Lavrov NATO’nun Dağılması Gerektiğini Söyledi; Avrupa, Rusya’nın Nedenini Gösterdiğini Savunuyor

Rusya ile NATO, Avrupa’daki güvenlik krizinin nedenleri konusunda taban tabana zıt anlatılar sunuyor. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Vladivostok’taki Doğu Ekonomik Forumu’nda NATO’nun Sovyetler Birliği ve Varşova Paktı dağıldığında ortadan kalkması gerektiğini savundu. Brüksel’de ise NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı savaşı ve Avrupa’daki iddia edilen hibrit faaliyetlerinin ortak savunmayı ve Kiev’e desteği daha da acil hâle getirdiğini söyledi.

Lavrov’un tezi: NATO Soğuk Savaş sonrasında işlevini yitirdi

Lavrov’a göre Varşova Paktı dağıldığı gibi NATO’nun da Sovyetler Birliği’nin çöküşüyle birlikte feshedilmesi gerekiyordu. Bunun yerine ittifakın, kendi ifadesiyle “yapay varlığını” uzatmak için yeni gerekçeler aradığını öne sürdü.

Bu yaklaşımda, Avrupa’daki istikrarsızlığın ana kaynağı NATO’nun Soğuk Savaş sonrası faaliyetleri olarak görülüyor. Dolayısıyla ittifakın Kuzey Avrupa ve Arktik’e dönük artan ilgisi, Moskova açısından savunma amacıyla yapılan bir uyarlama değil; yeni görev ve askerî faaliyet alanları arayan bir yapının göstergesi sayılıyor.

Arktik neden Moskova’nın uyarısında öne çıkıyor?

Lavrov ayrıca NATO’nun Şubat 2026’da Yüksek Kuzey’deki varlığını güçlendirmek için başlattığı Arctic Sentry operasyonunu eleştirdi. NATO’nun Arktik’teki faaliyetlerini Rusya’nın güvenliğine yönelik doğrudan tehdit olarak tanımlayan Lavrov, Rusya’nın kuzey sınırları yakınındaki askerîleştirmenin, “felaket sonuçları” olabilecek doğrudan silahlı çatışmaya dönüşebilecek olaylara yol açabileceği uyarısında bulundu. 17

Bu iddia yalnızca tek bir operasyonla sınırlı değil. Arktik’i Rusya-NATO geriliminin daha geniş bir cephesi içine yerleştiriyor: Moskova, NATO’nun askerî hazırlıklarının bölgede riski artırdığını savunuyor; ittifak ise Rusya’yla yükselen gerilim ortamında kuzey hattına daha fazla odaklanıyor. 17

Brüksel’in yanıtı: Caydırıcılığın gerekçesi Rusya’nın eylemleri

Rutte ve von der Leyen, Avrupa’nın güvenlik kaygılarının yapay biçimde üretildiği görüşünü reddetti. İkili, 2 Eylül’de Brüksel’de yaptıkları açıklamada Rusya’nın Ukrayna’ya karşı süren savaşına, hava sahası ihlallerine, havalimanlarını aksatan dronlara ve kritik altyapıya yönelik müdahalelere işaret etti. Von der Leyen, bu gelişmelerin Avrupa’nın savunma kapasitesini güçlendirmesini ve Ukrayna’ya desteği sürdürmesini gerektirdiğini söyledi.

Brüksel’in yaklaşımına göre NATO ve AB’nin güvenlik tedbirleri, Soğuk Savaş sonrasında yeni bir amaç arayışının değil, Rusya’nın eylemlerine verilen yanıtın parçası. Rutte, Rusya’dan gelen tehditlerin müttefikleri bölemeyeceğini ya da Ukrayna’ya verilen desteği caydıramayacağını belirtti.

Leipzig/Halle olayı: İddia edilen hibrit saldırı siyasi bir sınav hâline geldi

Leipzig/Halle Havalimanı’ndaki saldırı girişimi bu tartışmaya somut bir örnek sundu. Almanya, 4 Ağustos’ta havalimanında Ukrayna’ya ait bir uçağın yakınında patlayıcı yüklü bir drone bulunduğunu açıkladı. Alman hükümeti daha sonra olayda yer alan kişilerin Rus devlet kurumları adına hareket ettiği sonucuna vardığını duyurdu. 24

Berlin’in Rusya’ya yönelik atfı, istihbarat ve polis değerlendirmelerine dayanıyor; bağımsız bir yargı kararı niteliği taşımıyor. Rusya suçlamayı reddetti. Devlet Başkanı Vladimir Putin, Almanya’nın kanıtları uydurduğunu söyledi. 47

Yine de olayın siyasi etkisi büyük oldu. Alman yetkililer; drone’un yapısı, bileşenleri, patlayıcıları ve fünye düzeneklerinin, daha önceki Rus hibrit operasyonlarından ve Rusya’nın Ukrayna’daki savaşından bilinen unsurlara benzediğini bildirdi. 12 Avrupalı liderler açısından bu, savaşın güvenlik etkilerinin Ukrayna’daki cephe hattının ötesine taştığının göstergesi olarak sunuldu.

Ukrayna’ya yardım, aynı zamanda bir siyasi mesaj

Bu görüş ayrılığının pratik sonucu, Ukrayna’ya askerî ve mali desteğin sürdürülmesi. NATO müttefikleri, 2026 için Ukrayna’ya askerî teçhizat, yardım ve eğitim kapsamında 70 milyar avro taahhüt etti. Avrupa Komisyonu da temmuz ayında, hava savunması gibi acil ihtiyaçlar için Ukrayna Destek Kredisi’nin savunma bileşeninden 3,47 milyar avro ödeme yaptığını açıkladı.

Rutte ve von der Leyen’in mesajı bu nedenle hem savunmaya hem siyasete dairdi: Baskı, iddia edilen sabotaj girişimleri ve yıldırma çabaları Kiev’e desteği sona erdirmeyecek.

Bu karşılıklı açıklamalar ne gösteriyor?

Lavrov’un açıklamaları ile Brüksel’in yanıtı, birbirini besleyen stratejik bir anlaşmazlığa işaret ediyor. Moskova, özellikle Arktik’teki NATO faaliyetlerini kuşatma ve çatışma riskini yükselten düşmanca adımlar olarak görüyor. NATO ve AB liderleri ise Rusya’nın Ukrayna’yı işgalini ve iddia edilen sınır aşan hibrit operasyonları, daha güçlü caydırıcılık, dayanıklılık ve Ukrayna’ya desteğin gerekli olduğunun kanıtı sayıyor. 17

Taraflar yalnızca tek tek olaylar konusunda anlaşamıyor değil. Avrupa’nın kötüleşen güvenlik ortamının temel nedeni konusunda da uzlaşamıyorlar. Bu derin ayrışma, Yüksek Kuzey’den Avrupa’nın ulaştırma ve lojistik altyapısına kadar uzanan hat boyunca gerilimi düşürmeyi daha zor hâle getiriyor.