Rusya’nın Storm Shadow uyarısı İngiltere ve Fransa için ne anlama geliyor?

Rusya, İngiltere’nin Storm Shadow/SCALP seyir füzelerine ilişkin gizli teknik bilgileri Ukrayna’yla paylaşma kararına sert tepki verdi. Kremlin bu adımı “ateşe benzin dökmek” olarak nitelendirirken, Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova İngiltere ve Fransa’nın “ateşle oynadığını” söyledi. 36

Krizin merkezinde, İngiliz yapımı bileşenlere ilişkin gizli teknik bilgilerin Ukrayna’ya aktarılmasına izin verilmesi bulunuyor. Bu paylaşımın, Kyiv’in kendi uzun menzilli seyir füzelerini üretme kapasitesini geliştirmesine yardımcı olması bekleniyor. 316

Moskova neyle tehdit etti?

Rus yetkililerin en açık misilleme uyarısı İngiliz askeri hedeflerine yönelikti. Moskova, Ukrayna güçlerinin İngiliz silahlarını Rusya topraklarındaki saldırılarda kullanması halinde İngiltere’ye ait askeri tesis ve ekipmanların Ukrayna içinde veya dışında vurulabileceğini bildirdi. 16

Rusya ayrıca İngiltere ve Fransa’nın füze montajını Ukrayna’ya kaydırarak Rusya’nın derinliklerine yönelik saldırıların sorumluluğundan kaçmaya çalıştığını savundu. Zaharova, Moskova’nın bakış açısına göre Londra’nın Rus sivillerine yönelik olarak tanımladığı saldırılarda hukuken suç ortağı olmaya “bir adım” uzaklıkta olduğunu öne sürdü ve İngiltere’nin politikasını değiştirmemesi halinde “kaçınılmaz, yıkıcı sonuçlar” yaşanacağı uyarısında bulundu. 159

Bunlar Rus yetkililerin tehditleri ve hukuki nitelendirmeleridir; bağımsız biçimde doğrulanmış bulgular değildir. Mevcut haberler Moskova’nın söylemini ve açıkladığı misilleme politikasını ortaya koyuyor, ancak Rusya’nın İngiliz veya Fransız topraklarına saldırı kararı aldığını göstermiyor.

NATO-Rusya çatışması neden yeniden gündemde?

Açıklamalar, Batılı hükümetlerin Rusya’nın NATO’nun kararlılığını sınayıp sınamayacağını değerlendirdiği bir dönemde geldi. CBS News’in aktardığı ABD istihbarat değerlendirmesine göre olası adımlar; konvansiyonel bir askerî harekâtın eşiğine varmayan hibrit operasyonlar, siber saldırılar ve sorumluluğu belirsiz bırakılabilecek diğer yöntemleri içerebilir. Amaç, NATO’nun birlik duygusunu ve karşılık verme iradesini test etmek olabilir.

BBC’ye konuşan Batılı yetkililer, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in söylemleri İngiltere ve diğer Ukrayna destekçilerine karşı sertleşse de NATO’yla doğrudan askerî çatışmadan kaçınmak istediğini belirtti. Bu yetkililere göre Batılı güçlere veya silah üretim tesislerine yönelik tehditler, yeni bir açık savaş planının kanıtından çok baskı politikasının parçası olabilir.

Bu ayrım önemli. Konvansiyonel bir Rusya-NATO savaşından kaçınılması, riskin düşük olduğu anlamına gelmiyor. Avrupa ve ABD değerlendirmeleri; sabotaj, siber saldırılar, siyasi müdahale, hava sahası ihlalleri ve drone faaliyetlerini kapsayan bir “gri bölge” mücadelesine işaret ediyor. En büyük tehlike, açık bir silahlı saldırı eşiğinin altında kalan ve sorumlusu ile verilecek karşılığın tartışmalı olabildiği sürekli baskı biçimleri olabilir.

