İran gerilimi Asya piyasalarını dalgalandırdı; petrol ve yen öne çıktı

8 Eylül Asya işlemlerinde piyasa, jeopolitik arz riski ile bazı piyasalardaki dayanıklılık arasında sıkıştı. ABD-İran gerilimindeki tırmanış, Körfez’deki enerji sevkiyatlarına ilişkin endişeleri büyüttü; petrol ve tahvil getirileri yükselirken Japon yeni güç kazandı. Bölge endekslerindeki hareket sınırlı kalsa da farklı varlık sınıflarındaki tablo temkinli bir yatırımcı duruşuna işaret etti. 17

Hisselerde genel satış değil, karışık seyir

MSCI Asya Pasifik Endeksi yaklaşık %0,2 düştü. Japonya ve Avustralya gerilerken, Güney Kore belirgin biçimde ayrıştı: Kospi endeksi %1,13 yükseldi. 7

Japonya’da ise yön net değildi. Reuters’a göre Nikkei 225 gün boyunca artı ve eksi arasında dalgalandıktan sonra %0,2 yükseldi. Bu sırada yen, şubattan bu yana en güçlü seviyesine çıktı. 1 Başka bir piyasa verisinde Nikkei günü neredeyse değişmeden tamamlarken, daha geniş kapsamlı Topix endeksinin %0,46 gerilediği görüldü. 7

Petrol ithalatçısı ekonomiler için pahalı ham petrol, tüketici fiyatlarını yukarı çekebileceği ve hanehalkı alım gücünü zorlayabileceği için özellikle önemli. Bu durum, yatırımcıların para politikasında hızlı bir gevşeme beklemesini de zorlaştırıyor.

Hürmüz Boğazı risk primi petrolü destekledi

Brent petrol pazartesi günü kısa süreliğine varil başına 98 doların üzerine çıktı ve 100 dolara yakın seyrini korudu. Yatırımcılar, bölgesel enerji arzına yönelik devam eden tehditlerle Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişlerinin yönetimine dair İran-Umman düzenlemesi olasılığını birlikte değerlendirdi. 16

Endişe yalnızca petrolün fiyat seviyesi değildi. Kritik enerji koridorundaki taşımacılığın aksama ihtimali de fiyatlamanın merkezindeydi. Reuters, daha geniş ABD-İran çatışmasının Körfez ve Kızıldeniz ihracatını halihazırda aksattığını; yeni bir tırmanma olasılığının petrolde arz riski primini canlı tuttuğunu bildirdi. 2

Bu nedenle deniz taşımacılığına ilişkin diplomatik ilerleme piyasalar için büyük önem taşıdı: Güvenilir bir düzenleme risk primini hızla azaltabilir. Buna karşılık yeni tehditler ya da saldırılar, enerji kaynaklı enflasyon baskısını uzatabilir.

Yen neden değer kazandı?

Yen, dolar karşısında %0,6’ya varan değer kazancıyla 153,51 seviyesine çıktı; bu, 18 Şubat’tan bu yana en güçlü seviyeydi. 1 Yenin güçlenmesi genellikle yatırımcıların risk azaltma eğilimiyle uyumludur. Ancak harekette Japonya para politikasına ilişkin beklentilerdeki değişim de etkiliydi.

Japonya Merkez Bankası (BoJ), tüketici enflasyonunun 2026 mali yılının ikinci yarısında yükselerek %2’nin üzerinde kalmasını beklediğini açıkladı. Bu görünüm, Japonya’da faizlerin seyri hakkındaki değerlendirmeleri değiştirebilir ve düşük getirili yenle finanse edilen işlemlerin çözülmesine yol açabilir. Küresel piyasalardaki gerilim dönemlerinde bu akımlar yenin değer kazanımını pekiştirebilir.

Ancak güçlü yen, yurt dışından elde edilen gelirin yene çevrildiğinde daha düşük görünmesine neden olabildiğinden Japon ihracatçıları için olumsuz bir unsur olabilir. Japon hisse senetlerinin, para birimindeki güçlenmeye rağmen neden zayıf kaldığını açıklayan başlıca gerilimlerden biri de bu oldu.

Bakırdaki rekorun arkasında tarife ve stok etkisi var

Londra Metal Borsası’nda (LME) üç ay vadeli gösterge bakır kontratı metrik ton başına 14.533 dolara dokunarak rekor kırdı. Kısa vadeli ana etken, ABD’nin rafine bakıra daha geniş kapsamlı tarifeler getirebileceği beklentisiydi.

Reuters’a göre, ABD’de daha yüksek fiyatların oluşması, yatırımcıları muhtemel rafine bakır tarifesi öncesinde metali COMEX depolarına taşımaya teşvik etti. Bu durum, başka yerlerdeki stokları azalttı ve normalde fazla vermesi beklenen piyasanın pratikte çok daha sıkışık görünmesine neden oldu.

Dolayısıyla bakırın yükselişi, tek başına küresel sanayi talebinin her yerde güçlendiği şeklinde okunmamalı. Fiyat hareketi büyük ölçüde arzın yön değiştirmesini ve stokların ABD’de yoğunlaşmasını yansıttı.

Piyasaların verdiği mesaj neydi?

8 Eylül işlemleri sert ve yaygın bir düşüşten çok kırılgan bir görünüm ortaya koydu. Güney Kore’nin yükselmesi, yatırımcıların hisselerden bütünüyle kaçmadığını gösterdi. Bununla birlikte yüksek petrol fiyatı, jeopolitik belirsizlik ve güçlenen yen, genel risk iştahını sınırladı. 17

Belirleyici unsur Hürmüz Boğazı olmaya devam etti. Taşımacılık riskinin azalması petrol fiyatlarını düşürerek enflasyon beklentileri üzerindeki baskıyı hafifletebilir. Gerilimin artması ise piyasaların daha kalıcı bir enerji şokunu fiyatlamasına ve Asya hisseleri, para birimleri ile emtialarda oynaklığın yükselmesine yol açabilir.