Çin’in dört yapay zekâ çipi rakibi büyüyor, ancak kârlılık sınavı sürüyor

Çin’in yerli yapay zekâ çipi sektörü, yalnızca politika söyleminden çıkıp ölçülebilir bir ticari ivme kazanmaya başladı. 2026’nın ilk yarısında Moore Threads, MetaX, Biren ve Enflame yüksek gelir veya gelir artışı açıkladı. Bu büyümede, ABD’nin ihracat kısıtlamaları ve Çin’in yerli teknoloji kullanımını teşvik eden politikaları etkili oldu.

Ancak finansal tabloların daha temkinli okunması gerekiyor. Satışlar hızlanmış olsa da düzenli faaliyet kârlılığı henüz güvenilir biçimde ortaya çıkmış değil. MetaX’in açıkladığı kârın önemli bölümü yatırım değer artışlarından geldi; Moore Threads düzeltilmiş bazda hâlâ zarar yazdı; Biren ve Enflame ise zarar etmeyi sürdürdü. Dört şirketin teknoloji tercihleri de aynı değil: MetaX, Moore Threads ve Biren CUDA ekosistemiyle uyumlu genel amaçlı GPU yaklaşımını izlerken Enflame daha özel bir mimari ve tam yığın yazılım stratejisine yöneliyor.

2026’nın ilk yarısında Moore Threads satışta, Biren büyümede lider

İlk yarı sonuçları, dört şirketin ticarileşmenin farklı aşamalarında bulunduğunu gösteriyor:

• Moore Threads: Şirketin geliri 1,736 milyar yuan oldu; yıllık artış yüzde 147,42 olarak gerçekleşti. Bu rakam, 2025 yılının tamamında elde edilen 1,506 milyar yuanlık geliri de aştı. Hissedarlara atfedilen net zarar 11,56 milyon yuana gerilerken, düzeltilmiş net kâr yaklaşık 151 milyon yuan zarar gösterdi. Dolayısıyla şirket faaliyet bazında başa baş noktasına en çok yaklaşan isim olsa da sürdürülebilir kârlılık henüz kanıtlanmış değil. 51821

• MetaX: Gelir 1,324 milyar yuanla yüzde 44,67 arttı. Şirket 612 milyon yuanlık net kâr açıkladı; ancak finansal yatırımlardaki gerçeğe uygun değer artışları 887 milyon yuanla bu sonucun üzerinde bir katkı sağladı. Düzeltilmiş net kâr yaklaşık 49 milyon yuan zarara işaret etti. Bu nedenle açıklanan muhasebe kârı, GPU faaliyetlerinin kalıcı olarak kârlı olduğu anlamına gelmiyor. 1718

• Biren: Gelir 1,236 milyar yuana ulaştı ve düşük bir önceki yıl bazından yüzde 1.997,6 yükseldi. Buna karşın şirket yaklaşık 377 milyon yuan zarar açıkladı; düzeltilmiş zarar yaklaşık 337 milyon yuan oldu. Rakamlar hızlı ölçeklenmeye işaret ediyor, ancak kârlı faaliyetlere geçişin tamamlanmadığını gösteriyor. 181922

• Enflame: İlk yarı geliri 1,120 milyar yuan seviyesine çıktı. Şirketin halka arz belgelerinde düzeltilmiş ilk yarı zararının 582 milyon ila 614 milyon yuan arasında olması bekleniyordu. Gelir artışı kayda değer olsa da Enflame’in mutlak zararının diğer üç şirkete kıyasla daha yüksek olduğu görülüyor. 21922

Bu rakamlar tamamen karşılaştırılabilir değil. Şirketler çip, kart, sistem, küme ve ilgili hizmetlerden elde edilen gelirleri farklı biçimlerde muhasebeleştirebilir. Yine de genel tablo anlamlı: Moore Threads raporlanan ilk yarı satışlarında önde, Biren büyüme hızında lider, MetaX’in kârı ise temel çip faaliyetlerini değerlendirmek için en fazla düzeltme gerektiren sonuç olarak öne çıkıyor. 18

MetaX’in açıkladığı kâr, faaliyet kârlılığıyla aynı değil

MetaX’in sonuçları, yapay zekâ çipi şirketlerinde manşet net kârın neden tek başına yeterli olmadığını gösteriyor.

