ABD-Çin yapay zekâ güvenliği görüşmeleri: Eylül 2026 diyaloğunda neler masada olabilir?

Eylül ayının başındaki haberlere göre Washington ile Pekin, yapay zekâ güvenlik risklerine odaklanan özel bir diyaloğu Eylül ortasında yapmayı değerlendiriyordu. Görüşmenin, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in 24 Eylül için planlanan buluşmasından önce gerçekleştirilmesi bekleniyordu. Yapılırsa, Trump’ın ikinci döneminin başlamasından bu yana iki ülke arasında yalnızca yapay zekâya ayrılmış ilk resmî ikili görüşme olacak. Ancak statüsü belirsizliğini koruyor: Beyaz Saray, şu anda yapay zekâyla ilgili planlanmış bir toplantı bulunmadığını açıkladı. 1

Kesinleşenler ve belirsiz kalanlar

Bildirilen zamanlama Eylül ortası ve Şi’nin 24 Eylül’de planlanan ABD ziyareti öncesi. Planlamaya aşina kaynaklara göre ABD tarafına Hazine Bakanı Scott Bessent başkanlık edecekti. Buna karşılık kesin tarih, görüşmenin yapılacağı yer, Çin heyetinin başkanı, nihai katılımcı listesi ve mutabık kalınmış gündem kamuoyuna açıklanmış değil. 12

Bu, yalnızca takvime ilişkin bir ayrıntı değil. Ortada henüz teyit edilmiş, kurumsallaşmış bir ikili süreçten ziyade haberleştirilmiş ve kesinlik kazanmamış bir diplomatik girişim bulunuyor.

Önerilen ana başlık: Yapay zekâ destekli siber riskler

Haberlere göre Washington’un temel hedefi, yapay zekâ yönlendirmeli siber saldırıların izlenmesinde iş birliği yapılması. ABD ayrıca, iki ülkedeki yapay zekâ laboratuvarlarının kötüye kullanımı izlediği, ilgili bilgileri paylaştığı ve yapay zekâyla bağlantılı siber operasyonları önlemeye çalıştığı gönüllü bir yaklaşımı gündeme getirdi. 1

Bu çerçeve, iki ülkenin yapay zekâ sektörlerini ortaklaşa denetlemesinden çok, sınırlı bir risk azaltma mekanizmasına işaret ediyor. Uygulanabilir bir düzenleme; ciddi kötüye kullanım örneklerine ilişkin gözlemler ve yapay zekâ destekli bir olay sınır aşınca başvurulabilecek bir istişare yöntemi üzerine kurulabilir. Böyle bir modelin, hassas model ayrıntılarının, güvenlik yöntemlerinin ya da istihbarat bilgilerinin açıklanmasını gerektirmesi şart değil.

Trump-Şi görüşmesi öncesinde neden önemli?

Çinli yetkililerin, yapay zekâ diyaloğunu liderler görüşmesi öncesinde önemli bir çıktı olarak gördüğü bildirildi. Daha önceki temaslarda, güçlü modellerin devlet dışı kötü niyetli aktörlerce kullanılmasını engellemeyi amaçlayan yapay zekâ iyi uygulamaları protokolü olasılığı da ele alınmıştı. 14

Diplomatik gerekçe açık: Siber olaylarda fail tespiti zordur; yapay zekâ ise zararlı faaliyetlerin hızını ve ölçeğini artırabilir. Doğrudan bir iletişim hattı, yetkililerin inandırıcı bir tehdidi karşı tarafa iletmesine, sınırlı teknik gözlemleri karşılaştırmasına ve bir olayın derhal kasıtlı devlet eylemi olarak yorumlanması riskini azaltmasına yardımcı olabilir.

İş birliğinin sınırları

Bu olası gündem, ileri seviye yapay zekâ üzerindeki çok daha geniş ABD-Çin rekabetinin içinde yer alıyor. ABD yakın dönemde uluslararası alanda yeni yapay zekâ denetim kurumları oluşturulmamasını savunan, daha müdahalesiz bir yaklaşımı öne çıkardı. Çin’in teknoloji yönetimi yaklaşımı ise genel olarak daha güçlü devlet yönlendirmesine dayanıyor. 5

Bu ayrışma; model kontrolleri, fikrî mülkiyet veya siber davranış kuralları hakkında kapsamlı bir anlaşmayı kısa vadede zorlaştırıyor. Gönüllü laboratuvarlar arası bilgi paylaşımı dahi karşılıklı güvensizlik, doğrulama sorunu ve hassas kabiliyetlerin açığa çıkması endişesiyle karşılaşacaktır.

Bu nedenle görüşme gerçekleşirse en gerçekçi sonuç sınırlı olabilir: Temasın sürdürülmesi, ortak bir terminoloji geliştirilmesi ve ciddi yapay zekâ destekli siber risklerde danışma için dar kapsamlı usuller oluşturulması. Yine de böylesi bir kriz yönetimi kanalı önem taşıyabilir; çünkü bunu kurmak, kapsamlı bir yapay zekâ yönetişimi anlaşmasına varmaktan daha kolaydır. Ancak iki hükümet toplantıyı ve katılımcıları doğrulayana kadar, görüşmenin kapsamı ve başarı ihtimali geçici nitelikte kalacak. 12