Kiev Havaalanlarına Saldırılar, ABD Heyetinin Ziyaretini Belirsizleştirdi

ABD’nin Steve Witkoff ve Jared Kushner’dan oluşan heyetinin, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı savaşını sona erdirmeye yönelik görüşmeler için önce Moskova’ya, ardından Kiev’e gitmesi planlanıyordu. Ancak Kiev çevresindeki saldırılar — Jhuliany ve Boryspil havaalanı bölgelerine yönelik bildirilen saldırılar da dâhil — yolculuk güvenliğini müzakerelerin doğrudan bir parçası hâline getirdi. Ziyaretler planlanan temaslar olarak duyuruldu; Kiev ayağının kesinleşmediği bildirildi. 8912

Saldırıların değiştirdiği şey ne oldu?

Saldırılar, bildirilen programın iptal edildiğini doğrulamadı. ABD Başkanı Donald Trump, Witkoff ve Kushner’ın Moskova ile Kiev’e gideceğini söyledi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de Moskova’daki görüşmelerinin ardından kendileriyle buluşmayı beklediğini belirtti. Haberlerde bunun iki ismin Ukrayna’ya ilk ziyareti olacağı kaydedildi. 38

Buna karşılık saldırılar, Kiev’e varışın hem pratik hem siyasi riskini artırdı. Zelenskiy, havaalanı saldırılarının olası ABD ziyaretiyle ilgili görüşmeler bağlamında kasıtlı olduğunu söyledi. Diğer haberlerde ise Kiev’e yönelik uçuş düzenlemelerinin hâlâ koordine edildiği aktarıldı. Bu açıklamaların hiçbiri Rusya’nın niyetini kesin olarak ortaya koymuyor ya da heyetin kullanacağı belirli bir uçağın hedef alındığını kanıtlamıyor. 41314

Dolayısıyla ilk sonuç, doğrulanmış bir diplomatik kopuş değil; hava saldırıları sürerken üst düzey bir Kiev ziyaretinin güvenli biçimde gerçekleşip gerçekleşemeyeceğine dair daha keskin bir soru işareti oldu.

Ukrayna’nın önerdiği karşılıklı hava saldırısı arası

Ukrayna, heyetin geçişi ve görüşmeleri için dar kapsamlı bir düzenleme önerdi. Zelenskiy, Amerikalıların Moskova’ya güvenle ulaşıp görüşmelerini yapabilmesi için Rus hava sahasının normal işlemesini sağlayacaklarını ve bu süre boyunca hava saldırısı düzenlemeyeceklerini söyledi. Karşılığında, Kiev ziyaretini ve buna bağlı lojistiği mümkün kılacak kadar süreyle Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik hava saldırılarını durdurmasını istedi. 210

Bu öneri geniş kapsamlı veya kalıcı bir ateşkes olarak sunulmadı. Diplomatik göreve bağlı, karşılıklı ve süreyle sınırlı bir güvenlik tedbiri niteliğindeydi.

Haberlere göre Rusya, Savunma Bakanlığının 5 Eylül’de yeni saldırıları duyurmasından önce bu karşılıklı arayı kamuoyu önünde kabul etmedi. 2 Moskova ayrıca, Ukrayna’nın genişleyen İHA operasyonlarının Rus hava sahasını daha tehlikeli kıldığı yönündeki uyarısının ardından sivil havacılıktaki aksaklıkları önlemeye çalışacağını açıkladı.

Jhuliany’de neyin vurulduğu bildirildi?

Jhuliany’deki hasara ilişkin mevcut bilgiler ilk aşamadaki haberlere dayanıyor ve ihtiyatla ele alınmalı. Ukraynalı milletvekili Oleksiy Honcharenko, bir Rus İHA’sının havaalanındaki bir uçağa isabet ettiğini söyledi; daha sonra iki eski Yak-40 yolcu uçağının vurulmuş olabileceğini belirtti. Bu uçakların, geniş çaplı savaş başlamadan önce de uçuşta olmadığını ifade etti. 46

Bu anlatım, saldırının hassas bir anda sembolik ve operasyonel önem taşıdığı değerlendirmesini destekliyor. Ancak hasarın boyutunu, kaç uçağın vurulduğunu veya olayın ABD heyetinin olası varışıyla doğrudan bağlantısını bağımsız olarak doğrulamıyor.

Zelenskiy, Rusya’nın hedef aldığı havaalanı bölgeleri arasında Boryspil’i de saydı. 14 Birlikte ele alındığında, bildirilen saldırılar, barış diplomasisi konuşulurken bile Kiev ziyaretinin lojistiğinin kırılgan olabileceği mesajını verdi.

Ukrayna’nın Rus hava sahasına ilişkin mesajı

Zelenskiy, planlanan ziyaret öncesinde Ukrayna’nın uzun menzilli İHA faaliyetlerinin Rus hava sahasını giderek daha güvensiz hâle getireceğini söyledi. Havayollarını, sigorta şirketlerini ve büyük Rus havaalanlarını kullananları riskleri hesaba katmaları konusunda uyardı; Rus semalarının İHA’lar nedeniyle fiilen kapanmakta olduğunu belirtti.

Ayrıca İHA operasyonlarının yarattığı tehlike ile sivil uçakları hedef alma niyeti arasında ayrım yaptı: Zelenskiy’e göre Ukrayna sivil havacılığı tehdit etmiyordu.

Diplomasi bakımından Ukrayna’nın yaklaşımı koşulluydu. Kiev, müzakereleri desteklemesi hâlinde ortaklarının seyahati için belirli Rus hava koridorlarını ve zaman aralıklarını İHA’lardan arındırabileceğini; ancak daha geniş anlamda uçuş güvenliğinin ancak barış yönünde gerçek ilerlemeyle sağlanabileceğini savundu. 10

Misyonun önündeki daha büyük engel

Trump, Witkoff-Kushner misyonunun savaşı bitirmeye yönelik bir öneri taşıdığını söyledi. Kremlin ise bildirilen temasları önceden doğrulamayı ilk aşamada reddetti ve ancak gerçekleştiğinde duyuru yapacağını bildirdi.

Bu temkinli tutum, misyonun temel sınırını ortaya koydu: Daha güvenli ulaşım görüşmeleri mümkün kılabilirdi, fakat Moskova ile Kiev arasındaki esas uyuşmazlıkları tek başına çözüme kavuşturamazdı. Havaalanı saldırıları, askerî faaliyetlerin diplomasi için gerekli koşulları ne kadar hızlı bozabildiğini gösterdi.

Planlanan ABD ziyareti açısından en net sonuç şuydu: Hava güvenliğine yönelik bir düzenleme kısa vadeli riski azaltabilirdi, ancak bunun için karşılıklılık gerekiyordu. Karşılıklı olarak uygulanan bir ara olmadan Moskova’dan Kiev’e uzanan rota, müzakereye giden bir adımdan çok, sahadaki itidal iradesinin sınavı olarak kaldı.