli önemini belirleyecek.