Şeriatmedari, İran güçlerine Hürmüz’deki internet kablolarını kesme çağrısı yaptı

Hossein Şeriatmedari, 3 Eylül’de İran ordusu ile İran Devrim Muhafızları Ordusu’na (IRGC) Basra Körfezi deniz tabanından ve Hürmüz Boğazı’ndan geçen uluslararası fiber optik kabloların işleyişini ciddi biçimde aksatma, hatta kabloları kesme çağrısı yaptı. Kayhan’ın genel yayın yönetmeni olan ve İran’ın dini liderinin temsilcisi sıfatını taşıyan Şeriatmedari, bunun uluslararası hukuka aykırı olacağını kabul etti. Buna rağmen, ABD ve “kötü müttefikleri”nin eylemlerine karşı gerekli bir misilleme olduğunu; İran’ın bu “kötülük kaynaklarını” boyun eğdirmeye hakkı bulunduğunu savundu. 111415

Neden Hürmüz’deki kablolar?

Hürmüz Boğazı yalnızca petrol taşımacılığı açısından değil, dijital iletişim açısından da kritik bir geçiş noktasıdır. Deniz tabanındaki birden fazla fiber optik hat, Hindistan ve Güneydoğu Asya’yı Körfez ülkeleri ve Mısır üzerinden Avrupa’ya bağlıyor. AAE-1, FALCON ve Gulf Bridge International Cable System bunlar arasında yer alıyor; sonuncusu İran dâhil Körfez ülkelerini birbirine bağlıyor. 8

Şeriatmedari’nin mantığı, bu yoğunlaşmış altyapıyı ABD ve ortaklarına karşı bir baskı aracı olarak kullanmaktı. Yani çağrı, askeri bir hedefe yönelik olmaktan çok, uluslararası veri akışını ve ekonomik iletişim ağlarını sekteye uğratacak bir misilleme önerisi niteliğinde.

ABD’nin 2 Eylül saldırılarıyla bağlantısı ne?

Zamanlama dikkat çekici olsa da, Şeriatmedari’nin çağrısı ile ABD’nin 2 Eylül’deki saldırıları arasında doğrudan bir operasyonel bağ kurulduğu kanıtlanmış değil. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’daki saldırılarda hava savunma noktaları, radar sistemleri, deniz unsurları, mayın döşeme kapasitesi ve iletişim tesislerinin hedef alındığını açıkladı. 25

ABD Başkanı Donald Trump, saldırıların İran’ın Hürmüz Boğazı’na deniz mayını yerleştirme girişimine karşılık olduğunu söyledi. 9 Ancak İran’ın Hürmüz’deki internet kablolarına saldırı hazırlığında bulunduğu iddiasının, CENTCOM tarafından ya da başka yüksek düzeyli resmî kaynaklarla bağımsız biçimde doğrulandığına dair mevcut kaynaklarda kanıt bulunmuyor.

Kablolar kesilirse ne olur?

Birden fazla hattın eşzamanlı ve başarılı biçimde hedef alınması, Körfez’in uluslararası bağlantılarında gecikme, kapasite darboğazı ve kesintilere neden olabilir. İlk etkilenecek alanlar arasında bulut platformları, veri merkezleri arasındaki bağlantılar, şirket ağları ve dijital iletişim hizmetleri bulunur. Asya ile Avrupa arasında bu rotaları kullanan veri trafiği de zarar görebilir. 8

Bankaların sınır ötesi işlemlerinde kullanılan telekomünikasyon kapasitesi düştüğünde, finansal piyasa verileri, bankacılık operasyonları ve SWIFT bağlantılı ödeme iş akışları gecikebilir veya aksayabilir. Bununla birlikte, mevcut bilgiler kablo saldırısının küresel SWIFT ağını tamamen devre dışı bırakacağını ya da tek başına 2008 mali krizine benzer bir sonuç doğuracağını göstermiyor.

Körfez ülkeleri, dış dünyaya bağlantılarında bu deniz rotalarına yoğun biçimde bağımlı oldukları için özellikle açıkta kalabilir. İran’ın karasal bağlantılardan daha fazla alternatif elde edebilmesi mümkün olsa da, bu durum ülkeyi bağlantı sıkışıklığı, misilleme, yaptırım riski veya iç iletişim üzerindeki dolaylı etkilerden muaf tutmaz.

“2008 mali krizi” benzetmesi bu nedenle kesin bir öngörü değil, olası sistemik etkiler konusunda bir uyarıdır. Çok sayıda kablonun uzun süreli ve koordineli şekilde devre dışı kalması; deniz taşımacılığı ve enerji akışındaki aksaklıklarla birleşirse ekonomik baskıyı büyütebilir. Ancak eldeki haber ve açıklamalar, yalnızca kablo kesilmesinin böyle bir küresel krizi tek başına tetikleyeceğini desteklemiyor.