Avrupalı merkez bankacıları neden Washington’a karşı temkinli ayrıldı?

Avrupalı merkez bankacıları, 27-29 Ağustos’ta Wyoming’de düzenlenen Jackson Hole Ekonomi Politikası Sempozyumu’ndan Washington’ın küresel finansal iş birliğinde uzun süredir geçerli olan kuralları artık bağlayıcı görmeyebileceği endişesiyle ayrıldı. Kaygıların merkezinde döviz piyasalarındaki tek taraflı adımlar, ABD Hazine piyasasına müdahaleler ve ticaret gerilimlerinin finansal istikrar araçlarını siyasi baskı mekanizmasına dönüştürme ihtimali vardı. Reuters’a göre yetkililer, ABD ile yerleşik iş birliği düzeninin korunacağı konusunda ikna olmuş değildi.

Yen müdahalesi neden sembol haline geldi?

Avrupalı yetkililerin en acil itirazı, ABD ile Japonya’nın yendi desteklemek için gerçekleştirdiği ortak operasyona yönelikti. ABD Hazine Bakanlığı, Döviz İstikrar Fonu’nu kullanarak avro sattı ve yen aldı. İşlemi New York Fed, büyük bankalar üzerinden gerçekleştirdi. Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) ise operasyondan ancak işlem tamamlandıktan sonra haberdar edildiği bildirildi. 289

Avrupa açısından mesele yalnızca yenin desteklenmesinin gerekip gerekmediği değildi. Asıl sorun, Washington’ın avro varlıklarını, avrodan sorumlu kurum olan ECB ile önceden koordinasyon kurmadan büyük bir döviz operasyonunda kullanmasıydı. Böylece daha geniş bir soru gündeme geldi: ABD, başka bir büyük para birimi bölgesiyle bağlantılı varlıkları o bölgenin merkez bankasına danışmadan tek taraflı biçimde kullanabilir mi?

Hazine Bakanı Scott Bessent, müdahaleyi yendeki düzensiz hareketlerin küresel piyasaları istikrarsızlaştırabileceği ve ABD’de hane halkı ile şirketlerin borçlanma maliyetlerini yükseltebileceği gerekçesiyle savundu. 15 Ancak Avrupalı yetkililer, özellikle de işlemin ABD finans politikasındaki daha müdahaleci bir yönelimin parçası olduğu düşünüldüğünde, yöntemin tehlikeli bir emsal oluşturmasından endişe etti.

Tahvil geri alımları Fed’in bağımsızlığı tartışmasını büyüttü

Yetkililer, Bessent’in daha uzun vadeli ABD Hazine tahvillerine yönelik geri alım programını genişletme planını da yakından izliyordu. Hazine, programı piyasa likiditesini iyileştirmeye yönelik bir araç olarak tanımladı. Bununla birlikte geri alımlar, uzun vadeli tahvil getirilerinin sert biçimde yükseldiği bir dönemde gündeme geldi. Bir operasyonda alınabilecek azami tutar 2 milyar dolardan en az 4 milyar dolara çıkarıldı.

Avrupa’daki kaygı, likidite operasyonunun otomatik olarak para basarak kamu borcunu finanse etmek anlamına gelmesi değildi. Endişe, uzun vadeli getirileri aşağı çekebilecek alımların, ilerleyen aşamada Federal Rezerv’in de tahvil piyasasını desteklemesi gerektiği yönünde siyasi beklenti yaratabilmesiydi. Bu durum, Hazine’nin borç yönetimiyle bağımsız para politikası arasındaki sınırı bulanıklaştırabilirdi.

Reuters, Hazine’nin yene ve uzun vadeli borçlanma piyasasına yönelik son müdahalelerini, yerleşik normlardan daha büyük sapmaların habercisi olabilecek işaretler olarak aktardı.

Dolar takas hatları korunuyor, ancak asıl kırılganlık güven

Federal Rezerv’in ECB, İngiltere Merkez Bankası, Japonya Merkez Bankası, Kanada Merkez Bankası ve İsviçre Merkez Bankası ile kurduğu dolar takas hatlarının yakın zamanda kaldırılması beklenmiyordu. Bu düzenlemeler doğrudan Beyaz Saray’ın kontrolündeki araçlar değil, merkez bankaları arasındaki mekanizmalardı. Amaçları, fonlama piyasalarında stres oluştuğunda yabancı para likiditesi sağlamak ve iç para politikasının finansal sisteme aktarımını desteklemekti.

Bu kurumsal ayrım bir ölçüde güvence sağlasa da siyasi risk ortadan kalkmadı. Avrupa’daki yetkililer, ticaret anlaşmazlıklarının tırmanması halinde dolara erişimin daha geniş pazarlıkların parçası haline gelmesinden korktu. Takas hatları, uluslararası fonlama sıkışıklığını hafifletmek ve para politikasının işleyişini korumak için tasarlanmış mekanizmalardır; siyasi taviz koparmak için kullanılmaları beklenmez.

Warsh, Fed ile yönetim arasına mesafe koymaya çalıştı

Fed Başkanı Kevin Warsh, Jackson Hole’da yaptığı temaslar ve Avrupalı mevkidaşlarıyla görüşmeleri aracılığıyla merkez bankaları arasındaki iş birliğinin devam edeceği mesajını verdi. Fed yetkilileri, kendi yükümlülüklerine sadık kalacakları konusunda karşı tarafı rahatlatmaya çalıştı. Ancak yönetimin gelecekteki kararları için garanti veremeyeceklerini de kabul ettiler.

Warsh’ın konuşmasında ekonominin genel gücü ve Fed’in politika rolü öne çıktı. 18 Karşı karşıya olduğu temel zorluk, Hazine politikalarının döviz ve tahvil piyasalarını giderek daha fazla etkilediği bir ortamda merkez bankasının bağımsızlığına duyulan güveni korumaktı. Bu mesaj kısa vadeli tansiyonu düşürebilir; ancak Fed dışında alınan kararlarla ilgili temel kaygıyı ortadan kaldırmaz.

Bundan sonraki sınav: Önceden istişare geri dönecek mi?

Avrupalı yetkililer için bir sonraki sınav, açıklamalardan çok uygulamada yaşanacak. Washington’ın başka bir para birimi bölgesiyle bağlantılı varlıkları kullanmadan önce yeniden danışma mekanizmalarına dönüp dönmeyeceğini, Hazine’nin likidite operasyonlarıyla para politikası arasındaki ayrımı koruyup korumayacağını ve acil dolar imkanlarını ticaret anlaşmazlıklarından uzak tutup tutmayacağını görmek istiyorlar.

Jackson Hole’daki huzursuzluk bu nedenle yalnızca tek bir yen işlemi ya da tek bir tahvil geri alım programıyla ilgili değildi. Daha derindeki endişe, uluslararası finansal iş birliğinin kurallarının öngörülebilirliğini kaybetmesi ve piyasa müdahalelerinin giderek siyasi hedeflere hizmet ettiği izleniminin merkez bankalarının bağımsızlığına zarar vermesiydi.