Moody’s’e göre Çinli bulut devleri yapay zekâ altyapısında neden ABD’nin gerisinde kalacak?

Yapay zekâ rekabeti artık yalnızca en iyi modeli geliştirme yarışı değil; devasa hesaplama kapasitesini kurma, işletme ve finanse etme yarışı. Moody’s’e göre Çinli hyperscale bulut sağlayıcıları yatırımlarını hızlandırıyor, ancak daha büyük finansman gücü, küresel iş kolları ve hâlihazırda çok daha geniş altyapı yatırımları bulunan ABD’li rakiplerinin belirgin biçimde gerisinde kalacak. 28

Asıl sınır model kabiliyeti değil, sermaye

Bazı model testlerinde farkın daralması, büyük ölçekli altyapı ihtiyacını ortadan kaldırmıyor. Yapay zekâ modellerini eğitmek ve milyonlarca kullanıcıya sunmak; çip, sunucu, ağ ekipmanı, veri merkezi kapasitesi, arazi, elektrik anlaşmaları ve gelir oluşmadan önce yapılan uzun vadeli taahhütler gerektiriyor.

Moody’s, Çinli teknoloji şirketlerinin yapay zekâ yatırımlarını artırdığını; buna karşın ABD’deki benzerlerine kıyasla daha küçük gelir tabanına ve daha sınırlı finansal esnekliğe sahip olduklarını belirtiyor. Bu durum, günlük faaliyetleri sürdürürken ve bilançoyu korurken sermaye harcamalarını hızla artırmayı zorlaştırıyor. 2

ABD’nin en büyük teknoloji platformları ise bulut hizmetleri, reklam, yazılım ve tüketici odaklı ürünlerden gelen geniş nakit akışlarıyla altyapı harcamalarını destekleyebiliyor. Bu, harcamaların risksiz olduğu anlamına gelmiyor: Moody’s, yapay zekâ için daha fazla fiziksel varlık gerektiren modele geçişin hyperscaler’ların serbest nakit akışını ve kredi kalitesini baskılayabileceği uyarısında da bulunuyor. 8

Token bazlı hizmetler neden mali baskıyı artırıyor?

Yapay zekâ odaklı hizmetler sıklıkla token veya kullanım başına ücretlendiriliyor. Bu modelde hesaplama gücü, her müşteri etkileşiminin doğrudan maliyet kalemi hâline geliyor. Sağlayıcı; hizmeti API üzerinden, kurumsal bir ürünün içinde ya da tüketici uygulamasında sunsa da çıkarım (inference) kapasitesinin maliyetini üstleniyor.

Bol altyapıya ve yüksek kullanım oranına sahip şirketler için büyük ölçekli kapasiteye sahip olmak ya da bu kapasiteyi güvenceye almak, maliyet ve erişilebilirlik üzerinde daha fazla kontrol sağlayabilir. İç kaynaklardan daha az nakit üretebilen bir şirket için ise aynı genişleme; düşük fiyat, kapasite artışı ve yatırım getirisi arasında daha sert tercihler yaratır.

Alibaba’nın kendi beklentisi, geri dönüş süresinin uzunluğunu gösteriyor. Şirketin CEO’su, mevcut ortalama brüt kâr marjlarına dayanarak yapay zekâyla bağlantılı sermaye harcamalarının yaklaşık üç yıl içinde başa baş noktasına gelmesini beklediklerini söyledi. 1 Bu, yapay zekâ talebindeki artış ile altyapı yatırımının hemen kârlı hâle gelmesinin aynı şey olmadığını gösteriyor.

