Nepal-Tibet sınırındaki sel felaketi: Gyirong videosu ne gösteriyor, seyahat neden hâlâ tehlikeli?

26 Ağustos 2026’da Nepal ile Çin’in Tibet Özerk Bölgesi arasındaki Himalaya vadilerini su, çamur, kaya ve buzdan oluşan yıkıcı bir sel bastı. Felaket; evleri, yolları, köprüleri, enerji projelerini ve sınır tesislerini sürüklerken çok sayıda yerleşim sakini, çalışan ve yabancı turistten haber alınamamasına yol açtı. 17

29 Ağustos itibarıyla bu yazı için sağlanan son güncellemelerde Nepal’deki can kaybı 380’in üzerinde, kayıp kişi sayısı ise en az 900 olarak verildi. Ancak farklı haberlerde farklı toplamlar yer alıyor. Bunun başlıca nedeni, ulaşılması güç topluluklara erişimin ve kimlik tespitinin devam etmesi.

Nepal-Çin sınırında ne oldu?

Felaket, yüksek Himalayalar’da büyük bir buz ve kaya kütlesinin çökmesi ya da nehir sistemine hareket etmesiyle başladı. Ardından oluşan sel; çamur, dev kayalar ve enkazı Nepal’in Rasuwa bölgesi ile çevre ilçelerdeki vadilere taşıdı. Yapılar yıkıldı, ulaşım bağlantıları koptu. 17

Sel, Çin tarafındaki Gyirong ilçesini ve Gyirong Limanı çevresini de vurdu. Çinli yetkililer Tibet’te ölümler ve yüzlerce kayıp bildirdi. Kurtarma ekipleri, derin tortu, istikrarsız yamaçlar ve devam eden yağışlar nedeniyle son derece tehlikeli bir arazide çalışıyor.

Olayların kesin sıralaması henüz netleşmiş değil. İlk raporlarda 4,4 büyüklüğünde bir deprem, buz-kaya çığı ve nehrin geçici olarak tıkanması birbiriyle bağlantılı olası gelişmeler olarak ele alındı. İhtimallerden birine göre çökme, suyun önünü keserek birikmesine neden oldu; doğal engel çöktüğünde ise büyük bir taşkın dalgası aşağı vadilere yayıldı. Reuters, çığ ve nehir tıkanıklığı açıklamasını doğrulanmış bir sonuç değil, şüphelenilen senaryo olarak aktardı. Jeolojik değerlendirmeler de hâlâ değişiyor.

Gyirong videosu ne gösteriyor?

Sosyal medyada geniş biçimde yayılan güvenlik kamerası görüntülerinde, insanların Gyirong Limanı yakınında aniden ilerleyen çamur ve enkaz duvarından kaçtığı görülüyor. Sel dalgası sınır ticaret bölgesine ulaştıkça araçlar ve binalar su ile çamurun altında kalıyor. Euronews’un aktardığına göre görüntüler, AFP tarafından uydu ve sokak düzeyindeki görseller kullanılarak doğrulandı.

Video, selin hızını ve yıkıcı gücünü açıkça gösteriyor; ancak tek başına olayın kaynağına ilişkin bütün ayrıntıları kanıtlamıyor. Farklı zaman ve konumlara ait olabilecek, başlıkları veya tarihleri belirsiz başka videolar da dolaşımda. Bu nedenle her görüntünün aynı anı belgelediği varsayılmamalı. 43

Ölümler, kayıplar ve yabancı turistler

Kurtarma çalışmalarının ilk günlerinde can kaybı ve kayıp kişi sayıları hızla değişti. Reuters, 27 Ağustos’ta en az 359 kişinin öldüğünü ve yaklaşık 1.000 kişinin kayıp olduğunu bildirdi. Daha sonraki bir güncellemede Nepal’deki ölü sayısı 380’in üzerinde, kayıp sayısı ise 900’den fazla olarak verildi.

Kayıplar arasında yabancı uyruklular da bulunuyor. Reuters bir aşamada yaklaşık 1.500 kişinin kayıp olduğunu, bunların en az 800’ünün yabancı olduğunu aktardı. Başka bir haberde ise 700’den fazla yabancı turistin kayıp olduğu belirtildi. Bu rakamlar farklı güncellemelere dayanıyor ve farklı bölgeleri ya da kişi kategorilerini kapsıyor olabilir; bu nedenle doğrudan toplanmamalı. 43

Amerikan vatandaşlarının da kayıp yabancılar arasında olduğu bildirildi. ABD’nin Katmandu Büyükelçiliği, selden etkilenmiş olabilecek vatandaşları tespit etmeye çalıştığını açıkladı. Ancak mevcut haberlerde Amerikalıların ölüm, yaralanma veya kayıp sayılarına ilişkin güvenilir ve kesinleşmiş bir toplam bulunmuyor. Yaralı sayısı için de doğrulanabilir tek bir toplam henüz mevcut değil. 43

İlk selden sonra bölge neden hâlâ tehlikeli?

