ABD’den DeepSeek ve diğer beş şirkete büyük ölçekli yapay zekâ modeli çıkarma iddiası

ABD Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA), Siber Güvenlik ve Altyapı Güvenliği Ajansı (CISA) ve Federal Soruşturma Bürosu (FBI), altı Çin merkezli yapay zekâ şirketinin ABD’li şirketlere ait öncü modellerin özel yeteneklerini “endüstriyel ölçekte bilgi damıtma” yoluyla sistematik olarak çıkardığını iddia etti. Ortak uyarıda bunun, yapay zekâ geliştirme stratejisinin tali bir unsuru değil, temel parçalarından biri olduğu savunuldu. Bu ifadeler bir mahkemece kesinleşmiş tespitler değil, ABD kurumlarının iddialarıdır. 12

Uyarı neyi öne sürüyor?

Uyarıya göre DeepSeek, Moonshot AI, Alibaba, MiniMax, StepFun ve Z.AI, en az 2024 sonlarından bu yana Claude, GPT, Gemini ve Grok varyantlarıyla milyonlarca kez etkileşime girerek milyarlarca token çıkardı. Kurumlar, faaliyetin Çin hükümetinin bilgisi dahilinde yürütülmüş olabileceğini de öne sürdü. 1

“Bilgi damıtma”, daha güçlü bir modelin çıktılarından yararlanarak daha küçük ya da daha az yetenekli bir modeli eğitme tekniği. Araştırmada meşru bir yöntem olarak kabul edilebilse de kurumlar, burada iddia edilen uygulamanın hedefli, saldırgan ve özel işlevleri çıkarmaya dönük olduğunu belirtti. 12

İddia edilen erişim yolları şunlar:

• Model sağlayıcılarının kendi API’leri;
• Uzaktan bulut sağlayıcıları;
• Müşteri bilgilerini gizleyebilen üçüncü taraf API toplayıcıları;
• Coğrafi kısıtlamaları, güvenlik önlemlerini, hizmet şartlarını ve izlenebilirliği aşmak için kullanıldığı ileri sürülen “transfer istasyonu” türü vekil hizmetler. 1

Uyarıda ayrıca toplu premium abonelik satın alma ve paylaşma, erişim engellendiğinde alternatif rotalara otomatik geçiş, zincirleme düşünce (chain-of-thought) çıktılarının çıkarılması ve model yanıtlarındaki savunma değişikliklerini saptamak üzere tasarlanmış değerlendirme sistemleri gibi yöntemlerden söz edildi. 1

Sunulan kaynaklar, gri piyasa niteliğindeki “transfer istasyonu” hizmetlerinin varlığını destekliyor; ancak soruda geçen Taobao ve Xianyu pazar yerlerini bağımsız biçimde doğrulamıyor. Bu kısım için yeterli kanıt yok.

Şirketlere ilişkin özel iddialar

DeepSeek

Kurumlar, DeepSeek’in 2024 sonlarında başlayan organize bir kampanya yürüttüğünü ve R1 ile V3 modelleri için sentetik eğitim verisi oluşturmayı hedeflediğini iddia etti. Uyarıya göre hedef; akıl yürütme, belirli alanlara dönük bilgi ve uzmanlaşmış işlevleri geliştirerek araştırma ve hesaplama maliyetlerini azaltmaktı. 1

Uyarıda hukuki uzmanlaşma optimizasyonu, API kurallarına dayalı görevler, zincirleme düşünce taslakları yazımı, ajan işlevleri, soru-cevap optimizasyonu, koçluk/asistan yetenekleri, işlev oluşturma optimizasyonu, gözetimli ince ayar ve yaratıcı ya da mesleki yazı optimizasyonu sayıldı. 1

DeepSeek’in Claude, Gemini, GPT ve Grok varyantlarının çıktılarını kullandığı öne sürüldü. Kurumlar ayrıca DeepSeek’in kamuya açıkladığı 5,6 milyon dolarlık eğitim maliyeti hesabının, iddia edilen damıtmayla elde edilen verinin maliyetini veya değerini içermediğini söyledi. 1

Moonshot AI

Moonshot AI’ın 2025 ortasından bu yana geniş çaplı bir kampanya yürüttüğü iddia edildi. Uyarıda Kimi-K3 için kayda değer miktarda Claude Fable 5 verisinin, Kimi-K2 için ise GPT-4o verisinin kullanıldığı öne sürüldü. 1

Kurumlara göre Moonshot; gözetimli ince ayar, pekiştirmeli öğrenme, yazılım mühendisliği ve matematik yeteneklerini geliştirmeyi amaçladı. 1

Alibaba, MiniMax, StepFun ve Z.AI

Uyarı, Alibaba’nın Qwen model ailesini geliştirmek amacıyla endüstriyel ölçekte damıtma yaptığı iddiasını da içeriyor. 1

MiniMax, StepFun ve Z.AI için de ABD modellerine karşı kötü niyetli damıtma faaliyeti yürütüldüğü öne sürüldü. Ancak sağlanan kanıtlar, MiniMax’a özgü bir kampanya, model veya yetenek atfı sunmuyor. Bu ayrıntı için yeterli kanıt yok. 1

Kurumların önerdiği savunmalar

NSA, CISA ve FBI, yapay zekâ şirketlerine üç acil önlem önerdi: 1

1. Anomalileri tespit edip azaltmak: Kötü niyetli sorguları, hesapları, ağları ve davranışları işaretlemek; olağandışı yüksek abonelik-kullanım oranlarını, yeni açılan hesapların hemen azami kullanıma çıkmasını ve kurumsal ölçekli işlem hacmini izlemek. 1

2. Yanıtları seçici biçimde değiştirmek: Model çıkarma girişiminden şüphelenilen durumlarda, tespit yöntemini açığa vurmadan damıtma kampanyasının işine yarayacak değeri azaltacak ince yanıt değişiklikleri uygulamak. 1

3. Ekosistem genelinde istihbarat paylaşmak: Model sağlayıcıları, bulut platformları ve API toplayıcıları arasında faaliyetleri ilişkilendirerek farklı sağlayıcılara ve erişim yollarına dağıtılmış kampanyaları görünür kılmak. 1

CISA’nın daha geniş kapsamlı iş birliği rehberi de yapay zekâ siber güvenliğiyle ilgili bilgilerin kamu kurumları ve sektör ortaklarıyla gönüllü paylaşımını destekliyor. 4

Çin’in resmî yanıtı, Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning’in açıklaması, Hazine Bakanı Scott Bessent’in yaptırım veya Varlık Listesi (Entity List) uyarısının tam kapsamı, eylül ortasında planlandığı belirtilen ABD-Çin yapay zekâ güvenliği görüşmeleriyle bağ ve Google’ın 100 milyondan fazla sorguyu içeren kampanyalar tespit ettiği iddiası, sağlanan ana kaynaklarda bağımsız biçimde doğrulanmıyor. Bu başlıklarda yeterli kanıt yok.