Putin’in Bişkek sonrası mesajları: Donmuş müzakereler, cephe iddiaları ve seferberlik tartışması

Putin ne söyledi?

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü zirvesinin ardından yaptığı açıklamalarda savaş, müzakereler ve Rusya’daki olası yeni seferberlik tartışmasına ilişkin bir dizi mesaj verdi.

Putin, Moskova’nın Ukrayna’nın siyasi ve askerî liderliğini doğrudan hedef almamasını, gelecekte barışçı bir çözüm aranması hâlinde görüşmeler için Ukraynalı muhataplara ihtiyaç duyulacağı şeklinde açıkladı. Ukrayna yönetimini de müzakere sürecindeki çıkmazdan sorumlu tuttu. 136

Rus lider, Ukrayna konusundaki müzakere sürecinin “bir ölçüde donduğunu” söyledi. Buna karşın Rusya’nın, dışarıdan gelecek ve sürece “olumlu, somut bir katkı” sunabilecek girişimlere karşı olmadığını belirtti. Moskova’nın önceliğinin, sonuç üretmeyen temaslar değil, “içeriği ve somut anlamı olan” görüşmeler olduğunu savundu. 6

ABD arabuluculuğu ihtimali açık bırakıldı

Putin, ABD Başkanı Donald Trump’ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner’la çalışmaktan rahat olduklarını ve iki ismin Rusya’da “her zaman hoş karşılanacağını” söyledi. Bu açıklama, Washington’ın kolaylaştırabileceği yeni temas ihtimalini açık bırakıyor; ancak tarafların üzerinde uzlaştığı bir görüşme takvimi ya da müzakere çerçevesi ilan edilmiş değil. 6

Dolayısıyla Putin’in sözleri, yeni bir barış anlaşmasının yaklaştığını gösteren kesin bir gelişmeden çok, Moskova’nın belirli ABD kanallarıyla görüşmeye hazır olduğu yönünde siyasi bir mesaj olarak okunabilir.

Donbas’ta Sloviansk ve Kramatorsk iddiası

Putin, Rus kuvvetlerinin Donbas’ın çeşitli kesimlerinde ilerlediğini ve Sloviansk ile Kramatorsk çevresindeki hedeflere doğru hareket ettiğini söyledi. Savaşın zorluğu nedeniyle bu kentlere ne zaman ulaşılacağı konusunda tarih vermekten kaçındı. 7

Sloviansk ve Kramatorsk, Donbas’taki Ukrayna savunmasının kalan önemli merkezleri arasında gösteriliyor. Avrupa istihbarat çevrelerinden alınan bilgilere dayandırılan bir değerlendirmede, Rus birliklerinin 2027’nin başlarında bu kentlerin dış mahallelerine ulaşabileceği öne sürüldü; ancak bu, gerçekleşmiş bir ilerleme değil, istihbarata dayalı bir öngörü. 15

Putin’in cephedeki ilerleme anlatısı Kremlin’in açıklamalarına dayanıyor. Bu nedenle söz konusu ifadeler, bağımsız kaynaklarca doğrulanmış kesin toprak değişiklikleri olarak değerlendirilmemeli.

Yeni seferberlik iddiaları neden gündemde?

Putin, Rusya’daki parlamento seçimlerinin ardından yeni bir seferberlik dalgası başlatılacağı yönündeki haberleri “tamamen saçmalık” ve Rusya’ya yönelik bir “bilgi saldırısı” olarak nitelendirdi. 1114

Buna karşılık Ukrayna istihbaratı, Rusya Genelkurmayının 2026 ve 2027 yıllarında toplam 600 bin kişiyi askere almayı öngören bir plan hazırladığını iddia ediyor. İddiaya göre her iki yılda da 300 bin kişinin silah altına alınması, cephedeki kayıpları telafi etmek ve gönüllü sözleşmeli asker alımındaki zayıflamayı karşılamak için planlanıyor. 1514

Bu açıklama bir istihbarat değerlendirmesi niteliğinde; Rusya’da böyle bir çağrı emrinin verildiğini kanıtlamıyor. Dolayısıyla mevcut tablo, Kremlin’in resmî inkârı ile Ukrayna istihbaratının plan iddiasının karşı karşıya olduğu, bağımsız doğrulaması bulunmayan bir tartışma olarak kalıyor.

