Hanoi’den Kızıl Nehir Bulvarı için iki kat tazminat ve önce iskân önerisi

Hanoi, önerilen Kızıl Nehir Manzaralı Bulvarı projesi için yer değiştirme çerçevesini “önce iskân” ilkesi etrafında yeniden düzenliyor. Taslak; uygun arazi hakları için daha yüksek ödeme, tarım arazisini kaybeden hanelere ek destek ve insanların taşınması istenmeden önce altyapısı tamamlanmış yeni konutların hazır edilmesini içeriyor. Bu yaklaşım, olağanüstü büyük sosyal ve fiziki ölçeğe sahip projede arazi boşaltma sürecini daha uygulanabilir hâle getirmeyi amaçlıyor. Ancak düzenlemeler henüz öneri niteliğinde; sonuç, uygulamadaki teslimata bağlı olacak. 13

Tazminat paketinde neler var?

Kentin taslağına göre, yasal tazminat koşullarını karşılayan konut, tarım ve tarım dışı araziler için nakit tazminat, mevzuatta öngörülen oranın iki katı olarak belirlenecek. 135

Tarım arazisini kaybeden haneler için ayrıca, tarım arazisinin fiyatının beş katına denk gelen meslek eğitimi ve iş alanı değiştirme desteği öngörülüyor. Arazi için yapılan ödeme edinilen mülke karşılık gelirken, bu ek destek hanelerin işini veya gelir kaynağını kaybettikten sonraki geçiş dönemine yardımcı olmayı hedefliyor. 3

Yeni konut tamamlanmadan taşınma yok

Taslağın en kritik unsuru, iskânın sıralaması. Kızıl Nehir taşkın ovası dışına taşınması gereken sakinlerin, entegre altyapıya sahip yeni kent konutları tamamlanmadan yer değiştirmesi istenmeyecek. 3

Hanoi ayrıca mümkün olduğunda insanların aynı mahalle ya da komünde iskân edilmesine; bu mümkün değilse çalışma, ticaret ve çocukların eğitimi açısından uygun yerlere yerleştirilmesine öncelik vermeyi planlıyor. 57 Böylece tazminat sağlansa bile taşınmanın yol açabileceği günlük yaşam aksamasının sınırlanması amaçlanıyor.

Plan kapsamında altı iskân projesi belirlendi. Yerinden edilecek toplulukları karşılayacak yeterli arazi, konut ve kamu altyapısının, sonraya bırakılan bir inşaat aşaması olarak değil, baştan hazırlanması öngörülüyor. 3

Mezarlıklar ve kültürel miras da planın parçası

Arazi boşaltma yalnızca evleri ve iş yerlerini kapsamıyor. Öneride mezarlık kapasitesi oluşturulması ve mezarların düzenli biçimde nakledilmesi de yer alıyor. Etkilenebilecek mezar sayısı yaklaşık 109 bin olarak tahmin ediliyor. 37

Proje koridorundaki 123 tarihî ve kültürel alan için de inceleme ve koruma tedbirleri isteniyor. Bu alanların standart arazi boşaltma işlemleriyle değil, kültürel mirasın korunmasına yönelik uygulamalarla ele alınması planlanıyor. 7

Projenin ölçeği neden belirleyici?

Kızıl Nehir Manzaralı Bulvarı projesi, 16 mahalle ve komünde yaklaşık 11.418 hektarlık bir alanı kapsıyor. Bileşenleri arasında toplam uzunluğu 80 kilometreyi aşan iki nehir kıyısı bulvarı, kıyı parkları, set ve nehir yatağı düzenleme çalışmaları, kentsel dönüşüm ve iskân alanları ile bağımsız arazi boşaltma projeleri bulunuyor. 15

Etkilenecek nüfusa ilişkin tahminler, haberler ve planlama belgeleri arasında değişiyor. En güncel tazminat taslağı, etkilenen alanda yaklaşık 280 bin kişinin yaşadığını belirtiyor. Daha önce yerel makamların derlediği veriler ise yaklaşık 70.474 hanede 247.431 kişi bulunduğunu göstermişti. 111 Bu fark, uygulamada nihai hane envanterlerinin, hak sahipliği kararlarının ve bölge bazlı planların ne kadar önemli olacağını ortaya koyuyor.

İnşaatın 2026-2038 döneminde sürmesi planlanıyor. 8 Bu kadar uzun soluklu bir dönüşümde “önce iskân” sözü yalnızca tazminatla ilgili değil; sürecin hangi sırayla yürütüleceğine ilişkin bir taahhüt anlamına geliyor. Arazi boşaltılmadan önce yeni konutların yanı sıra okul, altyapı hizmetleri, ulaşım bağlantıları, geçim desteği ve defin alanlarının da hazır olması gerekecek.

Etkilenen topluluklar hangi noktaları inceleyebilir?

Tazminat, destek ve iskân planına ilişkin kamu istişaresi 7-27 Eylül 2026 tarihleri arasında yapılacak. 1 Bu süreç, sakinlere ve ilgili yerel yönetimlere uygulamanın sonucunu belirleyebilecek başlıkları inceleme fırsatı sunuyor:

• Bir parselin iki kat tazminat oranına uygun sayılıp sayılmayacağı;
• Değerleme ve hak sahipliği tespitlerinin nasıl belgeleneceği ve anlaşmazlıkların nasıl çözüleceği;
• Önerilen iskân yerinin işe, okula ve hizmetlere erişimi koruyup korumadığı;
• Bir hanenin taşınmasından önce hangi altyapı unsurlarının tamamlanmış olması gerektiği;
• Tarımsal geçim desteğinin nasıl uygulanacağı;
• Mezarlık nakli ve kültürel miras korumasının nasıl yürütüleceği.

Taslağın temel vaadi net: İnsanlardan, tamamlanmamış bir alternatife gitmeleri istenmemeli. Bu ilkenin tutulup tutulmadığı yalnızca tazminat formülüne göre değil, hazır konutlar ve işleyen hizmetler üzerinden değerlendirilecek. 35