Nepal-Tibet sel felaketinde son durum: 1.500’den fazla kişi hâlâ kayıp

Nepal-Tibet sınırında ne oldu?

26 Ağustos 2026’da Nepal’in Rasuwa bölgesi ile Çin yönetimindeki Tibet’in bitişik kesimlerinde son derece hızlı ilerleyen bir sel felaketi yaşandı. Su, çamur, kaya ve buzdan oluşan büyük kütle Lhende-Bhote Koshi nehir sistemine ulaştı; yerleşimleri ve kritik altyapıyı süpüren sel, daha sonra Trishuli nehri boyunca aşağı kesimlere ilerledi. 17

Felaketin ilk merkezi Nepal-Çin sınırı yakınındaki Lhende nehriydi. Sel, Bhote Koshi ve Trishuli nehir sistemleri üzerinden nehir kıyısındaki toplulukları ve ulaşım bağlantılarını etkiledi. Nepal hükümeti Rasuwa’nın yanı sıra Nuwakot, Dhading ve Gorkha bölgelerinde de hasar bildirildiğini açıkladı.

Can kaybı ve kayıp kişi sayısı

Rakamlar, dağlık ve ulaşılması zor bölgelerde arama çalışmaları sürdükçe hızla değişti. Nepal’in afet yönetim kurumu 28 Ağustos’ta ülkede 538 kişinin hayatını kaybettiğini, 977 kişinin ise kayıp olduğunu açıkladı. Nepal polisi daha sonra ölü sayısını 553 olarak verdi. Çin tarafı ise Tibet bölgesinde 5 ölüm ve 558 kayıp bildirdi.

İki taraftaki farklı kurumların açıkladığı veriler birlikte değerlendirildiğinde bölgede 1.500’den fazla kişinin hâlâ kayıp olduğu aktarılıyor. Ancak bu rakamlar farklı tarihlerde, farklı kurumlar tarafından ve farklı gruplar esas alınarak açıklandığı için kesinleşmiş tek bir toplam olarak görülmemeli.

Associated Press’e göre en az 150 yaralı, başkent Katmandu ile Nepal’deki etkilenen bölgelere bağlı hastanelere götürüldü. Kaynaklarda tüm bölgeleri kapsayan kesinleşmiş bir yaralı toplamı bulunmuyor.

Nepal makamları 28 Ağustos’a kadar 3.253 kişinin helikopterlerle kurtarıldığını bildirdi. Kurtarma sayıları da güncellemenin yapıldığı yer ve zamana göre değiştiği için bu rakam, o tarihte açıklanan resmi toplamı ifade ediyor; nihai sayı değil.

Kayıplar arasında yabancılar ve Amerikalılar da var

Selin vurduğu güzergâh; trekking yapanların, hacıların, turistlerin ve sınır ötesi yolcuların kullandığı bir rota. Yetkililer, kayıp kişiler arasında 30’dan fazla ülkeden vatandaşların bulunduğunu açıkladı. Daha sonraki güncellemelerden birinde 500’den fazla yabancı uyruklunun kayıp olduğu bildirildi.

Yaklaşık 90 Amerikalının da kayıp olduğu belirtildi. ABD Dışişleri Bakanlığı, beş Amerikalının kurtarıldığını ve NPR’nin aktardığı tarihte doğrulanmış bir ABD vatandaşı ölümü konusunda bilgi sahibi olmadığını açıkladı.

Mevcut bilgiler, kayıp Amerikalı yolcuların isimlerini veya doğrulanmış kişisel hikâyelerini güvenilir biçimde ortaya koymuyor. Haberleşme hatlarının kesilmesi, yolların sel suları tarafından yok edilmesi ve yolcu ya da trekking kayıtlarının eksik kalması, ailelerin ve yetkililerin kişilerin durumunu teyit etmesini zorlaştırdı.

Nepal Dışişleri Bakanlığı, yabancı uyruklularla ilgili bilgileri doğrulamak ve konsolosluk desteğini koordine etmek üzere bir Acil Durum Koordinasyon Odası kurdu.

Hangi bölgeler ve altyapı zarar gördü?

Sel suları evleri, köyleri, yolları, köprüleri, okulları, sınır tesislerini ve hidroelektrik projelerini etkiledi. Çok sayıda kişi yerinden olurken ulaşım kesintiye uğradı ve bazı topluluklar dış dünyayla bağlantısını kaybetti. Bir rapora göre en az 19 köprü ile yaklaşık 40 kilometrelik yol yıkıldı veya sel sularına kapıldı.

