Microsoft’un 38 GW’lık veri merkezi planı yapay zekâ yarışını nasıl değiştirebilir?

Microsoft’un 2032’ye kadar küresel veri merkezi kapasitesini bugünkü yaklaşık 12 gigavattan (GW) 38 GW’ın üzerine çıkarmayı planladığı bildiriliyor. Bu, yaklaşık 26 GW ek kapasite ve mevcut altyapının üç kattan fazla büyümesi anlamına geliyor. Genişlemenin amacı, şirketin bazı yapay zekâ ve bulut işlerini geri çevirmesine yol açtığı bildirilen işlem gücü sıkışıklığını hafifletmek. 113

Ancak önemli bir ayrım var: Bu rakam, Microsoft’un ayrıntılı biçimde açıkladığı kesinleşmiş bir inşaat taahhüdü değil; plana aşina kişilere dayandırılan bir hedef. Talep, enerjiye erişim, finansman koşulları ve donanım seçenekleri değiştikçe tesislerin yeri, zamanlaması, kiralama payı ve toplam ölçeği de değişebilir. 1

38 GW hesabına neler giriyor, neler girmiyor?

Bildirilen hedef; Microsoft’un kendi işlettiği veri merkezleri ile üçüncü taraf işletmecilerden kiraladığı kapasiteyi kapsıyor. Buna karşılık CoreWeave gibi “neocloud” olarak anılan sağlayıcılardan kiralanan işlem gücü bu toplama dahil değil. 910

Bu ayrım kritik. Sahip olunan ve kiralanan tesislerden oluşan 38 GW, Microsoft’un doğrudan işlettiği ya da uzun vadeli kira sözleşmeleriyle bağladığı altyapıyı gösteriyor. Şirketin dış sağlayıcılardan erişebileceği toplam işlem gücünün tamamını temsil etmek zorunda değil.

Neden bu kadar hızlı büyüyor?

Temel neden, yapay zekâ ve bulut bilişim talebi. Bloomberg Law’a göre işlem gücü yetersizliği, Microsoft’un bazı yapay zekâ ve bulut işlerini geri çevirmesine neden oldu. Dolayısıyla yeni kapasite, yalnızca uzun vadeli bir büyüme vizyonu değil, ticari açıdan ihtiyaç hâline gelmiş görünüyor. 13

Planın giderek daha fazla yapay zekâ odaklı olması da dikkat çekiyor. Şirketin mevcut yaklaşık 12 GW’lık kapasitesinin yalnızca 2 GW’ı yapay zekâya özgü çipler etrafında şekilleniyor. 2032’de ise yapay zekâ odaklı kapasitenin, hedeflenen 38 GW’ın yaklaşık üçte birini oluşturması bekleniyor. 6

Bu nedenle söz konusu genişleme, sadece klasik bulut sunucularının sayısını artırmakla sınırlı değil. Yüksek yoğunluklu ve çok elektrik tüketen yapay zekâ sistemleri için; ağ bağlantısı, soğutma, elektrik dağıtımı ve yedekleme altyapısının da birlikte kurulmasını gerektiriyor.

Harcamalar ve kiralamalar ölçeği ortaya koyuyor

Kapasite hedefi, Microsoft’un çok yüksek altyapı yatırımlarıyla birlikte okunmalı. Şirket, 2026 mali yılının üçüncü çeyreğinde 31,9 milyar dolar sermaye harcaması bildirdi. Bu tutarın yaklaşık üçte ikisi, başta GPU’lar ve CPU’lar olmak üzere kısa ömürlü varlıklara ayrıldı. 21

Kiralama da stratejinin önemli bir ayağı hâline geldi. Microsoft, 30 Haziran itibarıyla henüz başlamamış veri merkezi kiralamaları için 329,1 milyar dolarlık yükümlülüğü bulunduğunu açıkladı; bu sözleşmelerin başlangıç tarihleri 2027 mali yılı ile 2033 mali yılı arasına yayılıyor. Şirket ayrıca uzun vadeli veri merkezi kiralamalarında kullanılan faydalı ömür varsayımını 15 yıldan 25 yıla çıkarmanın yıllık raporlanan sermaye harcamasını düşüreceğini, fakat temel harcama planını değiştirmeyeceğini belirtti. 18

Bloomberg’in haberine göre Microsoft, tek bir çeyrekte 130 milyar doların üzerinde yeni veri merkezi kiralaması ekledi. 19

Bu muhasebe değişikliği fiziksel yatırımın azaldığı şeklinde yorumlanmamalı. Değişen şey giderlerin muhasebeleştirilme zamanlaması; arazi, bina, şebeke bağlantısı ve ekipman ihtiyacı ise aynı kalıyor.

Büyük bulut şirketleri arasında daha geniş bir yarış

Microsoft bu alanda tek başına hareket etmiyor. Bloomberg’in düzenleyici bildirimler üzerinden yaptığı analize göre, Microsoft ve Meta’nın büyük ilaveleri sonrasında büyük bulut şirketlerinin gelecekteki veri merkezi kiralamalarına ilişkin taahhütleri 850 milyar doları aştı. 2

Reuters’ın daha sonraki incelemesi ise Microsoft, Meta, Oracle, Amazon ve Alphabet’in henüz başlamamış kiralamalar kapsamındaki gelecekteki ödemelerini yaklaşık 1,09 trilyon dolar olarak hesapladı. Bu taahhütlerin büyük bölümü yapay zekâ patlamasını destekleyecek veri merkezleriyle ilgili. 17

Bu rakamlar, enerjiye hazır tesisler için sektör genelindeki yarışı gösteriyor. Bulut şirketleri açısından bir arazi ya da tesis bulmak tek başına yeterli değil; üretim kapasitesi, iletim hatları, trafo merkezleri, transformatörler ve şebeke bağlantılarının uygun takvimle sağlanması daha zor darboğazlar yaratabiliyor.

