Uber, Robotaksi Hazırlığı Sürerken Neden 3.300 Kişiyi İşten Çıkarıyor?

Uber’in Eylül 2026’da yaklaşık 3.300 pozisyonu kapatma planı, şirketin açıkladığı biçimiyle yapay zekânın çalışanların yerini aldığı bir işten çıkarma dalgası değil; kapsamlı bir kurumsal yeniden yapılanma. Yaklaşık 34.000 kişilik küresel iş gücünün yüzde 10’una karşılık gelen kesintiyle Uber, yönetim katmanlarını azaltmak, koordinasyon yükünü hafifletmek ve kaynakları yolculuk, teslimat ve otonom araç faaliyetlerine yönlendirmek istiyor. 23

Uber’in değiştirdiği şey ne?

Bu kesinti, Uber’in pandemi dönemindeki iş gücü azaltımlarından bu yana en büyük hamlesi. CEO Dara Khosrowshahi, hızlı büyümenin şirkette daha fazla hiyerarşi katmanı, daha yoğun koordinasyon ve dağınık sorumluluk alanları yarattığını; bunların artık mevcut ölçeğe uygun olmadığını söyledi. 23

Yeniden yapılanma, her departmana eşit uygulanan basit bir personel azaltımından çok çalışma düzenini değiştirmeye odaklanıyor:

• Khosrowshahi’ye yedi ya da daha fazla raporlama kademesi uzaklıktaki çalışanların sayısı yüzde 20 azaltılıyor. 2
• Bir yöneticinin yalnızca bir veya iki doğrudan bağlı çalışanı olduğu “mikro ekiplerin” sayısı neredeyse yarıya indiriliyor. 6
• Bazı yöneticilerin bireysel uzman rollerine geçmesi bekleniyor. Bu da planın yalnızca yönetici pozisyonlarını kaldırmak değil, organizasyonu katmanlardan arındırmak olduğunu gösteriyor. 6
• Ekipler birleştiriliyor ve çalışanların daha büyük bölümü önemli ofis merkezlerinde toplanıyor. 311
• Tam uzaktan rollerin, bundan sonra iş gücünün yaklaşık yüzde 1’iyle sınırlı kalması bekleniyor. Uber, haftada üç gün ofiste çalışma politikasını sürdürüyor. 2

Şirketin hedefi, ekipler arasındaki aktarımları ve belirsiz sorumluluk alanlarını azaltmak; böylece kararları ve kaynak tahsisini daha hızlı yapabilmek.

Uber’in açıkladığı gerekçe: Daha sade, daha hızlı bir şirket

Khosrowshahi, değişikliklerin Uber’i “daha sade ve daha hızlı” hâle getirmeyi, aynı zamanda geleceğe yatırım için daha fazla kapasite yaratmayı amaçladığını belirtti. Haberlerde, harcamaların yolculuk paylaşımı, teslimat ve robotaksi işlerine kaydırılacağı aktarıldı. 35

Bu çerçeve önemli: Uber, kesintiyi öncelikle talep daralması ya da acil ve genel bir maliyet krizi olarak tanımlamadı. Şirketin anlatımına göre hamle, yıllar süren büyümenin ardından oluşan bürokrasiyi azaltıp insan ve sermaye kaynaklarını en büyük işlerine ve yeni fırsatlara odaklama girişimi. 311

Neden “yapay zekâ işten çıkarması” olarak sunulmadı?

Uber’in açıklamasında işten çıkarmaların gerekçesi, yapay zekânın çalışanların yerini alması değildi. Şirket; fazla yönetim katmanı, aşırı koordinasyon ihtiyacı ve küçük, parçalı ekip yapılarını öne çıkardı. 23

Uber’in bir yıllık yapay zekâ bütçesini dört ayda tükettiği yönündeki iddia, bu iş gücü hamlesinin yapay zekâdan kaynaklandığını kanıtlamıyor. Bu iddia şirketin resmî açıklamasından değil, kullanıcı üretimi bir yayından kaynaklandı; Eylül kesintilerine dair güvenilir haberlerde Uber’in gerekçesi yapay zekâ ikamesi değil, yönetimin sadeleştirilmesi ve yatırım öncelikleri olarak aktarıldı. 2

Yapay zekâ, teknoloji platformlarının zaman içindeki işleyişi ve yatırım tercihleri açısından elbette etkili olabilir. Ancak bu özel işten çıkarma kararının doğrulanmış sebebi olarak görülmemeli.