Sel dalgasının ölçeği de olağanüstüydü. Bazı bölgelerde dalgaların 9 metreye, yani yaklaşık 30 feet’e yaklaştığı bildirildi. Nehrin aşağı kesimlerindeki bir bölgede su seviyesinin 30 dakika içinde 9 metreye kadar yükseldiği aktarıldı. Yıkıcı akış, yalnızca ilk çökme noktasında kalmayıp kilometreler boyunca devam etti.

Felakete ne sebep olmuş olabilir?

Olayın kesin oluşum zinciri henüz soruşturuluyor. Nepal Ulusal Afet Riskini Azaltma ve Yönetme Kurumu, sınır kapısının yaklaşık 20 kilometre kuzeydoğusunda meydana gelen bir heyelanla bağlantılı “buzul bileşenli sel” tanımı kullandı. Çin kaynakları ise Tibet’teki çamur akışlarını buzul çökmesiyle ilişkilendirdi.

Şu anki çalışma hipotezine göre bir buzul ya da buz ve kaya kütlesi dağlık nehir sistemine çöktü. Bu olay suyun geçici olarak önünün kesilmesine veya büyük miktarda yer değiştirmesine yol açarak çamur, kaya ve enkaz yüklü yoğun bir sel dalgası oluşturmuş olabilir. Ancak mevcut kaynaklar, tetikleyici mekanizmayı kesin olarak kanıtlamıyor. İlk haberlerde deprem olasılığı da değerlendirilmiş, sonraki analizlerde bu açıklamaya kuşkuyla yaklaşılmıştı.

Yetkililer, yeni oluşan engellerin arkasında su birikmesi veya heyelan göllerinin meydana gelmesi halinde yeni taşkınlar ve göl patlaması kaynaklı seller yaşanabileceği uyarısında bulundu. Nepal ve Çin, müdahale sırasında nehir sistemlerini ve istikrarsız arazileri izlemeyi sürdürdü.

Nepal, Çin ve ABD’nin müdahalesi

Nepal; polis, ordu, afet müdahale ekipleri, yerel yönetimler ve sağlık hizmetlerini arama-kurtarma, tahliye, acil sağlık yardımı ve yardım faaliyetleri için seferber etti. Hükümet ayrıca iyileştirme ve yeniden yapılanma çalışmalarının sürdüğünü belirterek, hasarın boyutu netleştikçe uluslararası destek çağrısı yaptı. 17

Çin makamları Tibet tarafında, özellikle Gyirong ilçesi ve Gyirong sınır kapısı çevresinde kurtarma çalışmaları yürüttü. Aynı zamanda çamur akışları ve göl kaynaklı riskler takip edildi. Derin sediment tabakaları ve hasar gören ulaşım yolları, bazı bölgelere erişimi zorlaştırdı.

ABD, hayatını kaybedenlerin yakınlarına başsağlığı dilediğini ve durumu yakından izlediğini açıkladı. Washington ayrıca çalışmalara destek vermek üzere bölgeye bir afet müdahale danışmanı gönderdi. ABD Dışişleri Bakanlığı, Catholic Relief Services üzerinden acil barınma, yardım malzemeleri ile su, sanitasyon ve hijyen desteği için 500.000 dolar yardım sağlayacağını duyurdu. 4

Rakamlar neden birbirini tutmuyor?

Felaket, uluslararası sınırın iki tarafındaki uzak dağ vadilerini etkiledi. Haberleşme hatları ve yollar zarar gördü. Ayrıca kurumlar aynı anda aynı grubu saymadı: Bazı açıklamalar doğrulanmış ölümleri, bazıları kayıp ihbarlarını, bazıları nerede olduğu bilinmeyen turistleri; diğerleri ise güvenliği henüz teyit edilemeyen bölge sakinlerini ve çalışanları kapsıyordu.

Bu nedenle ilk günlerdeki rakamları tek bir nihai toplamdan çok, değişen resmi bildirimler dizisi olarak okumak gerekiyor. Nepal’in 538 ölüm ve 977 kayıp açıklaması, polisin daha sonra verdiği 553 kişilik ölüm sayısı, Çin’in Tibet’e ilişkin ayrı verileri, bölge genelinde bildirilen 1.500’den fazla kayıp ve yabancı uyruklulara ilişkin tahminler; tamamlanmış bir bilanço değil, devam eden bir acil durum tablosu sunuyor. Arama çalışmaları ve kimlik doğrulama süreci ilerledikçe sayıların değişmesi bekleniyor.