Avrupa’nın dev operatörleri Starlink’e karşı ortak uydu-mobil hamlesini görüşüyor

Deutsche Telekom, Orange, Vodafone ve Telefónica’nın, Avrupa Birliği’nin uydu-mobil iletişim için ayırmayı önerdiği frekanslar adına ortak teklif verecek bir konsorsiyum kurmayı erken aşamada görüştüğü bildiriliyor. Hedef, sıradan cep telefonlarına doğrudan uydudan bağlantı sunabilecek Avrupa ölçekli bir hizmet oluşturmak. Ancak ortada henüz kesinleşmiş bir teklif, kurulmuş bir şirket, belirlenmiş uydu takımyıldızı ya da açıklanmış bir ticari lansman takvimi bulunmuyor. 1

Hangi frekans için ortak teklif düşünülüyor?

Söz konusu görüşmeler, AB Komisyonu’nun uyumlaştırılmış 2 GHz mobil uydu hizmetleri (MSS) bandı için önerdiği yeni çerçeveyle bağlantılı. Komisyon, mevcut kullanım hakları Mayıs 2027’de sona erdiğinde, frekans tahsisinin her ülkede ayrı ayrı yürütülmesi yerine AB düzeyinde bir seçim ve yetkilendirme süreci kurulmasını öneriyor. Amaç, hizmetlerin üye ülkeler arasında daha tutarlı kurallarla ve sınır ötesi biçimde sunulabilmesi. 23

Dört operatörün, AB’nin yerel ya da Avrupa kontrolündeki bir işletmeci için ayırmayı önerdiği 2 GHz bandı payına birlikte talip olmayı değerlendirdiği aktarılıyor. 1

Starlink’e Avrupa merkezli alternatif nasıl doğabilir?

Frekans tahsisinin alınması, dört şirketin geniş müşteri tabanı ve mevcut karasal mobil şebekelerinin uydu altyapısıyla birleştirilmesi; doğrudan cihaza bağlantı (D2D) hizmetinin temelini oluşturabilir.

Bu modelde kullanıcıların özel bir uydu telefonu taşıması gerekmeyebilir. Uyumlu standart akıllı telefonlar, kapsamanın zayıf olduğu ya da hiç olmadığı yerlerde uydu üzerinden temel bağlantı alabilir. İlk aşamada mesajlaşma, acil durum/SOS ve şebeke kapsamasını genişletme türü kullanımlar daha olası görünür. Ses ve veri hizmetlerinin kapsamı ise frekans kapasitesine, telefon uyumluluğuna ve uydu-şebeke performansına bağlı olur. 1

Böyle bir yapı, Avrupa’daki kullanıcılara Starlink gibi Avrupa dışı doğrudan telefona bağlantı hizmetlerine karşı mobil operatörler üzerinden sunulan bir seçenek yaratabilir. Yine de bunun gerçekleşmesi, yalnızca frekans kazanılmasına değil, teknik ve ticari modelin çalışmasına da bağlı.

AB neden “egemen” iletişim altyapısı istiyor?

Komisyonun yaklaşımının arkasında teknoloji ve iletişim altyapısında dış bağımlılığı azaltma hedefi bulunuyor. Öneriye göre 2 GHz bandının üçte biri; kritik haberleşme, güvenlik ve askerî kullanım gibi kamu amaçları için, AB işletmecisi aracılığıyla ayrılacak. Bu kapasitenin AB’nin IRIS² güvenli çok yörüngeli uydu sistemiyle entegre edilmesi öngörülüyor. 2

Kalan kapasitenin yapısı da Avrupalı ticari katılımcıları destekleyecek şekilde tasarlanıyor. Dolayısıyla olası operatör konsorsiyumu yalnızca yeni bir tüketici hizmeti değil, AB’nin iletişim egemenliği politikasının ticari ayağı olarak da görülebilir. 24

Operatörlerin elinde hangi yapı taşları var?

Şirketler uydu-mobil bağlantısı konusunda tamamen sıfırdan başlamıyor. Orange, doğrudan hücresel bağlantı teknolojisi için AST SpaceMobile ve AST SpaceMobile ile Vodafone’un ortak girişimi olan Satellite Connect Europe ile iş birliği yaptı. Bu kapsamda Romanya’da ses, SMS ve veri hizmetlerini içeren gösterimler planlandı. 56

AST SpaceMobile ayrıca Vodafone, Orange, Telefónica ve Deutsche Telekom’u kapsayan şebeke entegrasyon testlerinin Avrupa pazarlarında sürdüğünü duyurdu. Bu çalışmalar, uydu bağlantısının operatörlerin mevcut mobil şebekelerine nasıl bağlanabileceğini sınamak açısından önemli; ancak tek başına ortak konsorsiyumun kurulacağı veya resmî teklif verileceği anlamına gelmiyor. 6

Masadaki zor başlıklar neler?

Dört rakip operatörün aynı yapıda buluşması, frekans başvurusundan çok daha geniş bir uzlaşma gerektirir. Çözülmesi gereken başlıklar arasında şunlar yer alıyor:

• Ortaklığın mülkiyet yapısı ve finansmanı,
• Frekansın nasıl paylaşılacağı,
• Toptan erişim ve diğer operatörlere hizmet sunma kuralları,
• Uydu tedarikçisi veya uydu takımyıldızı tercihi,
• Gelirlerin ve müşteri ilişkisinin şirketler arasında nasıl bölüşüleceği,
• Karasal mobil şebekelerle girişimsiz birlikte çalışma,
• Kesintisiz dolaşım, acil çağrı hizmetleri ve telefon uyumluluğu,
• Güvenilir kapsama ile kapasite-maliyet dengesinin sağlanması.

Düzenleyici süreç de tamamlanmış değil. AB çerçevesi hâlâ bir öneri niteliğinde; seçim kriterleri ve kesin frekans tahsislerinin netleşmesi gerekiyor. Böylesi bir ortak girişim ayrıca rekabet hukuku ve ulusal güvenlik denetimleriyle karşılaşabilir.

Stratejik seçim de açık: Grup, Avrupa merkezli bir uydu kabiliyeti inşa etmeyi mi, AST SpaceMobile gibi ortaklardan kapasite almayı mı, yoksa iki yaklaşımı birleştirmeyi mi tercih edecek? Hız, maliyet ve altyapı egemenliği bakımından her seçeneğin farklı bir bedeli var.

Özetle, görüşmeler Avrupa’nın en büyük mobil operatörlerinin frekans, şebeke ve uydu ortaklıklarını tek bir doğrudan telefona bağlantı hizmetinde birleştirme ihtimaline işaret ediyor. Fakat eldeki bilgiler, yalnızca ön görüşmeleri doğruluyor. Resmî teklif ve yaygın ticari hizmet için düzenleyici kararlar, teknik doğrulama ve ikna edici bir iş modelinin ortaya çıkması şart. 12