HBM kıtlığı Çin’in yapay zekâ çiplerinde fiyat ve arz baskısını artırıyor

HBM (yüksek bant genişlikli bellek), büyük yapay zekâ modellerinin eğitimi ve yüksek ölçekli çıkarım işlemleri için kritik bir bellek türü. Bu bellek üzerindeki küresel kıtlık, Çinli yapay zekâ çipi üreticilerinin yalnızca daha pahalı üretim yapmasına değil, aynı zamanda teslim edebilecekleri hızlandırıcı miktarının da sınırlanmasına yol açıyor. Sonuç olarak HBM, Çin’in Nvidia ürünlerini yerli çözümlerle ikame etme hedefinde temel darboğazlardan biri hâline geliyor. 234

ABD, Aralık 2024’te belirli HBM ürünlerine yönelik Çin odaklı ihracat kontrollerini genişletti. Kurallar, ABD menşeli HBM’nin yanı sıra belirli koşullarda ABD İhracat İdaresi Düzenlemeleri kapsamına giren yabancı üretim HBM’yi de kapsıyor. 12 Reuters’ın aktardığı sektör kaynaklarına göre bu durum, Çinli üreticilerin tedarikte gri piyasa kanallarına daha fazla yönelmesine neden oldu; bu tür kanalların maliyet baskısını artırması beklenir, ancak sağlanan kanıtlar bu alımlardaki fiyat primini nicel olarak ortaya koymuyor. 4

Fiyatlara yansıyan baskı

• Huawei’nin yapay zekâ işlemcisi, bellek ve diğer bileşenleri bir araya getiren Ascend 950DT hızlandırıcı kartı için gösterge fiyatı 250.000 yuanın (yaklaşık 37.255 ABD doları) üzerine çıktı. Bu seviye, iki ay önce müşterilere verilen fiyatlara göre sözleşme şartlarına bağlı olarak %20 ila %50 daha yüksek. 34

• Cambricon’un geçici olarak 690 adıyla anılan yeni nesil hızlandırıcısının gösterge fiyatı da iki ay önceki seviyeye kıyasla %20-%30 yükseldi. Ancak eldeki kaynaklar ürün için güvenilir, kesin bir yuan fiyatı vermiyor. 352

• Reuters’a göre Huawei ve Cambricon’un yanı sıra MetaX ile Iluvatar CoreX de HBM maliyetleri yükselip tedarik sıkılaştıkça mevcut veya planlanan yapay zekâ işlemcilerinin fiyatlarını artırdı. 34

Bu artışlar, bellek maliyetinin kart fiyatına doğrudan yansıdığını gösteriyor. Çinli bulut hizmeti sağlayıcıları ve büyük model geliştiricileri için sonuç yalnızca daha pahalı donanım değil; aynı zamanda sınırlı üretim kapasitesi nedeniyle daha belirsiz teslimat planlarıdır.

Tahsis ve teslimatlarda ne değişiyor?

Kıtlık ortamında üreticiler, sınırlı HBM ve hızlandırıcı kapasitesini hangi müşterilere ve hangi ürünlere ayıracaklarına daha seçici yaklaşmak zorunda kalabilir. Bununla birlikte, sağlanan materyaller Iluvatar’ın ByteDance’e belirli bir sevkiyat oranı ya da hacmi tahsis ettiği yönündeki iddiayı doğrulayacak veri içermiyor. Bu nedenle müşteri bazında kesin tahsis rakamları doğrulanmış kabul edilmemeli.

Huawei’nin Ascend 950PR için 2026’da yaklaşık 750.000 adet sevkiyat planladığı bildirildi. Kaynaklara göre müşterilere ocak ayında örnekler gönderildi; seri üretimin sonraki ay başlaması ve tam kapsamlı sevkiyatların 2026’nın ikinci yarısında başlaması bekleniyordu. 7

Ascend 950 ailesinin daha geniş ölçekte sunulması için üretimin hızlanması gerekiyor. DeepSeek, Huawei Ascend 950 süper düğümlerinin büyük hacimlerde sevk edilmeye başlamasıyla 2026’nın ikinci yarısında fiyatların kayda değer ölçüde düşebileceğini belirtirken, üretim artırma sürecinde kısıtların devam edeceğini kabul etti. 6

Çin’in Nvidia’ya alternatif arayışında neden kritik?

Çin’in Nvidia’ya bağımlılığı azaltma çabası yalnızca güçlü bir işlemci tasarlama meselesi değil. Bir yapay zekâ hızlandırıcısının pratikte kullanılabilir olması için yeterli miktarda hızlı belleğe, kart entegrasyonuna ve sürdürülebilir üretim kapasitesine ihtiyaç var. HBM pahalı veya erişimi sınırlı olduğunda:

1. hızlandırıcının satış fiyatı yükselir;
2. üretilebilen ve teslim edilebilen kart adedi azalır;
3. yerli sistemlerin büyük ölçekli bulut altyapılarında ekonomik avantajı zayıflar.

Bu nedenle HBM kıtlığı, Çinli çip tasarımcılarının rekabetini yalnızca maliyet açısından değil, ölçek ve teslimat güvenilirliği bakımından da baskılıyor. 234

Koreli bellek üreticileri açısından tablo

Sıkı arz, kısa vadede lider HBM üreticilerinin fiyatlama gücünü destekleyebilir. SK Hynix, Nvidia’nın başlıca HBM tedarikçisi olarak gösteriliyor ve Counterpoint verilerine göre HBM pazarında %57 paya sahip. 5 Bu durum, Güney Koreli bellek üreticilerinin yapay zekâ tedarik zincirindeki stratejik önemini vurguluyor.

Ancak uzun vadeli karşı etki de açık: Çinli müşterilerin yerli bellek ve hızlandırıcı alternatiflerini doğrulama ve büyütme teşviki güçleniyor. Dolayısıyla mevcut kıtlık Koreli üreticilerin kısa vadeli konumunu ve marjlarını desteklerken, Çin’in rakip bellek kapasitesi kurma motivasyonunu da artırıyor.

Kıtlık ne kadar sürebilir?

Sağlanan kaynaklar HBM kıtlığı için kesin bir bitiş tarihi vermiyor. Yine de yapay zekâ kaynaklı talebin arzı aşmaya devam ettiği görülüyor. SK Group Başkanı Chey Tae-won, daha geniş çip plakası kıtlığının 2030’a kadar sürebileceğini söyledi. Bu, HBM için nokta atışı bir tahmin değil; fakat bellek kapasitesi artışlarının yapay zekâ altyapı talebinin gerisinde kalabileceğine işaret ediyor. 5

Kısacası, Çinli yapay zekâ çip şirketleri için HBM sorunu geçici bir parça tedarik sıkıntısından daha büyük: fiyatları yükselten, teslimatları sınırlayan ve Nvidia’ya yerli alternatif oluşturma takvimini zorlayan yapısal bir darboğaz. 234