Belgorod saldırısında Ozon deposu vuruldu: Can kayıpları, yangınlar ve Rus e-ticaretine etkisi

30 Ağustos’ta Belgorod’da ne oldu?

Rusya’nın Ukrayna sınırına yakın Belgorod kentinde 30 Ağustos’ta gerçekleşen saldırı, ilk bulgulara göre birden fazla noktayı hedef alan bir Ukrayna füze saldırısıydı. Saldırıda Ozon’un kentteki lojistik operasyonu zarar gördü; kent genelinde can kayıpları yaşandı ve ticari depolarla enerji altyapısında yangınlar çıktığı bildirildi.

Mevcut bilgiler, Ozon’un Belgorod’daki tüm operasyonunun yok edildiğini değil, tesislerin hasar görmesi nedeniyle lojistik faaliyetlerin kesintiye uğradığını gösteriyor. Saldırının kesin hedefleri ve hasarın toplam boyutu konusunda ise bağımsız olarak doğrulanmış tüm ayrıntılar henüz mevcut değil.

Ozon tesisinde hasar ve tahliye

Ozon, Belgorod’daki tasnif merkezi ile teslimat merkezinin saldırıya uğradığını açıkladı. Şirkete göre çalışanlar tahliye edildi, bazı kişiler yaralandı ve tesiste çıkan yangın kısa sürede kontrol altına alındı. 13

Şirket ayrıca Belgorod ile çevre bölgelerde sipariş kabulünü ve ürün teslimatını geçici olarak durdurdu. Ozon, lojistik güzergâhlar yeniden düzenlendikten ve operasyonlar güvenli hâle geldikten sonra hizmetlerin kademeli olarak başlatılacağını bildirdi. 15

Bu açıklamalar, tesisin hasar gördüğünü ve faaliyetlerin durduğunu doğruluyor; ancak depo alanının ne kadarının kullanılamaz hâle geldiği ya da ne miktarda ürünün zarar gördüğü konusunda kesin bir bilanço sunmuyor.

Can kaybı ve yaralı sayısı

Belgorod’un geçici valisi Alexander Şuvayev, kent genelindeki saldırıda 2 kişinin öldüğünü, 16 kişinin yaralandığını açıkladı. 6

Bu rakamlar saldırının şehir çapındaki toplam bilançosu olarak aktarılıyor. Ozon tesisi özelindeki ölü ve yaralı sayısı ise ayrıca doğrulanmış değil. Ozon yalnızca ilk değerlendirmelere göre tesiste birkaç kişinin yaralandığını duyurdu. 13

Depolar ve enerji altyapısındaki yangınlar

Yerel kaynaklar ve Ukrayna merkezli haber kuruluşları, Belgorod’daki Estate Logistik kompleksinde bulunan depolarda yangın çıktığını bildirdi. Bu kompleksin Ozon operasyonları tarafından kullanıldığı aktarıldı. Görüntüler ve saha raporları yangınları gösterse de, kaç depo bölümünün yandığı, stok kaybının boyutu ve hasarın ekonomik değeri konusunda bağımsız bir tespit bulunmuyor. 710

Saldırıda kentin birleşik ısı ve elektrik üretim santralinde de yangın çıktığı bildirildi. Bazı raporlarda santral sahasındaki yakıt tankları ve çeşitli yapıların alev aldığı öne sürüldü. 5

Açık kaynak istihbarat analizlerinde ayrıca PEK taşımacılık şirketine ait bir nokta, sanayi bölgesindeki bir tesis ve bir televizyon kulesi çevresinde isabetler yaşandığı iddia edildi. Ancak özellikle bu son iddialar bağımsız biçimde doğrulanmadı; bu nedenle kesinleşmiş bilgiler olarak değil, ihtiyatla ele alınması gereken ön bulgular olarak görülmeli. 10

Saldırı, Ozon ve Wildberries kampanyasının neresinde?

Belgorod’daki saldırı, Ukrayna’nın Rusya’daki büyük e-ticaret şirketlerinin lojistik altyapısına yönelik giderek yoğunlaşan saldırıları sırasında gerçekleşti.