612 milyon yuanlık net kâr, ilk bakışta güçlü bir dönüşe işaret ediyor. Ancak bu sonucun içinde finansal yatırımlardan elde edilen 887 milyon yuanlık gerçeğe uygun değer kazancı bulunuyor. Tek seferlik ve faaliyet dışı kalemler çıkarıldığında MetaX yaklaşık 49 milyon yuan zarar açıkladı. Başka bir ifadeyle şirket anlamlı bir satış hacmine ulaşmış durumda; ancak mevcut veriler GPU operasyonlarının kalıcı kâr ürettiğini göstermiyor. 1718

Bu ayrım tüm sektör için önemli. Yarı iletken şirketleri ticarileşme öncesinde ve sonrasında yüksek Ar-Ge harcamaları yapar. Yatırım kazançları, devlet destekleri veya diğer faaliyet dışı kalemler gelir tablosunu geçici olarak daha iyi gösterebilir. İş modelinin gerçekten çalışıp çalışmadığını anlamak için temel faaliyet marjları, tekrarlanan müşteri siparişleri ve nakit yaratma kapasitesi daha güçlü göstergelerdir.

İki farklı teknoloji yolu: CUDA uyumluluğu ve özel amaçlı yığın

Bu dört şirket çoğu zaman Çin’in önde gelen yerli GPU rakipleri olarak birlikte anılıyor. Ancak mimari ve yazılım tercihleri aynı değil.

MetaX, Moore Threads ve Biren: geçiş maliyetini düşürmek

MetaX, Moore Threads ve Biren genel amaçlı GPU yaklaşımıyla ilişkilendiriliyor ve Nvidia’nın CUDA yazılım ekosistemiyle uyumluluğu öne çıkarıyor. Buradaki hedef, mevcut yapay zekâ iş yüklerini Nvidia donanımından yerli donanıma taşırken maliyeti azaltmak. Geliştiriciler, programlama modellerini, çerçevelerini ve operatörlerini tamamen yeniden kurmak zorunda kalmadan mevcut sistemlerinin daha büyük bölümünü koruyabiliyor. 11

Moore Threads’in MUSA platformu, CUDA ile yüksek uyumluluk sağlayarak geliştiricilerin geçiş sürecindeki zorlukları azaltmayı amaçlıyor. Bu yaklaşım, dar kapsamlı bir hızlandırıcıya kıyasla daha geniş bir iş yükü tabanına ulaşma imkânı sağlayabilir. Ancak uyumluluk, performansın, güvenilirliğin veya yazılım ekosisteminin olgunluğunun Nvidia ile birebir aynı olduğu anlamına gelmiyor. 11

Enflame: özel amaçlı ve tam yığın bir alternatif

Enflame grubun teknoloji açısından ayrışan şirketi. CUDA tarzı genel amaçlı bir GPU’yu yakından taklit etmek yerine, yapay zekâ eğitimi ve çıkarımı için alan-özgü mimari (DSA) yaklaşımını izliyor. Şirketin ürün stratejisi Suisi işlemcileri, hızlandırıcı kartları ve modülleri, hesaplama kümeleri ile TopsRider yazılım platformunu bir araya getiriyor. 12

TopsRider; sürücüler, derleyiciler ve operatör kütüphaneleri gibi üretim ortamında ihtiyaç duyulan yazılım katmanlarını sağlamayı amaçlıyor. Bu nedenle Enflame’in sunduğu değer yalnızca tek bir çipin teknik özelliklerinden ibaret değil; bulut ve veri merkezi iş yükleri için donanım ile yazılımı bütünleştiren bir platform önerisi.

Bu yaklaşımın temel ödünleşimi şöyle:

• CUDA odaklı GPU’lar, donanım değiştirme maliyetini düşürebilir ve daha geniş bir iş yükü yelpazesini destekleyebilir.
• Özel amaçlı DSA yığını, donanım ve yazılım arasında daha sıkı optimizasyon ve platform üzerinde daha yüksek kontrol sağlayabilir.
• Buna karşılık DSA yaklaşımı, müşterilerden farklı bir araç zincirini benimsemelerini ister. Bu da yazılım kalitesini, model taşınabilirliğini ve uzun vadeli desteği kritik hâle getirir. 1112

Bu rekabette henüz tek bir mimari galip gelmiş değil. Ticari sınav, şirketlerin yazılım stratejilerini tekrarlanan kurulumlara, istikrarlı küme performansına ve müşteriler için daha düşük toplam işletme maliyetine dönüştürüp dönüştüremeyeceği olacak.