Tehlike ilk sel dalgasıyla sona ermedi. Enkaz, nehir sisteminin bazı bölümlerini tıkadı ve suyun doğal engellerin arkasında birikmesine yol açtı. Nepal’in afet yetkilileri, enkazın oluşturduğu gölün yükseldiği ve taşabileceği uyarısında bulundu. Çin de felaket bölgesine yakın tıkanıklıkların arkasında biriken suyu izledi.

Bu nedenle geride kalan doğal bir setin çökmesi, aşağı kesimlerde yeni ve ani bir taşkına yol açabilir. Bu, kesinlikle ikinci bir sel olacak anlamına gelen bir tahmin değil; o sırada aktif biçimde izlenen ve tahliye planlamasını etkileyen bir risk. Devam eden yağışlar, dengesiz yamaçlar, hasarlı yollar ve yeni nehir taşkınları da kurtarma çalışmalarını ve seyahati tehlikeli hâle getirdi. 2

Nepal’de hasar ve seyahat kesintileri

Sel suları ve heyelanlar evleri, köprüleri, yolları, proje sahalarını ve sınır altyapısını yıktı ya da çamur altında bıraktı. Dağ yerleşimleri dış dünyayla bağlantısını kaybederken etkilenen Himalaya bölgelerinde ulaşım ve turizm büyük ölçüde durdu. 17

Risk, doğrudan sular altında kalan noktalarla sınırlı değil. Yıkılan yollar ve köprüler yolcuları vadilerde mahsur bırakabilir; dengesiz yamaçlar ise çok az uyarıyla çö­kebilir. ABD Dışişleri Bakanlığı, Nepal’de depremler, seller ve heyelanların düzenli olarak yaşandığını belirtiyor. Haziran-eylül arasındaki muson yağışları ani sellere ve yolları kapatabilecek heyelanlara neden olabilir; bu durum acil yardım ulaşımını da zorlaştırır. 2

Çin’in kurtarma çalışmaları

Çinli yetkililer, sınır bölgesine geniş kapsamlı acil durum kaynakları sevk etti. Haberlerde itfaiye ekipleri, arama-kurtarma köpekleri, araçlar ve dronların bölgeye ulaştığı, Çinli liderlerin ise kapsamlı bir kurtarma operasyonu talimatı verdiği aktarıldı.

Her iki taraftaki çalışmalar; çamur, hasarlı ulaşım güzergâhları ve yeni taşkın ihtimali nedeniyle zorlaşıyor. Nepal’in güvenlik ve acil durum ekipleri de vadilerde ve yamaçlarda hayatta kalanları ve kayıp kişileri arıyor.

Nepal’deki Amerikalılar için ABD’nin uyarısı

ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Nepal için mevcut seyahat uyarısı, “Daha dikkatli olun” anlamına gelen 2. seviye. Bakanlık, ülkede deprem, sel ve heyelanların çok az uyarıyla meydana gelebileceğini özellikle vurguluyor. 23

Etkilenen bölgelerde veya yakınında bulunan Amerikalılar için temel tavsiyeler şöyle:

• Nehir kıyılarından, alçak kesimlerden ve hasarlı geçiş noktalarından uzak durun.
• Yerel tahliye talimatlarını izleyin; yetkililer yönlendirdiğinde yüksek kesimlere çıkın.
• Koşullar kısa süreliğine sakin görünse bile etkilenen vadilere ve yollara girmeyin.
• ABD Büyükelçiliği ile Travel.State.gov duyurularını takip edin.
• Acil durumda büyükelçiliğin uyarı gönderebilmesi ve yolculara ulaşabilmesi için Smart Traveler Enrollment Program’a (STEP) kaydolun. 24

Uluslararası insani yardım

Hindistan, Nepal’e geçici barınaklar, battaniyeler, hijyen kitleri, güneş enerjili lambalar ve ilaçların da aralarında bulunduğu acil yardım malzemeleri gönderdi. Daha sonraki haberlerde Hindistan’ın iki parti hâlinde yaklaşık 50 metrik ton yardım ulaştırdığı belirtildi.

Avrupa Birliği ise acil gıda, sağlık hizmeti, temiz su ve sanitasyon desteği için 2 milyon avro ayırdı. Birlik, ihtiyaç hâlinde ilave yardımın da devreye sokulabileceğini açıkladı.

Felaket, zorlu bir dağ sınırının iki tarafındaki yerel toplulukları ve uluslararası yolcuları aynı anda etkiledi. Can kaybı rakamları ve ulaşım koşulları değişmeye devam ederken resmî kurtarma açıklamaları, erken sosyal medya paylaşımlarından veya doğrulanmamış kayıp listelerinden daha güvenilir bir kaynak olmaya devam ediyor.