Robotaksi stratejisi en net arka planı oluşturuyor

Otonom ulaşım, yeniden yapılanmanın daha somut stratejik bağlamını sunuyor. Nisan ayındaki haberlere göre Uber, binlerce otonom araç satın almak ve bu araçların geliştiricilerinde pay almak için 10 milyar doların üzerinde taahhütte bulundu. Bu yaklaşım, şirketin tarihsel olarak araç sahibi olmadan işleyen platform modelinden belirgin bir uzaklaşmaya işaret ediyor.

Uber, ağustosta da önümüzdeki yıllarda robotaksilere 10 milyar doların üzerinde harcama planını açıkladı. Şirket, bu taahhütlerin otonom sürüş ortaklarına yatırımları, filo operasyonlarına mali destek ve araç taahhütlerini kapsayacağını belirtti. Waymo ile ortaklık hakkında çıkan gerilim haberlerine rağmen Waymo’nun önemli bir ortak olmayı sürdürdüğünü de vurguladı.

Stratejik sonuç açık: Robotaksi ağları büyürken Uber, yolcuları, filoları ve otonom araç geliştiricilerini buluşturan platform olma rolünü korumak istiyor. Daha az katmanlı bir yapı; ortaklıklar, filo desteği, pazar yeri operasyonları, ürün sistemleri ve yerel uygulama için gereken kararları daha çevik almayı sağlayabilir.

Bu bağ, Uber’in eş zamanlı yeniden yapılanması ve otonom araç taahhütlerinden çıkarılan bir değerlendirmedir; kaldırılan her pozisyonun doğrudan robotaksi yatırımına aktarıldığının kanıtı değildir. Yine de şirketin kendi mesajları, daha hızlı bir organizasyon hedefini “otonom geleceğe” yatırım arzusu ile ilişkilendiriyor. 59

İşten çıkarmalardan hangi sonuçlar çıkarılamaz?

Mevcut haberler bazı noktaları açıkça destekliyor: Uber yaklaşık 3.300 işi azaltıyor, hiyerarşisini düzleştiriyor, tam uzaktan çalışma uygunluğunu daraltıyor ve kapasitesini temel işlerine ile otonom ulaşıma yönlendiriyor. 236

Buna karşılık, hissenin zayıf performansının, belirli yolculuk veya teslimat rakiplerinin ya da Delivery Hero ile ilgili bildirilen işlemin Eylül ayındaki bu iş gücü azaltımının doğrudan sebebi olduğu ortaya konmuş değil. Bu unsurlar Uber’in genel ticari ortamını etkileyebilir; ancak şirketin bildirilen işten çıkarma gerekçesinde yer almadı.

Benzer şekilde Waymo ve Tesla gibi şirketlerin robotaksi rekabeti, Uber’in otonom araç stratejisinin aciliyetini artırabilir. Fakat mevcut en güçlü kanıt, Uber’in kendi yatırım planı ve Waymo ile devam eden ancak belirsizlik içeren ilişkisi; belirli bir rakibin işten çıkarmaları tetiklediği iddiası değil.

Sonuç

Uber, iş gücünün yüzde 10’unu kapsayan kesintiyle kurumsal yapısını yeniden tasarlıyor: Daha az yönetim katmanı, daha az küçük ekip, daha yoğunlaştırılmış operasyonlar ve çok daha sınırlı tam uzaktan çalışma. Şirketin açıkladığı hedef, yapay zekâ ile çalışan ikamesi değil; operasyonel hız ve yatırım kapasitesi yaratmak. 23

Daha geniş stratejik bahis ise şu: Daha yalın bir Uber, otonom araçların şekillendirdiği yolculuk pazarında daha iyi rekabet edebilecek; bunu yaparken de insan sürücülü ağını değerli kılan müşteri, pazar yeri ve operasyon rolünü koruyabilecek.