Irak, İran sınır kapılarını güvenlik soruşturmasının ardından aşamalı olarak açtı

Irak, Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı petrol boru hattına yönelik İHA saldırısının ardından İran’la olan bazı kara sınır kapılarını kısa süreliğine kapattı. Riyad ve Bağdat, saldırıda kullanılan İHA’ların Irak topraklarından havalandığını açıklamıştı. Ardından gelen kademeli açılma kararı, bir yandan yeni saldırıları engellemeye ve diplomatik gerilimi sınırlamaya, diğer yandan İran-Irak arasındaki kritik yolcu ve ticaret trafiğinin uzun süre kesilmesini önlemeye yönelikti. 211

Geçişler ne zaman yeniden başladı?

• Şalamçe ve El-Şib: Yolcu geçişleri 13 Eylül Pazar günü yerel saatle 06.00’da yeniden başladı.
• Şalamçe: Ticari trafik 14 Eylül Pazartesi günü saat 06.00’da başlayacaktı.
• Mendeli: Ticari geçişlerin 15 Eylül Salı günü saat 06.00’da dönmesi planlandı.
• El-Şib: Ticari geçişlerin 17 Eylül Perşembe günü saat 06.00’da yeniden başlaması öngörüldü. 11

Bu arada Zurbatiye ve El-Münziriye kapılarında yolcu ve yük geçişleri 24 saat devam etti. Irak Kürdistan Bölgesi’ndeki Başmak sınır kapısı da faaliyetini sürdürdü. 11

Kapatma kararının arkasındaki güvenlik soruşturması

Irak güvenlik güçleri, İran sınırına yakın Meysan vilayetindeki El-Şib çevresinde İHA fırlatma ekipmanı buldu. Bunun üzerine istihbarat faaliyetleri, denetimler ve sınır kontrol düzenlemeleri yoğunlaştırıldı. 118

Başbakan ve Silahlı Kuvvetler Başkomutanı Ali el-Zaidi, Meysan Operasyonlar Komutanı’nı görevden aldı ve ilgili komutanlık hakkında soruşturma emri verdi. Daha sonra vilayetin emniyet müdürü de görevden uzaklaştırıldı; üst düzey bazı güvenlik personeli soruşturmaya sevk edildi. 118

Saldırının sorumluluğunu ise hiçbir örgüt kamuoyu önünde üstlenmedi. İran’a yakın Iraklı silahlı grupları kapsayan bir çatı tanım olan Irak’taki İslami Direniş, saldırıyla ilgisi bulunduğunu reddetti. Mevcut bilgiler, saldırının kalkış noktasının Irak olduğunu gösterse de faillerin kimliğine ilişkin kamuya açıklanmış kesin kanıt bulunmadığı anlamına geliyor. 11

İran, Irak ve Suudi Arabistan’ın diplomatik tutumu

İran, ortak sınır yakınındaki İHA fırlatma platformlarının incelenmesi için ortak soruşturma talep etti; Irak yönetimi bu talebi kabul etti. 511

Suudi Arabistan ise Bağdat’ın sorumluları belirlemesi ve Irak topraklarından yeni saldırıları önlemesi için zaman tanınması yönündeki talebini kabul ederek, acil bir askerî karşılık vermeyi erteledi. Ancak Riyad, egemenliğini, güvenliğini ve kritik tesislerini korumak için gerekli tedbirleri alma hakkını saklı tuttu. 511

El-Zaidi, Irak’ın “devletler arası rekabetlerin sahası” olmayacağını ve ülke topraklarının komşulara karşı saldırı platformu olarak kullanılmasına izin verilmeyeceğini vurguladı. Bu yaklaşım, devlet otoritesini ve sınır güvenliğini güçlendirme çabasıyla, İran’la sivil geçiş ve ticaret bağlarını koruma hedefini aynı anda taşıyor. 11

Neden bu kadar kritik?

Suudi Arabistan saldırının ardından Doğu-Batı boru hattını geçici olarak kapattı. Hat, petrolün Kızıldeniz kıyısındaki Yenbu limanına ulaştırılmasını sağlıyor ve Hürmüz Boğazı’ndaki aksamalara bağımlılığı azaltan önemli bir alternatif güzergâh olarak öne çıkıyor. Bu nedenle saldırı, yalnızca sınır güvenliği değil, bölgesel gerilimin daha geniş bir çatışmaya dönüşmesini önleme bakımından da Irak üzerinde baskı yarattı. 13