Enflame’in 2 Eylül halka arzı finansman ve ticarileşme sınavı

Enflame, Şanghay’ın teknoloji şirketlerine odaklanan STAR Market’inde halka arz için hisse satış başvurularını 2 Eylül 2026 tarihinde açmayı planladı. Şirketin yaklaşık 6 milyar yuan—Reuters’a göre yaklaşık 892 milyon dolar—fon toplaması ve 688801 işlem kodunu kullanması bekleniyor. Gelirin sonraki nesil yapay zekâ çipleri ile donanım-yazılım ortak inovasyon çalışmalarını desteklemesi amaçlanıyor. 136

Halka arz, Enflame’e çip yol haritasını sürdürmek ve ticarileşmeyi genişletmek için ek kaynak sağlayabilir. Aynı zamanda şirket açısından kritik bir soruyu da gündeme getiriyor: Tencent’le yakın ilişkiler içinde şekillenen bir platform, müşteri tabanını ne ölçüde genişletebilir?

Bir habere göre Tencent, Enflame’in 2025’teki 990 milyon yuanlık gelirinin yüzde 74,9’unu oluşturdu. Başka bir kaynak ise bu oranı yüzde 83,79 olarak veriyor; fark, raporlama tanımlarından veya incelenen dönemin kapsamından kaynaklanıyor olabilir. Her iki durumda da mevcut veriler önemli bir müşteri yoğunlaşmasına işaret ediyor. 1012

Bu yoğunlaşma tek başına bir zayıflık değil. Büyük bir ana müşteri, ürünlerin doğrulanmasına ve şirketin erken ölçeklenmesine yardımcı olabilir. Ancak halka arz sonrasında bağımsız pazardan gelen talep, Enflame’in izlemesi gereken en önemli göstergelerden biri olacak.

Çin pazarı yerelleşmeyi taşıyacak kadar büyük

Çin’de 2025 yılında sunucular için yaklaşık 4 milyon yapay zekâ hızlandırıcı kartı sevk edildi. Yerli GPU ve yapay zekâ çipi üreticileri toplamda yaklaşık 1,65 milyon kart göndererek pazarın yaklaşık yüzde 41’ini aldı. Nvidia ise yaklaşık 2,2 milyon kart ve yaklaşık yüzde 55 payla tek bir şirket olarak liderliğini korudu.

Bu veriler aynı anda iki gerçeği gösteriyor. İlk olarak, yerli tedarikçiler yalnızca prototip açıklayan şirketler olmaktan çıkıp önemli bir kullanım ölçeğine ulaştı. İkinci olarak, Çin pazarı henüz Nvidia’nın tamamen yerini almış değil. 2025 sevkiyatlarında yabancı üreticiler güçlü bir konuma sahipti; yüzde 41’lik yerli payı da yalnızca bu dört şirkete değil, tüm Çinli tedarikçilere ait toplam payı ifade ediyor.

ABD ihracat kontrolleri ve Çin’in kamu alımlarındaki yerelleştirme tercihleri bu dönüşümü hızlandırdı. Kısıtlamalar Nvidia’nın en gelişmiş ürünlerine erişimi daraltırken yerelleştirme politikaları Çinli bulut hizmeti sağlayıcılarını ve yapay zekâ şirketlerini yerli alternatifleri test etmeye teşvik etti. Sektör haberlerinde aktarılan bazı tahminler, yerli hızlandırıcıların Çin pazarının ileride yüzde 90’ına kadarını karşılayabileceğini öne sürüyor. Ancak bu bir tahmin; doğrulanmış bir sonuç değil. Aynı tahminlerde Huawei ve Cambricon’un başlıca yararlanıcılar olabileceği belirtiliyor.

Yine de bir kartı diğerinin yerine koymak yeterli değil. Müşterilerin model taşıma, derleyici ve operatör desteği, bağlantı teknolojileri, küme düzeyinde performans, tedarik güvenilirliği ve üretim istikrarı gibi sorunları da çözmesi gerekiyor. Yerli sevkiyat payı önemli bir eşik olsa da tek başına tüm yapay zekâ hesaplama yığınında Nvidia ile eşdeğerlik anlamına gelmiyor.