2022 deneyimi korkuları büyütüyor

Yeni seferberlik söylentilerinin Rusya’da karşılık bulmasının önemli bir nedeni, Eylül 2022’deki “kısmi seferberlik” süreci. O dönemde çok sayıda Rus ülke dışına çıkmış, Gürcistan’a uzanan sınır kapılarında uzun kuyruklar oluşmuştu. Bu geçmiş deneyim, yeni bir seferberlik söylentisinin kısa sürede kitlesel göç korkusuna dönüşmesine zemin hazırlıyor.

Son tartışmada, bir hafta içinde 113 binden fazla Rus vatandaşının Verkhny Lars sınır kapısından Gürcistan’a geçtiği bildirildi. Rus gümrük verilerinin olağandışı yoğunluğa işaret ettiği aktarılsa da, sınır geçişlerinin tamamının seferberlik korkusundan kaynaklandığı söylenemez. Bu rakam tek başına yeni bir askere alma sürecinin başlamak üzere olduğunu da kanıtlamıyor. 10

Kozacha Lopan konusunda tarafların açıklamaları çelişiyor

Putin, Harkiv’in kuzeyindeki sınır yerleşimi Kozacha Lopan’ın Rus güçleri tarafından ele geçirildiğini öne sürdü. Ukrayna’nın 14. Ordu Kolordusu ise bu iddiayı reddederek yerleşimin Ukrayna Savunma Kuvvetleri’nin kontrolünde kaldığını açıkladı. Birliğe göre bölgede çatışmalar sürüyor ve Ukrayna askerleri belirlenen savunma hatlarını tutuyor.

Savaşın seyrini izleyen Institute for the Study of War da Ukrayna’nın yalanlamasına dikkat çekti ve mevcut kanıtların Rusya’nın yerleşimi tamamen ele geçirdiği sonucunu desteklemediğini değerlendirdi. Bu nedenle Kozacha Lopan’ın durumu için en temkinli ifade, bölgede aktif çatışmaların sürdüğü ve Rusya’nın tam kontrol iddiasının doğrulanmadığıdır.

Ukrayna tarafı, Kozacha Lopan çevresindeki çatışmalarda Rusya’nın 178 askerinin öldüğünü ve 210’unun yaralandığını da iddia etti. Bu kayıp rakamları Ukrayna askerî makamlarının açıklamasına dayanıyor ve bağımsız olarak doğrulanmış değil.

Kostiantynivka ve diğer toprak iddiaları

Rusya daha önce Kostiantynivka’nın ele geçirildiğini de açıklamıştı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ve Ukrayna Genelkurmayı, kentin hâlâ Ukrayna kontrolünde olduğunu söyleyerek bu iddiayı reddetti. Kentte yoğun şehir çatışmalarının sürdüğü bildirildi. 12

Mevcut haberlerde Pysarivka’nın kesin statüsünü doğrulamaya veya bu çatışmalarla ilişkilendirilen belirli bir Rus kayıp toplamını güvenilir biçimde teyit etmeye yetecek bağımsız kanıt bulunmuyor.

Genel tablo

Putin’in Bişkek sonrası mesajları üç ana çizgi taşıyor: Rusya’nın cephede ilerlediği iddiası, Ukrayna yönetiminin müzakereleri tıkadığı suçlaması ve yeni seferberlik haberlerinin reddi. Aynı açıklamalar, Witkoff ve Kushner üzerinden ABD’yle temas ihtimalini de tamamen kapatmıyor.

Ancak hem cephedeki kazanımlar hem de 2026-2027 için öne sürülen 600 bin kişilik seferberlik planı tartışmalı. Ukrayna’nın Kozacha Lopan ve Kostiantynivka’ya ilişkin karşı açıklamaları, savaşta tarafların toprak kontrolü ve kayıplar konusunda birbirinden keskin biçimde ayrılan anlatılar sunduğunu gösteriyor.