Ukrayna’nın uzun menzilli saldırıları Rusya’nın enerji ve deniz altyapısını hedef aldı

9-10 Eylül’deki karşılıklı saldırılar, savaşta uzun menzilli İHA harekâtının daha da genişlediğine işaret etti. Tarafların ateşkese yaklaştığına dair bir tablo oluşmadı; aksine saldırılar, ABD’nin Moskova ve Kiev’le yürüttüğü temasların kamuoyuna yansıyan somut bir sonuç vermediği bir döneme denk geldi. 1

Novorossiysk: deniz üssü ve Kalibr taşıyan fırkateyn hedefte

Ukrayna askeri istihbaratı, diğer savunma unsurlarıyla düzenlenen ortak operasyonda Rusya’nın Karadeniz’deki Novorossiysk deniz üssünün altyapısını ve Proje 11356 sınıfı Amiral Essen fırkateynini vurduğunu duyurdu. Ukrayna tarafına göre fırkateynin üst yapı bölümünde yangın çıktı. Gemi, Rusya’nın Ukrayna’daki hedeflere yönelik saldırılarında kullandığı Kalibr seyir füzelerini taşıyabiliyor. 10

Novorossiysk’in önemi, Rusya’nın Karadeniz Filosu faaliyetlerinin önemli bir bölümünü, işgal altındaki Kırım’a yönelik önceki Ukrayna saldırılarının ardından bu limana kaydırmış olmasında yatıyor. Bu nedenle üs, füze taşıyan savaş gemileri ile liman ve enerji ihracat altyapısının hedef alınması; Rusya’nın Kalibr saldırıları kapasitesini, lojistik esnekliğini ve savaşın ekonomik maliyetini baskılamayı amaçlıyor.

Rus bölgesel makamlarının geniş çaplı saldırıda, aralarında bir çocuğun da bulunduğu dört kişinin öldüğü ve 29 kişinin yaralandığı yönündeki açıklamaları ile Ukrayna’nın gemi ve liman/enerji altyapısında hasar oluştuğu iddiası, bu olayla ilgili verilen kaynaklar içinde bağımsız biçimde doğrulanmış değil. Aynı durum, 13 “gölge filo” gemisinin vurulduğu yönündeki iddia için de geçerli.

Yamal’daki gaz tesislerine 3.000 kilometrenin üzerinde saldırı iddiası

Ukrayna Özel Harekât Kuvvetleri, 9 Eylül’de Novıy Urengoy ve Purovskiy’deki iki gaz-kondens tesisi hedef aldığını açıkladı. Ukrayna tarafı bunu, savaşın başından bu yana Rusya içinde gerçekleştirdiği en derin saldırı olarak niteledi; hedeflerin Ukrayna’dan 3.000 kilometreden daha uzakta, Yamalo-Nenets Özerk Okrugu’nda bulunduğunu belirtti. 6

Rusya’nın bölge valisi Dmitriy Artyuhov, Novıy Urengoy’daki bir sanayi tesisinde İHA saldırısının ardından yangın çıktığını doğruladı. Ancak tesisin adını açıklamadı; can kaybı ya da yaralanma olmadığını, hasarın boyutunun incelendiğini söyledi. 13 Ukrayna ise hedefin Gazprom bağlantılı gaz-kondens altyapısı olduğunu bildirdi. 6

Saldırının anlık fiziksel etkisi net değil. Buna karşın stratejik mesajı açık: Ukrayna’nın petrol, rafineri, gaz işleme, ihracat ve askeri lojistik ağlarını cephe hattının çok gerisinde hedef alma kampanyası, Rusya’nın Arktik gaz üretim merkezlerine kadar uzanabiliyor.

Rusya, Ukrayna-Moldova sınır geçişini vurdu

Rus İHA’ları Ukrayna’nın Odesa bölgesinde, Moldova sınırındaki Starokozache geçiş noktasını hedef aldı. Ukraynalı ve Moldovalı yetkililere göre saldırıda iki sivil öldü, üç kişi yaralandı. Altyapı hasarı nedeniyle sınır kapısı kapatıldı; yaralananlar arasında Moldovalı bir sürücünün de bulunduğu bildirildi. 4 5

Geçiş noktası Moldova topraklarına yaklaşık bir kilometre mesafede bulunuyor ve her gün binlerce kişi ile yüzlerce araç tarafından kullanılıyor. 4 Bu saldırı, Rusya’nın Ukrayna’nın batı sınırına yakın ticaret ve lojistik güzergâhlarını ekonomik baskı unsuru olarak hedef alma çabasının parçası olarak değerlendiriliyor.

Kiev’deki saldırılar ve diplomasi tablosu

Kiev için dolaşıma giren farklı can kaybı rakamları, farklı saldırı dalgalarına ve farklı raporlama saatlerine ait olabilir. En güçlü kaynaklardan Reuters’a göre Rusya, ABD’li barış arabulucularının ziyaretinin ardından 8 Eylül’de Kiev’e İHA ve füzelerle saldırdı; Kiev Belediye Başkanı Vitali Kliçko, beş kişinin öldüğünü açıkladı. Ukrayna acil servisleri başkentte 35 kişinin yaralandığını bildirdi. 1

Saldırılar, ABD temsilcilerinin müzakereleri canlandırma girişimleriyle aynı dönemde yaşandı. Ancak kamuya açık haberlerde anlamlı bir uzlaşı ya da kalıcı ateşkes yönünde ilerleme görülmedi. Rus saldırılarının temsilcilerin ziyaretinden hemen sonra yeniden başlaması, diplomasinin en azından geçici ve güvenilir bir çatışma arası sağlamadığını gösterdi. 1

Temel siyasi anlaşmazlık sürüyor: Moskova’nın ABD’nin Kiev’e askeri yardımını kesmesi talebi, Ukrayna’nın savunma ve Rusya içindeki derin hedeflere saldırı kabiliyetini zayıflatacak bir adım olarak görülüyor. Kiev’in, güvenilir güvenlik garantileri ve uygulanabilir bir ateşkes olmadan bu tür bir koşulu kabul etmesi bu nedenle olası görünmüyor. Saldırıların devamı, savaşın kış aylarına uzayabileceği yönündeki değerlendirmeleri destekliyor; ancak bu, doğrulanmış bir sonuç değil, bir öngörü niteliğinde.