Kampanyanın ilk aşamasında Rusya’nın en büyük çevrim içi perakendecilerinden Wildberries’e ait depolar hedef alındı. 18 Temmuz’dan ağustos ayının başlarına kadar şirketin en az 20 tesisinin vurulduğu; bazı noktalarda büyük yangınlar çıktığı, stokların yok olduğu ve ülke çapındaki lojistik akışın aksadığı bildirildi. 3

Ağustos ayının son haftasında hedefler Ozon’a da yöneldi. Ozon, 24 Ağustos’ta Rusya’nın güneyindeki dört lojistik merkezinin saldırılardan etkilendiğini açıklamıştı. Şirketin hisseleri, saldırı haberlerinin ardından sert biçimde geriledi. 2

Ozon’un Belgorod’daki merkezinin vurulması, şirket tesislerine yönelik önceki saldırıların ardından gelen yeni bir adım oldu. Belgorod’un Ukrayna sınırına yakın konumu, kenti lojistik ve enerji altyapısının aynı saldırı dalgasında risk altına girdiği bir bölge hâline getiriyor.

Ekonomik kayıp kime yansıyor?

Bu saldırıların etkisi yalnızca Ozon veya Wildberries’in bilançosuyla sınırlı değil. Depolarda ürünlerini tutan satıcılar, sipariş bekleyen müşteriler, depo çalışanları, taşımacılık şirketleri ve bölgesel tedarik zincirleri de doğrudan etkileniyor.

Depolardaki ürünler yangınlarda zarar görebiliyor; siparişler başka merkezlere yönlendiriliyor ya da geçici olarak durduruluyor. Bunun sonucunda teslimat süreleri uzuyor, satıcıların geliri düşüyor ve sigorta, tazminat ile yeni stok temini süreçleri başlıyor.

Örneğin Reuters’ın aktardığına göre Samara bölgesindeki büyük bir Wildberries deposunda bulunan stokların tamamı bir saldırıdaki yangında yok oldu. 4 Rusya yönetimi de sorunu yalnızca ticari bir kayıp olarak görmediğini gösterdi: Vladimir Putin, saldırılarda hasar gören veya tamamen yıkılan ticari depoların yeniden inşasına yardımcı olacak bir program hazırlanmasını istedi. 9

Yangın riskine karşı hangi önlemler alınıyor?

Kamuya açık açıklamalar, şirketlerin ve yetkililerin çalışan tahliyesi, siparişlerin durdurulması veya başka merkezlere yönlendirilmesi, ürünlerin yeniden dağıtılması, itfaiye ekiplerinin sevk edilmesi ve devlet destekli yeniden inşa gibi adımlara başvurduğunu gösteriyor. 119

Bununla birlikte, Rusya’daki tüm e-ticaret şirketleri için uygulanmış standart ve kapsamlı bir “yangın önleme programı”nın mali boyutunu ortaya koyan yeterli veri bulunmuyor. Aynı şekilde Ozon veya Wildberries’e ait her tesiste belirli fiziksel koruma önlemlerinin uygulandığı da doğrulanmış değil.

Ozon’un risk azaltma amacıyla sigorta maliyetlerini yükselttiği bildirildi. Şirketin lojistik kargo sigortası primlerinin depolanan günlük stok değerine oranla 3,3 kat artırıldığı aktarıldı. 21 Ancak sigorta artışı, tesislerin saldırılara karşı fiziksel olarak korunacağı anlamına gelmiyor; daha çok oluşabilecek kayıpların mali riskini dağıtmayı amaçlıyor.

Savaş açısından daha geniş anlamı

Büyük e-ticaret depoları, çok miktarda ürünü, çalışanı, taşıma kapasitesini ve dijital sipariş akışını az sayıda tesiste topluyor. Bu nedenle bu merkezlerin hedef alınması, askeri hedeflerin ötesinde ekonomik baskı yaratmayı amaçlayan bir stratejinin parçası olarak değerlendirilebilir.

Belgorod örneğinde bir ısı ve elektrik üretim tesisinin de zarar gördüğünün bildirilmesi, olası etkileri perakende sektörünün dışına taşıyor. Santraldeki hasar veya önlem amacıyla yapılabilecek kesintiler, elektrik ve ısı tedarikini de etkileyebilir. 5

Yine de bu saldırılar tek başına belirleyici bir askeri sonuç kanıtlamıyor. Etki daha çok birikimli nitelikte: Rusya’nın hava savunması, yangın söndürme, yeniden inşa, lojistik güzergâhların değiştirilmesi ve işletmelere yönelik tazminat gibi alanlarda daha fazla kaynak ayırmasını gerektiriyor. Aynı zamanda siviller ve ticari tesis çalışanları açısından misilleme riskini ve savaşın gündelik ekonomik hayata etkisini artırıyor.