New York’ta 8. sınıfa kadar öğrencilere üretken yapay zekâ molası

New York City, 2026-27 eğitim-öğretim yılında 2-K’den (iki yaş grubu için erken çocukluk eğitimi) 8. sınıfa kadar devlet okulu öğrencilerinin doğrudan kullanacağı üretken yapay zekâya bir yıllık moratoryum getiriyor. Kent yönetimi, teknolojinin öğrenme ve çocuk gelişimi üzerindeki etkilerini değerlendirmek için aldığı bu kararın yaklaşık 600 bin öğrenciyi —sistemdeki öğrencilerin yaklaşık üçte ikisini— etkileyeceğini açıkladı. 12

Moratoryum neleri kapsıyor?

Uygulama, 8. sınıf sonuna kadar öğrencilerin doğrudan kullanabildiği üretken yapay zekâ içeren tüm yazılımları kapsıyor. Açıklamaya göre okullarda hâlihazırda kullanılan yaklaşık 40 eğitim aracındaki yapay zekâ işlevi durdurulacak ya da devre dışı bırakılacak. 13

Yapay zekâ tabanlı refakatçi sohbet botları ise sınıf düzeyi ayrımı olmaksızın tüm okullarda yasaklanacak. 17

Kent yetkilileri kararı, ülkedeki öğrenciye dönük yapay zekâ için en kapsamlı kısıtlama olarak tanımlıyor. Çünkü önlem yalnızca belirli bir sohbet botunu veya uygulamayı değil, küçük yaştaki öğrencilerin kullandığı üretken yapay zekâ kategorisini hedef alıyor. 12

Liselerde tamamen yasak yok: Ders ve sınırlı deneme modeli

Lise öğrencileri için farklı bir yaklaşım izlenecek. Tüm lise öğrencileri yılda iki kez yapay zekâ eleştirel düşünme modülüne katılacak. Bu derslerde yapay zekânın sınırları, önyargı riski, etik boyutu, olası zararları ve mesleki hayata etkileri ele alınacak. 1

Ayrıca beş sınırlı ve denetlenmiş lise pilot programı planlanıyor. Genel eğitim alanındaki en fazla 50 bin lise öğrencisi —kamu okul sisteminin yaklaşık %5’i— bu programlara katılabilecek. Kullanım öğretmen gözetiminde olacak ve her lisede en fazla beş dersle sınırlı tutulacak. 1

Bu modelde öğretmen yönlendirmesi temel unsur olarak kalıyor. Kentin açıklamasına göre amaç, yapay zekânın öğrencinin yerine düşünmesi değil, öğrencinin asıl düşünen taraf olmayı sürdürmesi. 1

Belediye Başkanı Mamdani neden ara verilmesini istedi?

Belediye Başkanı Zohran Mamdani, kararın teknolojinin yerine geçmemesi gereken eğitim unsurlarını korumayı amaçladığını söyledi: öğretmenler, akranlarla birlikte öğrenme, insani bağ ve eğitimcilerle kurulan ilişkiler. Çocukların zor sorunlarla kendi başlarına uğraşma fırsatına ihtiyacı olduğunu da vurguladı. 1

Bir yıllık ara, kent yönetimine üretken yapay zekânın öğrenciler üzerindeki etkilerini inceleme zamanı kazandırmayı hedefliyor. 12

Diğer okul bölgelerine göre farkı ne?

New York’un yaklaşımı, ABD’nin en büyük kamu okul sisteminde 8. sınıfa kadar öğrenciye dönük üretken yapay zekâyı kapsaması nedeniyle öne çıkıyor. Ancak bu, okullardaki yapay zekâya ilişkin her türlü faaliyetin tümüyle yasaklanması anlamına gelmiyor: Politika, yaşa dayalı geniş bir kısıtlamayı lise düzeyindeki yapay zekâ okuryazarlığı eğitimi ve dar kapsamlı, gözetimli denemelerle bir araya getiriyor. 12

Bir başka büyük okul bölgesi olan Los Angeles’ta da eğitim yılı, öğrencilerin yapay zekâ kullanımına yönelik sıkı sınırlamalarla başladı. 6

2023’teki ChatGPT engelinden daha geniş kurala

New York City Eğitim Departmanı, öğrenme ve güvenlik kaygılarını gerekçe göstererek 2023’te ChatGPT’ye eğitim kurumu cihazları ve ağları üzerinden erişimi engellemişti. 10

2026-27 moratoryumu ise tek bir hizmeti değil, öğrencilerin kullandığı üretken yapay zekâ özelliklerini bir kategori olarak hedef alıyor. Buna karşılık lise pilotları, denetimsiz öğrenci kullanımı ile öğretmen tarafından yönlendirilen, sınırları belirlenmiş denemeler arasında ayrım yapıldığını gösteriyor. 110

Elde bulunan haberlerde daha sonra gündeme gelen yapay zekâ destekli öğretim asistanının ayrıntıları yer almıyor. Duyurulan politikadan çıkarılabilecek en net sonuç, New York’un küçük yaştaki öğrencilerin üretken yapay zekâyla doğrudan etkileşimini sınırlarken, liselerde denetlenmiş ve öğretmen gözetimindeki kullanımlar için kapıyı açık tuttuğu. 1