Küresel fuel oil piyasasında neden günlük 218 bin varillik açık bekleniyor?

Beklenen fuel oil kıtlığının temelinde ham petrolün yer altında bulunup bulunmaması değil, onun rafinerilerde işlenmesi ve ürünlerin tüketim noktalarına taşınabilmesi yatıyor. Hürmüz Boğazı çevresindeki çatışma, Körfez rafinerilerinin faaliyetlerini ve tanker trafiğini sınırlarken; Ukrayna’nın saldırıları Rusya’nın rafinaj üretimini düşürdü. Ayrıca orta distilat piyasaları—özellikle dizel, benzin ve jet yakıtı—sıkı olduğu için rafineriler eldeki sınırlı ham petrolü ve ara ürünleri fuel oil yerine bu ürünlere yönlendiriyor. 13

Açığın kaynağı: Rafineri kaybı ve kesintiye uğrayan ihracat rotaları

Enerji danışmanlık şirketi Energy Aspects, küresel fuel oil piyasasında 2026’nın üçüncü çeyreğinde günlük 218 bin varillik açık bekliyor. Bu, şirketin 2025’in üçüncü çeyreğinden bu yana öngördüğü ilk açık olacak. 3

Körfez’deki aksama, rafine ürünler açısından orantısız derecede önemli. Boru hatları, Körfez’den yapılan bazı ham petrol ihracatının Hürmüz Boğazı’nı atlamasına imkân verebiliyor. Buna karşılık, rafine yakıtların büyük bölümü için aynı ölçekte alternatif bir çıkış güzergâhı yok. Dolayısıyla tanker hareketleri veya rafineri çalışması aksadığında, benzin, dizel ve fuel oil gibi ürünlerin arzı ham petrolden daha kırılgan hâle geliyor. 1

Kesintinin toplam boyutu da büyük: Analistler, ağustos sonlarında Körfez’deki petrol akışı kesintisini günlük yaklaşık 5 milyon ila 7 milyon varil olarak hesapladı. Körfez ve Ukrayna’daki çatışmaların ise küresel rafinaj kapasitesinin yaklaşık onda birini devre dışı bıraktığı belirtiliyor. 4

Rusya ikinci büyük baskı noktası. Ukrayna saldırıları rafineri operasyonlarını aksattı; yakıt üretimini düşürdü, iç piyasada kıtlığa katkı yaptı ve ihracat kısıtlamalarını tetikledi. 49 Piyasa verilerine göre Rusya’nın fuel oil ihracatı ağustosta rekor düşük seviye olan günlük 591 bin varile indi. Bu miktar, 2025’teki günlük 860 bin varilin üzerindeki ortalamanın oldukça altında. 3

Orta Doğu’nun fuel oil ihracatı da sert düştü. Mart-ağustos döneminde ortalama günlük 447 bin varil olan ihracat, yıllık bazda %45 geriledi. Daha önce önemli bir tedarikçi olan Kuveyt’teki Al-Zour rafinerisi, marttan sonra yalnızca günlük 26 bin varillik tek bir kargo ihraç etti; oysa ocak ve şubatta ihracatı yaklaşık günlük 191 bin varildi. 3

Rafineriler neden fuel oil yerine dizeli seçiyor?

Fuel oil, rafinerinin daha ağır ve artık niteliğindeki ürünlerinden biridir; ancak ikincil işleme üniteleri için de hammadde olabilir. Dizel, benzin ve jet yakıtı stokları sıkışıkken, rafinerilerin sınırlı fuel oil akımlarını bu daha değerli taşıt yakıtlarına dönüştürmesi ticari açıdan daha cazip hâle geliyor. Bu nedenle piyasaya doğrudan sunulan fuel oil hacmi azalıyor. 3

Bu tercih, fuel oilin iki büyük kullanıcısı olan gemicilik ve elektrik üretimi için arzı daha da daraltıyor. Ham petrol fiyatlarında aynı ölçüde sıçrama görülmemesine rağmen rafine ürünlerde ciddi bir kıtlığın yaşanabilmesinin nedeni de bu: Sorun ham petrolün varlığından çok, onu işleyip doğru ürünü doğru yere ulaştırabilmekte. 13

Fiyatlar, stoklar ve uzayan rotalar alarm veriyor

Denizcilik için kritik, kükürt oranı düşük uyumlu yakıt olan Singapur çok düşük kükürtlü fuel oili (VLSFO), İran savaşının başlangıcından 1 Eylül’e kadar %76 arttı. Fiyat metrik ton başına 825 doların hemen altına, yani varil başına yaklaşık 130 dolara ulaştı. Aynı dönemde Brent petrolündeki artış %40’ta kaldı. 3

Fiziksel tamponlar da zayıf. Singapur, Amsterdam-Rotterdam-Antwerp (ARA) bölgesi ve Fujairah’taki fuel oil stokları, kendi üç yıllık mevsimsel ortalamalarının yaklaşık %30 altında bulunuyordu. 3

Daha uzun seferler kıtlığı ayrıca derinleştiriyor. Husilerin oluşturduğu tehdit nedeniyle Babülmendep Boğazı veya Kızıldeniz’den kaçınan gemiler daha uzun rotalara yöneliyor. Bu da taşınan yük talebi zayıf olsa bile gemilerin daha fazla bunker yakıtı tüketmesine yol açıyor. 3

Çin ne kadar dengeleyebilir?

Çin’deki düşük rafinaj kapasitesi kullanımı ve yakıt ihracatı, bölgesel piyasanın başvurabileceği olası dengeleme kaynağını zayıflattı. 13 Normal koşullarda Çin’den gelebilecek ilave variller, Asya’da kesintiye uğrayan Körfez ve Rusya kaynaklı arzın bir bölümünü ikame edebilirdi.

Bununla birlikte mevcut kanıtlar, Çin’in 180CST fuel oil piyasası için belirli bir fiyat, fiyat farkı, stok seviyesi veya yön bilgisi sunmuyor. Bu kalite özelinde kesin bir piyasa tepkisi çıkarmak, eldeki verinin ötesine geçer.

Asya ve özellikle Singapur neden daha fazla baskı altında?

Asya, kesintiye uğrayan Körfez arzına yüksek bağımlılığı nedeniyle özellikle açıkta. Bölgenin rafine ürün ithalatı ağustosta, çatışmanın başlangıcından beri en düşük seviyesine indi. 23 Üstelik bölge, Rus arzının kısıtlandığı ve Çin ihracatının açığı kapatmakta daha sınırlı kaldığı bir dönemde ikame kargolar için rekabet etmek zorunda.

Singapur’un hassasiyeti ise benzersiz konumundan kaynaklanıyor: Dünyanın en büyük bunker yakıt ikmal merkezi olan ülke, günde yaklaşık 1 milyon varil bunker yakıtı tüketiyor ve bu talebin yarıdan fazlasını ithalatla karşılıyor. 3

Gemicilik faaliyetindeki yavaşlama veya navlun oranlarındaki gerileme, yakıt tüketimini bir miktar sınırlayabilir. Ancak bu durum kaybedilen rafineri üretimini geri getirmez; kesintiye uğrayan ihracat kanallarını açmaz, düşük stokları yenilemez veya uzun rotaların yol açtığı ek bunker tüketimini ortadan kaldırmaz. Singapur için temel risk, uyumlu deniz yakıtında fiziksel arz sıkışmasıdır. Gemi yakıtı maliyetlerindeki yükseliş, yük talebi ve gemi kapasitesine bağlı olarak taşımacılık maliyetlerine de yansıyabilir. 13