Tiangong Ultra 100 metreyi 8,64 saniyede koştu; ancak robotlar finişte duvara çarptı

Pekin’de düzenlenen ikinci Dünya İnsansı Robot Oyunları, 26 Ağustos 2026’da sona erdi. Bazı kapanış haberleri 27 Ağustos’ta yayımlansa da yarışmaların son günü 26 Ağustos’tı. Organizasyonun en çok dikkat çeken sonucu, Tiangong Ultra’nın büyük robotlar kategorisindeki 100 metre finalini 8,64 saniyede kazanması oldu. Bu derece, Usain Bolt’un 9,58 saniyelik insan dünya rekorundan yaklaşık bir saniye daha hızlıydı. 19

Ancak oyunların asıl mesajı yalnızca robotların ne kadar hızlı koşabildiği değildi. Yarışlar, insansı robotların ölçülebilir ve kontrollü görevlerde hızla ilerlediğini; buna karşılık frenleme, dengeyi yeniden kurma, ısı yönetimi, darbelere dayanıklılık ve öngörülemeyen fiziksel koşullarda çalışabilme gibi alanlarda hâlâ zorlandığını gösterdi.

Tiangong Ultra kendi rekorunu üç kez geliştirdi

Pekin İnsansı Robot İnovasyon Merkezi tarafından geliştirilen Tiangong Ultra, oyunlar boyunca derecesini sürekli iyileştirdi:

• 22 Ağustos’taki ilk eleme turunda 9,39 saniye,
• Yarı finalde 8,86 saniye,
• 26 Ağustos’taki finalde ise 8,64 saniye. 1238

Final derecesi, geçen yılki ilk oyunlarda 100 metrede kaydedilen 12 saniyenin üzerindeki en iyi sürenin de açık ara önüne geçti. 8

Bolt karşılaştırması dikkat çekici olsa da iki performans aynı spor kategorisinde değerlendirilemez. Robotlar, insan atletizminden farklı kurallar, gövde tasarımları ve güvenlik koşullarıyla yarışıyor. Bu nedenle sonuç, insansı robotların genel olarak insanlardan daha atletik olduğunu kanıtlamaktan çok, robotik hareket kabiliyeti için çarpıcı bir teknik kıyaslama olarak görülmeli.

Bir başka robotun yaklaşık 2,88 metre ile ayakta yüksek atlama gösterisi yaptığı da bildirildi. Bu yükseklik, Javier Sotomayor’un 2,45 metrelik insan rekorunun üzerinde. Ancak mevcut haberler, robotun atlayışının insan atletizmindeki kurallarla doğrudan karşılaştırılabilir olduğunu veya insan rekoruna denk resmî bir rekor olarak onaylandığını ortaya koymuyor. 6

51 etkinlikte spor ve iş simülasyonları

Oyunlarda 666 takımdan 2.000’den fazla robot, 51 etkinlikte yarıştı. Programda koşu, futbol, masa tenisi, kickboks ve halat çekme gibi sporların yanı sıra fabrika, restoran, ofis ve acil durum müdahalesini taklit eden görevler de yer aldı. 513

Bu geniş yelpaze önemliydi. Spor müsabakaları hız, güç, denge ve koordinasyonu ölçmek için net bir zemin sağladı. Uygulamalı görevler ise daha zor bir soruya odaklandı: Robot, nesneleri doğru algılayıp gövdesini ve ellerini hassas biçimde konumlandırabilir, gereken kuvveti uygulayabilir ve bir şey ters gittiğinde toparlanabilir mi?

Hafifçe yanlış hizalanmış bir kablo, kayan bir paket veya robotun erişim mesafesinin hemen dışında kalan bir nesne, düz bir sprintte görülmeyen zayıflıkları açığa çıkarabilir. Gerçek işyerlerinde karşılaşılabilecek koşullar da tam olarak bu tür küçük belirsizliklerle dolu.

Rekorlardan daha öğretici olan kazalar

Bazı robotlar koşularını tamamladıktan ya da tamamlamaya çalışırken minderli bariyerlere çarptı. Haberlerde kıvılcım çıkaran, kısa süreliğine alev alan ve sedyelerle pistten taşınan makinelerden söz edildi.