Harcama farkı hâlâ çok büyük

Moody’s, Çinli hyperscale sağlayıcıların önümüzdeki iki yıl yapay zekâ için yüksek harcamayı sürdüreceğini; fakat sermaye harcamalarının ABD’li rakiplerinin çok altında kalacağını bildirdi. 2

ABD’deki altyapı hamlesinin boyutu bu farkı açıklıyor. Forbes’un aktardığı Moody’s analizine göre Alphabet, Amazon, CoreWeave, Meta, Microsoft ve Oracle’dan oluşan altı büyük ABD’li hyperscaler’ın toplam 2026 sermaye harcaması yaklaşık 785 milyar dolar olacak; bu tutarın 2027’de 1 trilyon dolara yaklaşması bekleniyor. 8

Diğer tahminler de aynı yönü işaret ediyor. MUFG, “büyük beşli” hyperscaler’ın 2026 sermaye harcamasının 600 milyar doları aşmasını, bunun yaklaşık 450 milyar dolarının sunucular, GPU’lar, veri merkezleri ve bağlantılı ekipman gibi doğrudan yapay zekâ altyapısına gitmesini bekliyor. 3

Elbette karşılaştırma, hangi şirketlerin ve hangi harcama kalemlerinin hesaba katıldığına göre değişir. Ancak genel tablo açık: Çinli sağlayıcılar agresif biçimde yatırım yapıyor; ABD’nin liderleri ise bire bir eşleştirilmesi zor bir sermaye ölçeğinde harcama yapıyor.

Borç kapasiteyi öne çekebilir, fakat riski de büyütür

Dış finansman, şirketlerin yalnızca faaliyetlerden doğan nakit akışını beklemeden daha erken kapasite kurmasına yardım edebilir. Ancak borçlanma, hisse ihracı, kiralamalar ve uzun vadeli kapasite taahhütleri riski bilançoya taşır.

Bu yalnızca Çin’e özgü bir sorun değil. Moody’s, yapay zekâ altyapısı yatırımlarıyla birlikte sektörün görece varlık-hafif teknoloji şirketlerinden, yüksek sermaye gerektiren işletmelere dönüştüğünü; finansman ihtiyacının sektör genelinde yükseldiğini vurguluyor. 8

Çinli bulut platformları açısından, daha dar iç finansman tabanı bu dönüşümü daha kritik kılıyor. Borçla veya dış kaynakla sağlanan sermayeye daha fazla bağımlılık; altyapı harcaması peşin yapılırken faiz gideri, yeniden finansman riski ve serbest nakit akışı üzerindeki baskıyı artırabilir. Moody’s, Çinli şirketlerin yapay zekâ harcamalarını yükseltirken nakit akışı ve kaldıraç üzerindeki baskının artacağına özellikle dikkat çekiyor. 2

Küresel yapay zekâ rekabeti için anlamı ne olabilir?

Kalıcı hâle gelen altyapı farkı, ABD’li hyperscaler’lara en ileri ölçekli model eğitimi, geniş çıkarım dağıtımı ve küresel bulut erişiminde avantaj sağlayabilir. ABD Merkez Bankası Fed’in değerlendirmesi de ABD’nin hesaplama kapasitesi, altyapı ve yatırım koşullarında önemli üstünlüklere sahip olduğunu ortaya koyuyor. 17

Bu, Çinli şirketlerin rekabet edemeyeceği anlamına gelmiyor. Verimliliği artırmak, iç pazardaki talebe odaklanmak, modelleri açık ekosistemler üzerinden yaymak ve en büyük hesaplama filosuna sahip olmaktan çok maliyet ile hızın belirleyici olduğu uygulamalara yönelmek onların güçlü tarafları olabilir.

Ortaya daha bölünmüş bir yapay zekâ pazarı çıkabilir: Bir tarafta en ileri altyapıyı finanse etmekte olağanüstü kapasiteye sahip ABD’li firmalar; diğer tarafta verimli modellere, seçici uygulamalara ve yerel ölçekteki bulut ekosistemlerine odaklanan Çinli şirketler. Yarı iletkenlere erişim bu rekabetin önemli bir unsuru olsa da sunulan Moody’s bulguları, ABD’nin ihracat kontrollerinin Çin’in 2028’e kadarki sermaye harcamalarını nasıl etkileyeceğine ilişkin sayısal bir tahmin vermiyor.

2028 için önemli not

Mevcut haberler Moody’s’in gelecek iki yıla ilişkin görünümünü ve ABD için 2026 ile 2027 harcama projeksiyonlarını içeriyor. Bu veriler farkın sürmesinin muhtemel olduğu sonucunu destekliyor; ancak Moody’s’in 2028’de Çin veya ABD yapay zekâ altyapı harcamaları için belirli bir dolar tahmini ortaya koymuyor. 28