Rusya’nın 600 Bin Kişilik Seferberlik İddiası: Kanıtlar Ne Gösteriyor?

En güçlü sonuç, Rusya’nın yeni bir kitlesel seferberliği çoktan ilan ettiği değil. Daha temkinli ve kanıtlarla uyumlu yorum şu: Moskova, 2022’deki seferberliğin siyasi maliyetini yeniden üstlenmeden daha büyük bir insan gücü kampanyası yürütebilmek için idari, hukuki ve güvenlik kapasitesini artırıyor.

Ukrayna istihbaratı, Rusya’nın 2026’da 300 bin, 2027’de ise 300 bin ilave asker toplamayı değerlendirdiğini söylüyor. Bu önemli bir iddia; ancak istihbarat değerlendirmesi niteliğinde. Kremlin’in nihai karar verdiğini gösteren kamuya açık ve bağımsız biçimde doğrulanmış bir belge bulunmuyor. 1

600 bin kişilik rakam ne anlama geliyor?

Ukrayna Savunma Bakanlığı Ana İstihbarat Müdürlüğü ile Dış İstihbarat Servisi’ne atfedilen bir brifinge göre Rusya Genelkurmayı, 2026-2027 döneminde 600 bin kişinin toplanmasına yönelik bir senaryo hazırladı. İddiaya göre bu personel, Ukrayna’da savaşan birliklerdeki açıkları kapatmak ve yeni kurulan birlikleri desteklemek için kullanılacak. Bu planın arkasındaki gerekçeler arasında cephedeki kayıplar ve bölgelerde sözleşmeli asker alımının yavaşlaması gösteriliyor. 1

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski de Rusya’nın eylül ayındaki parlamento seçimlerinin ardından yaklaşık 300 bin kişiyi daha silah altına alabileceğini söyledi. Reuters’ın aktardığına göre Zelenski’nin değerlendirmesi, Rusya’nın en büyük şehirlerini doğrudan hedef alan ani bir çağrıdan ziyade ülkenin uzak veya “çevre” bölgelerine odaklanan bir seferberlik ihtimaline dayanıyor.

Bu iki iddia kapsam bakımından aynı değil. İstihbarat brifingi iki yıl içinde toplam 600 binden söz ederken, Zelenski’nin açıklamaları önce 300 bin kişilik bir dalgaya ve ardından olası bir genişlemeye odaklanıyor. Bu nedenle her ikisi de doğrulanmış bir seferberlik kararı değil, bildirilen planlar veya istihbarat değerlendirmeleri olarak ele alınmalı.

Yukarı Lars geçişleri neden dikkat çekti?

Bir haftada 113 binden fazla Rus vatandaşının Yukarı Lars sınır kapısından Gürcistan’a geçtiği, 20 Ağustos’ta ise bu sayının 20 bini aştığı bildirildi. Artış, Moskova’nın yeni bir celp ilan edebileceğine dair söylentilerin yayıldığı dönemde gerçekleşti.

Bu hareket, Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Eylül 2022’de 300 bin yedek askeri kapsayan “kısmi seferberlik” ilanından sonra Rusya’da yaşanan çıkışı hatırlattı. O dönemde seferberlik protestolara ve çok sayıda genç erkeğin ülkeyi terk etmesine yol açmıştı. Bu nedenle sınırdan çıkışlardaki ani artış, kamuoyundaki korku ve beklentiyi ölçen güçlü bir işaret olarak görülebilir.

Ancak sınır verisinin önemli bir sınırı var: Bu rakamlar endişeyi ve beklentiyi gösterir; yakın zamanda bir emir çıkacağını kanıtlamaz. Seyahat hareketliliği farklı nedenlerden etkilenebilir. Mevcut haberler ayrıca her geçişin kalıcı göç veya askerlikten kaçma anlamına geldiğini ortaya koymuyor.

Spekülasyonun arkasındaki operasyonel işaretler

En dikkat çekici göstergeler, resmi açıklamalardan çok idari ve kurumsal adımlarla ilgili. Haberlerde askeri kayıt uygulamalarının sıkılaştırıldığı, yedek asker bilgilerinin daha kapsamlı toplandığı, yeni asker toplama mekanizmalarının devreye sokulduğu ve askerliğe uygun kişi havuzunu genişletebilecek hukuki değişikliklerin hazırlandığı aktarılıyor.

Ulusal Muhafızların, yani Rosgvardiya’nın da olası bir seferberlik dönemi için personel ve tesis hazırlıkları yaptığı bildirildi. Bu kurumun önemi, esas olarak iç güvenlik ve rejimin korunmasıyla ilişkilendirilmesinden kaynaklanıyor. Rusya içinde ve işgal altındaki bölgelerde faaliyet gösteren Rosgvardiya, geniş çaplı bir çağrının direniş veya huzursuzluk yaratması halinde askeri altyapıyı korumak, kamu düzenini sağlamak ya da kritik tesisleri güvenceye almak için kullanılabilir.