2028 görünümü olumlu, ancak kesin bir tahmin yok

Mevcut kanıtlar, Çin’in yapay zekâ hızlandırıcı pazarında birkaç yıl boyunca güçlü bir büyüme eğilimini destekliyor. İhracat kısıtlamaları, devlet destekli yerelleştirme, veri merkezi yatırımları ve yapay zekâ modellerinin daha geniş kullanım alanı bulması yerli donanıma yönelik talebi destekliyor. 17

Bununla birlikte, mevcut kaynaklar 2028 için güvenilir ve spesifik bir pazar büyüklüğü tahmini sunmuyor. Bu nedenle bu verilere dayanarak kesin bir 2028 rakamı vermek yanıltıcı olur. Daha sağlam sonuç yönsel: pazarın büyümeye devam etmesi muhtemel, ancak bu büyümenin Huawei, Cambricon, burada incelenen dört şirket ve diğer yerli tedarikçiler arasında nasıl dağılacağı belirsizliğini koruyor.

Gelir artışı neden kârlılık sorununu çözmedi?

Yapay zekâ çipi şirketleri olağanüstü yüksek sabit maliyetlerle karşı karşıya. Ar-Ge harcamaları; çip mimarisi, tekrarlanan üretim denemeleri, yazılım mühendisliği, derleyiciler, kütüphaneler, sistem doğrulama ve müşteri desteğini kapsıyor. Moore Threads’in 2025 Ar-Ge harcamasının gelirinin yüzde 87’sine ulaştığı bildirildi. Bu oran, satışlar hızla büyürken bile geliştirme maliyetlerinin geliri ne kadar çabuk tüketebileceğini gösteriyor. 9

Başarılı bir ürünün yalnızca rekabetçi silikon sunması yeterli değil. Şirketlerin aynı zamanda şunları sağlaması gerekiyor:

1. Gerçek müşteri iş yüklerinde kullanılabilir performans: Yalnızca teorik tepe değerleri değil, üretim ortamındaki sonuçlar önemli.
2. Olgun bir yazılım ekosistemi: Çerçeveler, operatörler, derleyiciler ve hata ayıklama araçları desteklenmeli.
3. Güvenilir tedarik ve sistem entegrasyonu: Kart, sunucu ve küme seviyelerinde istikrarlı çalışma sağlanmalı.
4. Yeterli ve tekrarlanan siparişler: Ar-Ge ile üretim bağlantılı sabit maliyetler geniş bir satış tabanına yayılmalı.
5. Çeşitlendirilmiş müşteri tabanı: Tek bir alıcıya veya satın alma dönemine bağımlılık azaltılmalı.

İlk yarı sonuçları talep tarafında ilerleme olduğunu gösteriyor, ancak henüz kalıcı bir rekabet üstünlüğü ortaya koymuyor. Moore Threads faaliyet bazında başa baş noktasına en yakın şirket gibi görünürken MetaX’in raporlanan kârı büyük ölçüde yatırım kazançlarından kaynaklandı. Biren ve Enflame, gelirlerini hızla artırmalarına rağmen zarar etmeyi sürdürdü. 18192122

Sonuç

Çin’in önde gelen dört yerli yapay zekâ çipi şirketi anlamlı bir ticarileşme aşamasına ulaştı. Moore Threads mevcut gelir lideri; Biren düşük bir tabandan en hızlı ölçeklenen şirket; MetaX yüksek raporlanan kârına rağmen zayıf düzeltilmiş kârlılığa sahip; Enflame ise grubun CUDA dışındaki en farklı mimarisini yaklaşan halka arzla birleştiriyor.

Stratejik fırsat gerçek. Yerli tedarikçiler 2025’te Çin’in sunucu tipi yapay zekâ hızlandırıcı pazarının yaklaşık yüzde 41’ini elde etti ve ihracat kontrolleri yerel alternatiflere güçlü bir talep zemini oluşturdu. Ancak bu yarış yalnızca gelir artışıyla kazanılmayacak. Öne çıkacak şirketler; politika kaynaklı talebi tekrarlanan siparişlere, yaygın yazılım kullanımına, güvenilir hesaplama kümelerine ve düzenli faaliyet kârına dönüştürebilenler olacak.