Nepal’de 500 Mühendisin WhatsApp Grubu Tünel Kurtarmalarına Nasıl Yol Gösterdi

26 Ağustos 2026’da bir buzul çökmesinin Nepal’in Trishuli Vadisi boyunca yıkıcı bir sele yol açmasının ardından, kurtarma ekipleri çok temel ama acil bir sorunla karşılaştı: Aramaları gereken hidroelektrik tünelleri çamur ve enkaz altında kalmış, suyla dolmuş ve fiziksel olarak değişmişti. Önceden kurulmuş, sonradan 500’den fazla mühendis, eski tesis çalışanı, kamu görevlisi ve diğer uzmanı kapsayacak biçimde büyütülen WhatsApp grubu, sahadaki ekiplere uzaktan teknik destek sağlayan bir ağa dönüştü. 10

Dağınık uzmanlığı arama kararlarına dönüştürmek

Grup, yıkıma uğrayan sahalarda yeniden elde edilmesi çok zor, hatta imkânsız olabilecek bilgilere erişim sağladı. Kurtarma ekiplerinin selden önce tünellerin ve giriş yollarının nerede bulunduğunu anlaması gerektiğinde, üyeler Chilime projesi de dâhil olmak üzere hidroelektrik tesislerinin yerleşim çizimlerini ve ayrıntılarını paylaştı. 10

Yer altındaki bir kurtarma çalışması yalnızca enkaz kazmaktan ibaret değildi. Ekiplerin gömülmüş bir girişin nerede olabileceğini, hangi geçitlerin ya da boşlukların hâlâ varlığını koruyabileceğini ve makinelerin zaten dengesiz olan koşulları daha da kötüleştirmeden nerede çalışabileceğini değerlendirmesi gerekiyordu. Eski çalışanların tesislere dair bilgisi ile kayıp işçilere ilişkin veriler, çizimlere operasyonel bir bağlam kazandırdı. 10

Pratikte mesajlaşma grubu, arazi ekipleriyle altyapıyı tanıyan kişileri hızla buluşturdu: Bir plan ya da saha ayrıntısı talebine, vadide fiziksel olarak bulunmayan bir mühendis veya eski çalışan yanıt verebiliyordu. Grup; kurtarma personelinin, ağır iş makinelerinin ve hava araçlarının yerine geçmedi, onlarla birlikte çalıştı. 10

Tünel planları neden kritik hâle geldi?

Selin taşıdığı enkaz, çok sayıda hidroelektrik sahasına erişimi kesmiş ve değiştirmişti. Yoğun çamur, hasarlı altyapı ve enkazla dolu tüneller, ekiplerin yer altında olduğuna inanılan işçilere ulaşmasını zorlaştırıyordu. 9

Kurtarma görevlileri, enkazın hangi noktalardan temizleneceğini, tıkanmış bölümlere nasıl yaklaşılacağını ve olası boşluklara borularla nereden oksijen gönderilebileceğini değerlendirirken teknik yönlendirmeden yararlandı. Amaç; çizimler, sahaya ilişkin hatırlanan bilgiler ve işçilerin bulunmuş olabileceği yerlere dair bildirimler gibi eksik kanıtları, hayatta kalanlara ulaşmak için daha güvenli ve daha hedefli girişimlere dönüştürmekti. 10

Bununla birlikte sınırlar çok ciddiydi. Planlar tesisin afet öncesindeki hâlini gösterir; devasa enkaz akışının tüneli sonradan tam olarak nasıl değiştirdiğini gösteremez. Bu nedenle her arama kararı, sahadaki koşullarla yeniden doğrulanmak zorundaydı.

Upper Trishuli 3A’daki kurtarma umudu canlı tuttu

Selden dokuz gün sonra, 4 Eylül’de kurtarma ekipleri Upper Trishuli 3A hidroelektrik projesiyle bağlantılı bir tünelden iki işçiyi canlı çıkardı. Bu kurtarma, hasar gören yer altı ağındaki korunaklı alanların bazı durumlarda yaşanabilir kalabildiğine dair güçlü bir işaret oldu. 8

Gelişme, diğer sahalardaki hedefli aramaların sürdürülmesi için de gerekçeyi güçlendirdi. Reuters’ın aktardığı yetkililer ve kurtarma çalışanlarına göre, altı hidroelektrik projesine bağlı tünellerde en az 900 kişinin mahsur kaldığı düşünülüyordu. 7 Diğer haberlerde, Chilime ve Rasuwagadhi dâhil sahalarda ekiplerin tıkanmış yer altı altyapısı ve hayatta kalma ihtimaline dair belirsizlikle mücadele ettiği belirtildi. 10

Dar ama önemli bir iletişim rolü

WhatsApp grubu felaketin yıkıcılığını azaltmadı ve mahsur kalanlara mutlaka ulaşılacağını garanti etmedi. Değeri daha somuttu: Kurumsal hafızayı ve mühendislik kayıtlarını, hızla değişen bir kurtarma operasyonunda yaşamla ölüm arasındaki kararları etkileyebilecek kadar hızlı biçimde bir araya getirdi.

Sel, Himalayalar’daki sınır bölgesinde buz, kaya ve çamurun çökmesiyle başladı. İlk haberlerde felaketin 1.200’den fazla kişinin ölümüne yol açtığı ve binlerce kişiyi kayıp bıraktığı bildirildi; arama ve enkaz kaldırma çalışmaları sürdükçe rakamlar değişiyordu. 78 Bu ortamda basit bir mesajlaşma uygulaması, enkazın altında ne olduğuna ve aramanın hangi noktada hâlâ bir şansı bulunabileceğine dair sahadaki ekiplerin daha doğru sorular sormasına yardımcı olan işlevsel bir koordinasyon katmanı hâline geldi.