Sedyelerle taşınan robot görüntüleri izleyici açısından teatral görünse de arkasındaki mühendislik sorunu ciddi: Yüksek hızla ivmelenebilen bir robotun aynı zamanda güvenli biçimde durması, adımı değiştiğinde dengesini koruması ve aktüatörleriyle güç sistemlerini zorlanma altında koruması gerekiyor.

Finiş çizgisini rekor sürede geçen bir robotun bariyere çarpması, ileri doğru hızlanma ile tüm vücudu kontrol edebilmenin birbirinden farklı yetenekler olduğunu gösteriyor. Düşmeler, robotların hiç ilerlemediği anlamına gelmiyor; tam tersine, ilerlemenin bir sonraki aşamasında çözülmesi gereken sorunları görünür kılıyor.

Kaliforniya Üniversitesi, Los Angeles’tan (UCLA) Dennis Hong, yüksek hızlı iki ayaklı koşuyu önemli bir kilometre taşı olarak değerlendirdi. Hong’a göre hız arttıkça denge, kontrol, darbeler, aktüatör performansı ve mekanik dayanıklılık çok daha zor hâle geliyor.

Oyunlar, somutlaşmış yapay zekâ için test alanı oldu

Organizasyon, somutlaşmış yapay zekâ (embodied AI) sistemleri için halka açık bir test ortamı sundu. Bu terim, algılama, karar verme ve fiziksel hareketi gerçek dünyada bir araya getiren yapay zekâ sistemlerini ifade ediyor.

Atletizm ve diğer sporlar hareket kabiliyetiyle kontrolü sınarken, iş simülasyonları el becerisi, nesne algılama, kuvvet kontrolü ve hata sonrası toparlanmayı test etti. 5

İzleyiciler ve ekipler, robotların ilk oyunlara kıyasla daha koordineli göründüğünü aktardı. Yine de pratik görevler, en hızlı derecelerden daha bilgilendirici olabilir. Bir robot tek bir parkur, yüzey veya önceden programlanmış hareket için kusursuz biçimde optimize edilebilir; fakat alışılmadık bir ortamda aynı güvenilirliği göstermeyebilir.

Ticarî kullanım açısından kritik ayrım burada yatıyor. İşyerinde kullanılacak bir robotun yalnızca etkileyici bir gösteriyi tamamlaması yetmez. Görevi güvenli biçimde tekrarlayabilmesi, değişken koşullara uyum sağlayabilmesi, kendisine veya çevresine zarar vermemesi ve sınırlı insan müdahalesiyle çalışması gerekir.

Pekin’deki yarış Çin’in robotik hedefleri hakkında ne söylüyor?

Pekin’deki oyunlar hem bir teknoloji vitrini hem de Çin’in sanayi hedeflerine yönelik bir mesaj niteliğindeydi. Organizasyon, robotik, yapay zekâ ve ileri üretim alanlarında yoğunlaşan ABD-Çin rekabetinin ortasında gerçekleşti. 3

Jeopolitik boyut, temmuz ayında ABD Federal İletişim Komisyonu’nun yeni Çin yapımı insansı ve diğer gelişmiş robotların ithalatını engelleme kararıyla daha da belirginleşti. Kurum, kararını siber güvenlik ve ulusal güvenlik endişeleriyle gerekçelendirdi. Düzenleme, daha önce satış için onaylanmış tüm robotları değil, yeni modelleri hedefliyordu.

Associated Press’in aktardığı tahminlere göre Çin, küresel insansı robot pazarının yaklaşık %85’ini oluşturuyor. Ancak bu oran bir tahmin; herkesçe kabul edilmiş tek ve kesin bir ölçüm değil.

Pekin’deki oyunlar iki gerçeği aynı anda ortaya koydu: Çin’in üretim ölçeği büyüyor ve robot donanımları hızla gelişiyor. Buna karşın göz alıcı bir yarış derecesinden güvenilir bir ticari işçiye giden yol; daha iyi frenleme, daha dayanıklı mekanik sistemler, güçlü otonomi ve karmaşık gerçek dünya koşullarında istikrarlı performanstan geçiyor.