Ukrayna, Rusya’ya yönelik uzun menzilli İHA kapasitesini günlük 1.000’e çıkarmayı hedefliyor

Ukrayna, Rusya’nın uzun menzilli saldırılarına karşılık verme ve savaşın Rusya topraklarındaki maliyetini artırma planında çıtayı yükseltiyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 28 Ağustos akşamı yaptığı açıklamada, günlük uzun menzilli İHA kapasitesinin mevcut 300’ün üzerindeki ortalamadan 1.000’e çıkarılması gerektiğini söyledi. Açıklama, Rusya’nın Ukrayna kentlerine yönelik İHA ve füze saldırılarını sürdürdüğü, barış görüşmelerinin ise tıkanmış durumda olduğu bir dönemde geldi. 10

Günlük 1.000 İHA hedefinin arkasındaki iki öncelik

Zelenskiy, bu kapasiteyi Rusya’ya uygulanacak uzun menzilli “yaptırımların” bir parçası olarak tanımladı. Hedefin iki temel boyutu bulunuyor:

• Savunma: Ukrayna, daha hızlı ve önlenmesi daha zor yeni Şahed tipi İHA’larla karşı karşıya. Ukrayna basınında yer alan bilgilere göre, 28 Ağustos’ta Ukrayna’ya gönderilen 164 Şahed tipi İHA’nın yaklaşık yarısı jet motorlu varyantlardan oluşuyordu.
• Derin saldırı kapasitesi: Daha büyük bir İHA envanteri, Ukrayna’nın Rusya’nın cephe hattının gerisindeki askeri tesislere, enerji altyapısına ve diğer hedeflere yalnızca aralıklı büyük saldırılarla değil, düzenli biçimde yönelmesini sağlayabilir.

Günlük 1.000 hedefi, mevcut ortalamaya göre üç kattan fazla artış anlamına geliyor. Bu rakam, Ukrayna’nın hâlihazırda her gün 1.000 uzun menzilli İHA fırlattığını değil, ulaşılmak istenen üretim ve operasyon ölçeğini ifade ediyor. 10

Son saldırılar hedeflenen ölçeği gösteriyor

Zelenskiy’nin açıklaması, son dönemdeki olağanüstü büyük İHA operasyonlarının ardından geldi. Rus yetkililer, bir gecede düzenlenen saldırıda 822 Ukrayna İHA’sının etkisiz hâle getirildiğini ve bunların yaklaşık 600’ünün Moskova bölgesine yöneldiğini açıkladı. Bazı haber kuruluşları saldırıyı, Rusya’nın Ukrayna’yı topyekûn işgalinden bu yana gerçekleştirilen en büyük operasyonlardan biri olarak niteledi. 111

Ancak bu sayılar Rus yetkililerin açıklamalarına dayanıyor. Bildirilen rakamlar, Rusya’nın vurulduğunu veya başka yollarla etkisizleştirildiğini söylediği İHA’ları ifade ediyor; başarılı fırlatma, hedefe ulaşma ya da meydana gelen hasar bakımından bağımsız olarak doğrulanmış bir toplam olarak değerlendirilmemeli. Yine de saldırının bildirilen ölçeği, Kiev’in neden günlük 1.000 İHA’lık kapasiteden söz ettiğini açıklıyor.

Rafineri saldırıları neyi gösteriyor?

Yaroslavl bölgesindeki Slavneft-YANOS rafinerisine yönelik olduğu bildirilen saldırı, Ukrayna İHA’larının cephe hattından çok uzaktaki büyük sanayi tesislerine ulaşabildiğini gösterdi. Olayla ilgili Rusya ve Ukrayna makamlarının açıklamaları farklılaştı. The Moscow Times, rafineride yangın çıktığını ve bir kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi. Bölge valisi ise 67 Ukrayna İHA’sının tamamının düşürüldüğünü, hasarın düşen enkazdan kaynaklandığını söyledi.

Stratejik açıdan rafinerilere yönelik saldırılar, Rus ordusunun yanı sıra sivil ekonominin kullandığı yakıtın üretim ve dağıtımını aksatma potansiyeli taşıyor. Rafineri kapasitesindeki kesintiler, petrol ürünlerinin iç piyasaya arzını ve ihracat gelirlerini de etkileyebilir. Ancak mevcut kaynaklar, Yaroslavl’daki kesintinin boyutunu veya ne kadar sürdüğünü bağımsız biçimde ortaya koymuyor. Kstovo’daki Lukoil-Nizhegorodorgsintez rafinerisine yönelik bildirilen saldırının etkileri konusunda da sunulan kanıtlar kesin bir değerlendirme yapmak için yeterli değil.

Bu nedenle söz konusu saldırılar, Ukrayna’nın Rusya’nın derinliklerindeki kritik sanayi altyapısına erişim kapasitesinin arttığına işaret ediyor; ancak Rusya’nın yakıt ihracatı veya gelirleri üzerindeki somut ve kalıcı etki henüz doğrulanmış değil.

Zelenskiy, hedefi tıkanan barış süreciyle ilişkilendirdi

Zelenskiy, saldırıların genişletilmesini Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarını sürdürmesine ve savaşın sona erdirilmesine yönelik müzakerelerde ilerleme sağlamamasına bağladı. Açıklama, Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov’un barış görüşmelerinin “derin bir duraklama” içinde olduğunu söylediği dönemde yapıldı. 10

Bu çerçevede Kiev, uzun menzilli İHA programını yalnızca askeri savunma aracı olarak değil, Moskova üzerinde baskı kurmayı amaçlayan bir misilleme ve caydırıcılık aracı olarak da sunuyor. Ancak daha fazla saldırının müzakere sürecini nasıl etkileyeceği kaynaklarda doğrulanmış bir sonuç olarak ortaya konmuş değil.

Ratcliffe’in Moskova ziyareti hakkında ne biliniyor?

CIA Direktörü John Ratcliffe’in 25 Ağustos’ta Moskova’ya giderek Rus yetkililerle görüştüğü Reuters tarafından aktarıldı. Bu ziyaret, CIA’in eski direktörü William Burns’ün 2021’deki Moskova temasından bu yana bir ABD istihbarat şefinin Rus başkentine yaptığı bilinen ilk ziyaret olarak tanımlandı.

CNN ve Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov’un açıklamalarına göre Ratcliffe, Vladimir Putin’le görüşmedi. Dolayısıyla mevcut kaynakların desteklediği sonuç, Ratcliffe’in Rus istihbarat veya hükümet yetkilileriyle temas kurduğu; Putin’le görüştüğünün ise doğrulanmadığıdır.

Ziyaretin gündemine ilişkin haberler aynı yönde değil. Bazı haberlerde Ratcliffe’in Rusya’nın savaş performansına ilişkin kötümser bir değerlendirme sunduğu ve müzakere çağrısı yaptığı öne sürüldü. Diğer haberlerde NATO ülkelerine yönelik olası riskler ve Rusya’nın İran’la ilişkisi gündeme getirildi. Bu ayrıntılar, adı açıklanmayan kaynaklara ve medya haberlerine dayanıyor; tek bir resmî gündem olarak kabul edilmemeli.

Rus saldırılarında Ukrayna’daki can kayıpları

Aynı dönemde Ukrayna’nın farklı bölgelerinde düzenlenen Rus İHA ve füze saldırıları çok sayıda sivilin ölümüne ve yaralanmasına yol açtı. