Bessent’in yen mesajı: Abenomics bitti, Japonya faiz politikasını normalleştirmeli

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in son açıklamaları, Japonya’da uzun süredir devam eden düşük faiz ve genişlemeci para politikası döneminin yeni bir aşamaya geçebileceğine işaret ediyor. Bessent, Abenomics döneminin büyük ölçüde sona erdiğini söylerken Japonya Merkez Bankası (BOJ) Başkanı Kazuo Ueda’nın, Başbakan Sanae Takaichi’nin desteğiyle ülke ekonomisi için doğru para politikası kararını alacağına güvendiğini belirtti.

Ancak Bessent, yen dolar karşısında yeniden 160 seviyesine yaklaşırken ve bu seviyenin altına inerken 31 Temmuz’daki ortak ABD-Japonya müdahalesinin hemen tekrarlanması çağrısı yapmadı. Buradaki ayrım önemliydi: Bessent’e göre yenin seviyesi sorun yaratıyor olabilir, fakat son düşüşün hızı ve niteliği acil müdahale gerektirecek kadar düzensiz değildi. 117

“Abenomics sona erdi” sözü ne anlama geliyor?

Abenomics, eski Başbakan Şinzo Abe ile özdeşleşen; uzun süre düşük faiz, yoğun parasal destek ve enflasyonu yeniden canlandırma hedefi üzerine kurulu ekonomik politika çerçevesiydi. Bessent, Japonya’nın bu dönemi geride bıraktığını ve sıradaki aşamanın “Takaichi-nomics” olarak adlandırılabileceğini söyledi. Bu ifade, BOJ’un ultra gevşek para politikasının mirasından çıkıp faizleri daha normal seviyelere taşımaya odaklanacağı bir döneme işaret ediyor. 9

Bessent’in mesajı, daha yüksek faizleri destekleyen ancak BOJ’a doğrudan talimat vermeyen dikkatli bir çerçeve sundu. Japonya’nın yenin zayıflığını durdurmak için art arda faiz artırımlarını değerlendirip değerlendirmemesi sorulduğunda, Japon politika yapıcılarına ne yapmaları gerektiğini söylemeyeceğini belirtti. Bunun yerine Ueda’nın Japonya ekonomisi için “doğru olanı yapacağına” güvendiğini söyledi.

Dolayısıyla Washington’dan gelen sinyal açık: Daha sıkı Japon para politikası yenin değer kaybını sınırlayabilir. Fakat faiz artışlarının zamanlaması ve hızı resmen BOJ’un karar alanında bırakılıyor.

Yen 160’ın altına inse bile neden “kontrollü” sayıldı?

31 Temmuz’daki ABD-Japonya ortak döviz müdahalesi, piyasalardaki düzensiz hareketlere karşı atılmıştı. Operasyonun ardından yen dolar karşısında beş yenin üzerinde değer kazanarak kısa süreliğine yaklaşık 155 seviyesine yükseldi. Ancak daha sonra bu kazanımların bir kısmını geri verdi ve yeniden 160 seviyesine yaklaştı. 410

Bessent’in “oldukça kontrollü” değerlendirmesi tek bir kur seviyesinden çok, hareketin nasıl gerçekleştiğine odaklanıyordu. Başka bir ifadeyle 160 seviyesi yatırımcılar için kritik bir eşik olsa da bu seviyenin aşılması otomatik olarak yeni bir müdahale anlamına gelmiyor. Bessent, daha çok hızlı ve piyasayı istikrarsızlaştıran hareketler için acil müdahale seçeneğini saklı tutuyor gibi göründü. 817

Bu yaklaşım, açıklamaların neden yende güçlü bir yükseliş yaratmadığını da açıklıyor. Bessent yeni bir müdahale sözü vermediği gibi BOJ’un art arda faiz artıracağını da söylemedi. Bu nedenle piyasa, açıklamalarda fiyatlamayı değiştirecek kesin bir politika taahhüdü bulamadı.

Zayıf yen BOJ üzerindeki baskıyı nasıl artırıyor?

Yenin değer kaybetmesi, yakıt, gıda, hammadde ve diğer ithal ürünlerin yen cinsinden maliyetini yükseltiyor. Bu durum Japonya’daki enflasyon baskısını artırıyor. Bessent ayrıca yenin seviyesinin Asya’nın diğer para birimlerinde rekabetçi değer kaybı baskısı yaratabileceği uyarısında bulundu. 1

BOJ da enflasyonun yukarı yönlü risklerine daha fazla dikkat etmeye başladı. Merkez bankası temmuz ayında politika faizini yüzde 1’de sabit tutarken, temel enflasyonun hedefin üzerine çıkabileceği uyarısını yaptı ve gelecek toplantılarda fiyat baskılarına daha fazla odaklanacağını belirtti.

Bu tablo BOJ için zor bir denge yaratıyor. Daha hızlı faiz artışları yeni destekleyerek ithal enflasyonu sınırlayabilir. Ancak daha sıkı finansal koşullar ekonomik aktivite üzerinde baskı oluşturabilir. Bu nedenle tartışma yalnızca 160 seviyesini savunmakla ilgili değil; enflasyonun kalıcı hâle gelip gelmediği ve para politikasındaki desteğin ne hızla geri çekilmesi gerektiğiyle de ilgili.

Piyasalar neden eylül faiz artışına hazırlanıyordu?

31 Ağustos itibarıyla gecelik faiz takasları, BOJ’un 17-18 Eylül toplantısında faiz artırma olasılığının yüzde 88 olduğunu gösteriyordu. Bu beklentinin güçlenmesinde birkaç gelişme etkili oldu:

• BOJ’un temel enflasyonun hedefin üzerine çıkabileceği uyarısı.
• Bankanın temmuz toplantısına ilişkin görüş özetinde, enflasyon risklerine karşı daha güçlü tepki verilmesini savunan üyelerin öne çıkması. 18
• BOJ’un mevcut yılda yaklaşık iki faiz artışı temposunu hızlandırabileceğine ilişkin sinyaller.
• Bessent’in Ueda’ya açık desteği ve Japonya’nın Abenomics çerçevesinin ötesine geçmesi gerektiği yönündeki değerlendirmeleri. 9

Faiz artışı beklentisi Bessent’in son açıklamalarından önce de önemli ölçüde yükselmişti. Eylül toplantısında artış ihtimali 30 Temmuz’da yüzde 24 olarak fiyatlanırken, ağustos ortasında yüzde 76’ya çıktı. Daha sonra yüzde 88’e yükselmesi, yatırımcıların yakın vadeli faiz artışı senaryosunu büyük ölçüde benimsediğini gösteriyor.

Ueda daha hızlı faiz artışları hakkında ne söyledi?

Ueda, BOJ’un enflasyon eğrisinin gerisinde kalmaması gerektiği mesajını verdi. Finansal koşulların aşırı gevşek kalması ve enflasyon görünümünün daha güçlü bir tepkiyi haklı çıkarması hâlinde faiz artışlarının hızlandırılabileceği konusunda da kapıyı açık bıraktı.

Bu açıklamalar, her üç ayda bir düzenli faiz artışı yapılacağı anlamına gelmiyor. Ancak gelecekteki normalleşmenin sabit bir takvimden çok, enflasyon ve ekonomik aktivite verilerine bağlı olacağını gösteriyor. BOJ’un mevcut yılda yaklaşık iki artıştan daha agresif bir tempoyu değerlendirdiğine ilişkin haberler de eylül toplantısı ve sonrasındaki sıkılaşma beklentilerini güçlendirdi.

Yen neden Bessent’in açıklamalarına fazla tepki vermedi?

Kurun sınırlı tepki vermesinin ana nedeni, açıklamaların piyasaya büyük ölçüde yeni bilgi sunmamasıydı. Yatırımcılar zaten eylül ayında faiz artışı ihtimalini yüksek görüyordu. Bu nedenle Bessent’in sözleri yeni bir beklenti yaratmaktan çok mevcut görüşü teyit etti.

Bessent, yende daha sert ve anlık bir hareket yaratabilecek iki açıklamadan da kaçındı: BOJ’dan doğrudan art arda faiz artırımı talep etmedi ve yeni bir ABD-Japonya müdahalesi sözü vermedi. Bunun yerine Ueda’yı övdü, karar yetkisini BOJ’a bıraktı ve Takaichi hükümetinin desteğiyle Japonya için doğru kararın alınacağına inandığını söyledi.

Sonuç olarak Bessent’in mesajı kısa vadede sürpriz yaratmasa da orta vadede önemli. ABD Hazine Bakanı daha güçlü bir yen ve ultra gevşek para politikasından çıkış fikrini destekliyor; ancak Japonya’nın faizleri ne hızla normalleştireceğini Washington değil, Tokyo’daki merkez banka belirleyecek.