6–7 Eylül’de Rusya-Ukrayna İHA Çatışması: Bildirilenler ve Hâlâ Doğrulanamayanlar

6–7 Eylül gecesindeki karşılıklı saldırılar, savaşın iki tarafında da geniş bir coğrafyaya yayılan İHA operasyonlarıyla öne çıktı. Ukrayna, Rusya’nın taarruz İHA’ları, aldatıcı hedefler ve S8000 Banderol mühimmatları dâhil 92 hava hedefi gönderdiğini açıkladı. Rusya ise hava savunmasının farklı bölgeler ile Karadeniz ve Azak Denizi üzerinde 306 Ukrayna sabit kanatlı İHA’sını önlediğini bildirdi.

Bu açıklamalardan çıkarılabilecek en sağlam sonuç şu: Her iki ülke de büyük ölçekli ve geniş alana yayılan saldırılar bildirdi. Buna karşılık engellenen İHA sayıları, can kayıpları, amaçlanan hedefler ve askeri teçhizat kayıpları bağımsız biçimde doğrulanmış kesin veriler olarak görülmemeli.

Ukrayna ne açıkladı?

Ukrayna Hava Kuvvetleri, Rusya’nın 6 Eylül akşamından itibaren 92 hedef fırlattığını bildirdi. Açıklamaya göre bunlar Şahed tipi İHA’lar, jet motorlu varyantlar, Gerbera İHA’ları, Parodiya aldatıcı hedefleri ve S8000 Banderol mühimmatlarından oluşuyordu. Ukrayna, 71 hedefin etkisiz hâle getirildiğini söyledi.

Ukrayna ayrıca 12 noktada isabet, bir başka noktada da düşen enkaz rapor etti. Zaporijya ve Odesa oblastlarında hasar bildirildi. Ancak Ukrayna’nın kullandığı “etkisiz hâle getirme” ifadesi; vurularak düşürülme, elektronik harp yoluyla yönünün bozulması veya kontrol kaybı sonucu düşme gibi farklı sonuçları kapsayabilir. Bu nedenle her zaman doğrulanmış fiziksel bir imha anlamına gelmez.

Saldırı, Rusya’nın Ukrayna kentleri ve altyapısına yönelik süregelen İHA kampanyasının parçası olarak gerçekleşti. Reuters, ayın başında Rus İHA’larının Odesa’daki altyapıya zarar verdiğini ve Kyiv’e yönelik saldırıların günlerce sürdüğünü aktarmıştı. 26

Rusya ne açıkladı?

Rusya Savunma Bakanlığı, 6 Eylül Moskova saatiyle 20.00’den 7 Eylül 08.00’e kadar 306 Ukrayna sabit kanatlı İHA’sının imha edildiğini açıkladı. Rusya’nın anlatımına göre İHA’lar çok sayıda Rus bölgesinin yanı sıra Karadeniz ve Azak Denizi üzerinde engellendi.

Rus yetkililer ve devlet bağlantılı haberler, Belgorod ile Perm’de sivil ölümleri ve hasar; Rusya’nın işgali altındaki Kırım, Perm bölgesi ve Rostov bölgesinde de zarar bildirdi. Rusya’nın başka bölgelerinde de alarm ya da kısıtlamalar duyuruldu. Bu durum, operasyonun iddia edilen coğrafi erişiminin genişliğine işaret ediyor.

Bununla birlikte bu bilgiler, nihai bir hasar tespiti değil, Rus makamlarının açıklamaları olarak değerlendirilmelidir. Ukrayna, Rusya içindeki uzun menzilli operasyonlarını genişletti. Rus yetkililer de bu tür saldırılarda geçmişte yüksek İHA sayıları açıklamıştı. Reuters, Ukrayna İHA faaliyetinin Moskova ve St. Petersburg çevresine kadar ulaştığını; daha derin bölgelere yönelik saldırıların sürebileceği yönündeki değerlendirmeleri ayrıca aktarmıştı. 4

Soçi yakınlarındaki 4 Eylül saldırısına dair ayrı iddialar

6–7 Eylül gecesinden önce, 4 Eylül’de Soçi ve Sirius çevresine yönelik Ukrayna saldırılarına ilişkin ayrı haberler yayımlandı. Yerel haberler ve açık kaynak analizleri, S-300 ya da S-400 hava savunma biriminin konuşlandırılmış olabileceği bir nokta yakınında yangın çıktığını öne sürdü. Rus makamları ise bir petrol deposunda yangın çıktığını ve bazı binaların hasar gördüğünü doğruladı.

Sonradan yayımlanan görüntü temelli haberlerde, Adler/Soçi civarındaki hava savunma ekipmanları ve helikopterlerin imha edildiği veya zarar gördüğü iddia edildi. Ancak mevcut bilgiler, hangi ekipmanın vurulduğunu, kayıpların tam kapsamını ya da bildirilen her unsurun aynı saldırıda hasar alıp almadığını kesin olarak ortaya koymuyor. Bu nedenle söz konusu iddialar ihtiyatla ele alınmalı.

Sayılar neden henüz doğrulanamıyor?

Savaş koşullarında hava savunması verilerini bağımsız biçimde denetlemek son derece zor. Tarafların hiçbiri her fırlatmaya, önlemeye, enkaz noktasına veya hedefe ilişkin doğrulama yapmaya yetecek kanıtı düzenli olarak paylaşmıyor. Vurulan bölgelere erişim sınırlı, resmî açıklamalar değişebiliyor ve görüntüler hasarı gösterse bile bunun zamanını ya da nedenini tek başına kanıtlamayabiliyor.

Bu belirsizlik özellikle en yüksek rakamlar açısından önem taşıyor. Rusya’nın 306 İHA’yı önlediği ve Ukrayna’nın 71 hedefi etkisiz hâle getirdiği yönündeki açıklamalar, tarafların kendi savunma sonuçlarına ilişkin beyanlarıdır; bağımsız şekilde doğrulanmış nihai toplamlar değildir.

Sonuç

6–7 Eylül saldırıları, büyük ölçekli karşılıklı bir İHA dalgası olarak görünüyor: Ukrayna, 92 Rus İHA’sı ve mühimmatı bildirdi; Rusya ise 306 Ukrayna İHA’sını engellediğini açıkladı. Ukrayna, Zaporijya ve Odesa’da isabetler rapor ederken; Rus makamları farklı bölgelerde can kaybı ve hasar bildirdi.

Ancak toplam hasarın boyutu, her iki tarafın önleme rakamlarının doğruluğu ve Soçi yakınlarında belirli askeri sistemlerin imha edildiği yönündeki iddialar henüz teyit edilmiş değil. Eldeki verilere dayanarak söylenebilecek en temkinli sonuç, İHA savaşının geniş çaplı ve tırmanan bir nitelik taşıdığı; her savaş alanı iddiasının doğrulandığı değildir.