CIA Direktörü Ratcliffe’in Moskova ziyareti

CIA Direktörü John Ratcliffe, 25 Ağustos’ta Moskova’ya sürpriz ve önceden duyurulmamış bir ziyaret gerçekleştirdi. Bu, CIA direktörü olarak Rusya’ya yaptığı kamuoyunca bilinen ilk ziyaretti. Görüşmelerin amacı ve içeriği başlangıçta açıklanmadı. 1718

Daha sonraki haberlerde Ratcliffe’in Rus yetkilileri NATO ülkelerine, özellikle Baltık ülkelerine saldırmamaları konusunda uyardığı ve Moskova’nın İran’a verdiği desteği gündeme getirdiği bildirildi. Ancak bu bilgiler, görüşmelere aşina yetkililere dayandırılıyor ve CIA ayrıntıları kamuoyuna açıklamış değil. Bu nedenle söz konusu haberler, toplantıların eksiksiz resmî tutanağı olarak değil, kaynaklara atfedilen aktarımlar olarak değerlendirilmelidir.

Ziyaretin zamanlaması yine de tabloyu ortaya koyuyor: Batılı hükümetler Rusya’nın NATO üyelerine yönelik olası adımlarını caydırmaya çalışırken uzun menzilli saldırılar, silah transferleri ve hibrit operasyonların iç içe geçtiği daha geniş bir gerilimi yönetmeye çalışıyordu.

Yakıt sıkıntısı Rusya’daki baskıyı artırdı

Rusya, savaşın ekonomik ve lojistik etkileriyle de karşı karşıyaydı. Reuters, Ukrayna’nın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırıları ve benzin üretimindeki yeni kesintilerin ardından ağustos ayında Moskova’daki akaryakıt istasyonlarında uzun kuyruklar oluştuğunu bildirdi.

Reuters’ın ayrı bir haberine göre yakıt sıkıntısı Rusya’nın çeşitli bölgelerinde yeniden ortaya çıktı ve en az 10 bölgede yetkililer satış kontrollerini sıkılaştırdı. Diğer haberlerde de enerji altyapısına yönelik saldırıların ardından bazı bölgelerde karne uygulaması ve satış sınırlamaları olduğu aktarıldı.

Bu sıkıntılar, Moskova’nın tehditlerini doğrudan yakıt baskısının tetiklediğini kanıtlamıyor. Ancak Ukrayna’nın uzun menzilli saldırı kampanyasının Rusya içinde görünür sorunlar yarattığını gösteriyor. Böylece altyapı ve askerî hedeflere yönelik saldırılarla sürdürülen çatışma, Kremlin üzerindeki iç baskıyı da artırıyor.

Asker kayıplarına ilişkin rakamlar ne söylüyor?

Guardian’ın aktardığı Batılı yetkililer, Rusya’nın Ukrayna’da ayda yaklaşık 6.000 asker daha kaybettiğini ve bu kayıpları yeni asker alımıyla tamamen telafi edemediğini tahmin etti. Bu rakam, kesin biçimde doğrulanabilen bir sayım değil; kayıplar ve asker alımı üzerine yapılmış bir değerlendirmeydi.

Dolayısıyla söz konusu tahmin kesinleşmiş bir ölçüm olarak ele alınmamalı. Savaş dönemindeki kayıp rakamlarını bağımsız olarak doğrulamak zordur ve mevcut kaynaklar farklı tanımlar ile yöntemler kullanır. Daha geniş anlamda bu tartışma, Rusya’nın asker ihtiyacının stratejik bir kısıtlamaya dönüşebileceğine işaret ediyor; buna rağmen Moskova yüksek sayılarda asker toplamayı sürdürüyor.

Daha geniş tablo

Rusya’nın Storm Shadow uyarısı üç temel mesaj içeriyordu: İngiliz askerî unsurlarına yönelik misilleme tehdidi, İngiltere ve Fransa’nın Rusya’ya yönelik saldırılara daha doğrudan dahil olduğu suçlaması ve Londra’nın politikasını değiştirmesi talebi. 15

Batılı değerlendirmelere göre kısa vadede en olası risk, NATO’ya karşı bilinçli ve konvansiyonel bir saldırıdan ziyade sorumluluğu belirsiz bırakılabilecek baskı ve müdahale biçimlerinin sürmesi. Ratcliffe’in Moskova ziyareti, Rusya’nın aşmaması gereken sınırı yeniden hatırlatma girişimi olarak öne çıkarken füze transferleri, rafineri saldırıları ve personel kayıpları bu sınırı yönetmeyi daha zor hale getiriyor.

Sonuç olarak ortaya çıkan tablo, söylemlerin doğrudan ve sert olduğu; ancak en önemli hamlelerin ilan edilmiş bir savaş eşiğinin altında kalabileceği bir çatışma biçimine işaret ediyor.