Bunların hiçbiri, ülke çapında resmi bir seferberliğin hemen başlayacağını kanıtlamıyor. Ancak Rus makamlarının insan gücünü artırmak için birden fazla yolu açık tuttuğunu gösteriyor: resmi bir celp, sözleşmeli asker alımının sertleştirilmesi, yedek askerler için zorunlu uygulamalar veya bunların bir bileşimi.

Sözleşmeli asker alımı neden önemli?

Moskova, 2022’den bu yana siyasi açıdan maliyetli yeni bir kitlesel çağrıdan kaçınmak için büyük ölçüde maaşlı sözleşmelere dayandı. The Guardian, o tarihten beri yaklaşık 1,3 milyon sözleşmeli askerin toplandığını; personel çekmek için özellikle yüksek imza ödemeleri ve ailelere yapılan maddi desteklerin kullanıldığını bildirdi.

Ancak bazı bölgelerde bu yöntem giderek daha zorlayıcı hale gelmiş görünüyor. Haberlerde sokaklarda zorla toplama, kırılgan durumdaki gruplara baskı ve yanıltma iddiaları yer alıyor. Bu haberler ülke çapında tek ve yekpare bir politika uygulandığını kanıtlamıyor; fakat gönüllü asker alımını sürdürmenin daha güçlü baskı ve mali teşvikler olmadan zorlaştığına işaret ediyor.

Hukuki yardım taleplerindeki artış da bir başka uyarı işareti. Avukatlar ve aktivistler gözaltı, askerlik için baskı ve hizmete zorlanma iddialarına ilişkin vakaları belgeledi. Bunlar, resmi seferberlik kararının kesin kanıtından çok, asker toplama sisteminin zorlandığını gösteren belirtiler olarak değerlendirilmeli.

Kremlin’in yalanlamaları neyi gösteriyor, neyi göstermiyor?

Rusya’nın Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Vasili Nebenzya, yeni bir seferberliğin planlanmadığını ve beklenmediğini söyledi. Rus yetkililer de silahlı kuvvetlerin sözleşmeli askerlerle doldurulabileceğini savunmayı sürdürüyor. NATO bağlantılı bir analizde de yayımlandığı tarihe kadar Rusya’nın yeni bir seferberlik konusunda resmi karar almadığı belirtildi.

Bu açıklamalar elbette önemli; ancak soruyu kesin biçimde kapatmıyor. Şüpheciliğin bir nedeni 2022 deneyimi. O dönemdeki resmi güvencelerin ardından aniden seferberlik emri gelmişti. Bugünkü tablo iki yönde de temkinli olmayı gerektiriyor: Kamuya açık biçimde doğrulanmış bir karar yok; fakat daha büyük bir çağrının olası bir seçenek olarak hazırlandığını düşündürecek kadar çok asker toplama ve idari adım var.

Batılı yetkililer neden sonbahar ve kışa dikkat çekiyor?

Polonya Başbakanı Donald Tusk, konuyu yalnızca Rusya’nın askerlik planlarına ilişkin bir tahmin olarak değil, daha geniş bir tırmanma riski olarak ele aldı. Tusk, Rusya’nın büyük bir tırmanmaya hazırlandığını söyledi ve önümüzdeki sonbahar, kış ve yedi-sekiz aylık dönemi bölgesel güvenlik ile NATO açısından kritik olarak niteledi. 17

Bu uyarı, 600 bin kişilik rakamı bağımsız biçimde doğrulamıyor. Ancak söz konusu insan gücü planlarının Ukrayna’nın ötesinde nasıl yorumlandığını gösteriyor: Tartışma, Rusya’nın Ukrayna’daki baskıyı ne kadar sürdürebileceği ve bölge genelinde askeri ya da zorlayıcı baskıyı artırıp artıramayacağı sorusuna bağlanıyor.

Sonuç: Hazırlık var, doğrulanmış karar yok

Mevcut kanıtlar doğrulamadan çok hazırlığa işaret ediyor. Ukrayna istihbaratı 2026-2027 boyunca 600 bin kişilik olası bir seferberlikten söz ediyor; Zelenski, Rusya’nın eylül seçimlerinden sonra ilk aşamada 300 bin kişiyi çağırabileceği uyarısında bulunuyor; Yukarı Lars’taki çıkış ise çok sayıda Rus vatandaşının 2022’deki gelişmelerin tekrarlanmasından korktuğunu gösteriyor. 1

Buna karşılık asker toplama kotaları, baskıcı yöntemler, yedek asker kayıtlarının genişletilmesi ve Ulusal Muhafız hazırlıkları, Moskova’nın personel bulma konusunda artan bir baskı altında olduğunu düşündürüyor. Bundan sonraki adım resmi bir seferberlik, daha agresif bir “gizli” asker toplama kampanyası veya ikisinin birleşimi olabilir.

Resmi bir emir ya da bağımsız biçimde doğrulanmış belge ortaya çıkana kadar en sorumlu değerlendirme şu: Rusya’da kapsamlı bir insan gücü hazırlığı ve ciddi belirsizlik var; ancak yeni bir kitlesel seferberlik henüz doğrulanmış değil.