Avrupa ve özellikle Finlandiya neden öne çıkıyor?

Microsoft, veri merkezi stratejisini yalnızca kullanıcı talebine göre değil, elektriğin bulunabilirliğini önceleyecek biçimde gözden geçirdiğini açıkladı. Şirket, enerji altyapısı ve daha düşük emisyonlu elektriğe erişim nedeniyle Kuzey Avrupa ülkelerini cazip görüyor. 4

Finlandiya, kiralama modeline somut bir örnek sunuyor. Pure Data Centres, Finlandiya’nın Seinäjoki kentindeki planlanan yapay zekâ kampüsünün ilk aşamasını başlattı: 110 MW kapasiteli projenin yatırım tutarı yaklaşık 1,7 milyar dolar. Microsoft’un burada kapasite kiralaması beklenen müşteriler arasında olduğu bildirildi. 14

Bu proje, Microsoft’un bildirilen 38 GW hedefindeki her unsurun kesinleştiği anlamına gelmiyor. Yine de üçüncü tarafların işlettiği Avrupa kampüslerinin, bir büyük bulut şirketinin her tesise doğrudan sahip olmadan kapasite artırmasına nasıl imkân verebileceğini gösteriyor.

Elektrik tarafı: Kapasite, yıllık tüketim değildir

Gigavat, yıllık elektrik tüketimini değil, güç kapasitesini ifade eder. Yine de ölçek çarpıcı. 38 GW’lık bir altyapı, yılın 8.760 saatinin tamamında nominal tam yükte çalışsaydı, yılda yaklaşık 333 teravat-saat (TWh) elektrik tüketirdi. Yaklaşık 26 GW’lık ilave kapasite ise aynı varsayımla 228 TWh’ye karşılık gelirdi.

Gerçek tüketim farklı olacaktır: kullanım oranı, yedek kapasite, soğutma, planlı kesintiler ve enerji kullanım verimliliği sonucu etkiler. Fakat yön açık: Bu büyüklükte bir genişleme; sunucuların ötesinde elektrik üretimi, trafo merkezleri, iletim altyapısı, yedek sistemler, soğutma ve su ya da ısı yönetimi yatırımları gerektiriyor.

Bu nedenle enerjiye erişim, plan için yalnızca bir yer seçimi ayrıntısı değil, belirleyici bir kısıt hâline gelebilir. Microsoft’un veri merkezi stratejisinde enerji bulunabilirliğine öncelik vermesi de bunu destekliyor. 4

Nvidia ve donanım zinciri için anlamı ne?

Microsoft’un kendi açıklaması, mevcut yatırımların ne kadarının işlem donanımına gittiğini gösteriyor: 2026 mali yılının üçüncü çeyreğindeki sermaye harcamalarının yaklaşık üçte ikisi, ağırlıkla GPU ve CPU’lara ayrıldı. 21

Bu durum; yapay zekâ hızlandırıcıları, CPU’lar, sunucular, bellek, depolama, ağ ekipmanları, güç sistemleri ve soğutma teknolojileri için geniş bir talep sinyali oluşturuyor. Nvidia’nın GPU’ları Microsoft’un yapay zekâ kurulumlarında başlıca seçenek olmaya devam ederse şirket bundan fayda sağlayabilir. Ancak fırsat tek bir çip üreticisiyle sınırlı değil; rakip hızlandırıcı platformlarına, CPU sağlayıcılarına, ağ ve bellek üreticilerine, sunucu imalatçılarına, ayrıca yüksek yoğunluklu yapay zekâ tesislerini mümkün kılan elektrik ve soğutma ekipmanı tedarikçilerine de uzanıyor.

Asıl belirsizlik: Planın uygulanması

38 GW hedefi iddialı, ancak garanti edilmiş bir sonuçtan çok uzun vadeli bir planlama ufku olarak okunmalı. Microsoft daha önce altyapı yaklaşımını değiştirmişti: Analistler, şirketin 2025’te ABD ve Avrupa’da toplamda yaklaşık 2 GW kapasiteye karşılık gelen yeni veri merkezi projelerinden vazgeçtiğini bildirmişti.

Bu, yeni genişleme hedefini geçersiz kılmıyor. Ancak yapay zekâ talebi, müşteri sözleşmeleri, enerji erişimi ve proje ekonomisi değiştikçe uzun vadeli kapasite planlarının da güncellenebileceğini gösteriyor.

Özetle Microsoft’un bildirilen yol haritası, en az yapay zekâ stratejisi kadar bir enerji ve fiziksel altyapı stratejisi. Şirketin bulut ve yapay zekâ talebinden daha fazla pay alabilmesi; yalnızca çip ve sunucu bulmasına değil, bunları büyük ölçekte sürekli çalıştıracak uzun ömürlü sistemleri güvence altına almasına bağlı olacak.