Piyasalar BOJ’un eylülde faizi %1,25’e çıkaracağını neden neredeyse kesin görüyor?

Piyasalar, Japonya Merkez Bankası’nın (BOJ) 17-18 Eylül toplantısında politika faizini %1’den %1,25’e çıkarmasını artık ana senaryo olarak görüyor. Bu beklentinin arkasında tek bir veri değil; kalıcı enflasyon, ücretlerdeki artış, BOJ yönetiminden gelen daha şahin mesajlar, yenin istikrarı ve ABD’den gelen alışılmadık derecede açık baskının birleşimi var.

Yine de %97, piyasa fiyatlamasını ifade eder; BOJ’un verilmiş bir sözü değildir. Büyüme görünümünde, piyasa işleyişinde veya finansal istikrarda ciddi bir bozulma yaşanırsa banka faizi sabit tutabilir.

Siyasi taraftaki ton değişti

Başbakan Sanae Takaichi’nin ekonomi danışmanı Takuji Aida, geçmişte hızlı parasal sıkılaşmaya karşı çıkan isimlerden biri olarak görülüyordu. Aida şimdi faiz artışının eylülde gelebileceğini, ardından Ocak 2027’ye kadar yaklaşık üç ayda bir ek artışlar yapılabileceğini öngörüyor. Önceki tahmininde sonraki hamleyi Ocak 2027’ye koyuyordu. Bu dönüş, erken bir artışın siyasi açıdan daha kabul edilebilir göründüğü algısını güçlendirdi ve yatırımcıların tek seferlik bir hamle yerine devam eden bir normalleşme sürecini fiyatlamasına yol açtı. 1

BOJ’dan daha şahin mesajlar geliyor

BOJ Yönetim Kurulu üyesi Hajime Takata, artan enflasyon baskıları karşısında faiz artırımlarının önceden belirlenmiş altı aylık bir takvime bağlı kalmadan “çevik” biçimde yapılması gerektiğini söyledi. Takata, daha büyük ölçekli veya art arda artış ihtimallerini de dışlamadı. 2

BOJ Başkanı Kazuo Ueda ise kurulun eylül toplantısında faiz artışını, özellikle enflasyondaki yukarı yönlü riskleri dikkate alarak değerlendireceğini belirtti. Bu açıklamalar, piyasanın faiz patikasını yukarı doğru yeniden fiyatlamasında etkili oldu. 3

Enflasyon ve ücretler faiz artışının ekonomik gerekçesi

BOJ, temmuz ayında temel enflasyonun %2 hedefini aşabileceği uyarısını yapmıştı. Fiyat baskılarının kalıcı olması ve ücretlerin yükselmesi, %1’lik politika faizinin yeterince sıkı olup olmadığı sorusunu büyütüyor. Zayıf yenin ithalat maliyetlerini ve dolayısıyla yurtiçi enflasyonu yükseltmesi de bu baskıyı artırıyor. 4

Yen hareketi, gevşek kalmanın maliyetini gösterdi

Yen, iki işlem gününde dolar karşısında %2’den fazla değer kazanarak dolar başına yaklaşık 155,28 yene kadar güçlendi. BOJ hesap verileri, kritik günde resmi yen alım müdahalesi yapılmadığına işaret etti. Bu nedenle hareketin yalnızca müdahale beklentisinden değil, faiz artışı beklentilerinin hızla yeniden fiyatlanmasından kaynaklandığı düşünülüyor. 5

Yenin sert biçimde değer kazanması, carry trade olarak bilinen işlemlerin kırılganlığını da görünür kılıyor. Bu stratejide yatırımcılar düşük maliyetle yen borçlanıp daha yüksek getirili varlıklara yöneliyor. Yen hızla güçlenirse, açık yen pozisyonlarını kapatmak zorunda kalmaları; yenin yükselişini ve farklı varlık sınıflarındaki oynaklığı daha da artırabilir.

Tahvil faizleri hem destek hem risk unsuru

Japonya’nın 10 yıllık devlet tahvili getirisi %3’e ulaştı; bu, 1996’dan beri görülen en yüksek seviye. 6 Uzun vadeli faizlerdeki yükseliş, yatırımcıların enflasyon, kamu borçlanma arzı ve merkez bankasının azalan desteği için daha yüksek getiri talep ettiğini gösteriyor.

Ancak aynı gelişme, devletin borçlanma maliyetleri ve tahvil piyasasının düzenli işleyişi açısından risk yaratıyor. Bu yüzden BOJ’un politika faizini artırırken likidite desteğini ani biçimde çekmemesi; iki süreci dikkatle ayırması gerekiyor.

Washington’dan gelen çağrı baskıyı artırdı

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Ueda ile görüşmesinde yenin zayıflığına karşı “kararlı” para politikası adımlarını desteklediğini söyledi. Ayrıca enflasyon beklentilerinin çıpalanmasını teşvik etti. 7

Bu, BOJ’a yönelik resmi bir talimat değil. Ancak zayıf yen ve ithal enflasyon karşısında pasif kalındığı izleniminin diplomatik ve itibari maliyetini artırıyor.

14 Ekim’de faizden çok bilanço politikası konuşulabilir

BOJ’un haziranda açıkladığı plan, aylık Japon devlet tahvili (JGB) alımlarının azaltılmasını öngörüyor: Nisan-Haziran 2026 döneminden itibaren her çeyrekte yaklaşık 200 milyar yenlik düşüşle, alımların Nisan-Haziran 2027’de aylık yaklaşık 2 trilyon yene inmesi hedefleniyor. Banka ayrıca uzun vadeli faizlerin esas olarak piyasalarda oluşması gerektiğini vurguluyor. 8

Bu nedenle 14 Ekim’deki piyasa işlemleri toplantısı, faiz oranından ziyade BOJ’un tahvil piyasasındaki rolü açısından önem taşıyabilir. Toplantıda alım azaltım planının sürdürülmesi, tahvil vadelerine göre alım tutarlarının değiştirilmesi veya düzensiz faiz hareketlerini sınırlamak için likidite işlemlerinin ayarlanması netleşebilir. Bu toplantı, tek başına getiri eğrisi kontrolünün yeniden başlatılacağı anlamına gelmiyor.

Piyasanın temel ayrımı şu: Eylüldeki bir artış, politika faizinde normalleşme rotasını teyit eder. Ekim ayındaki toplantı ise BOJ’un JGB varlığını azaltırken tahvil piyasasında ne ölçüde dalgalanmaya izin vereceğini gösterebilir.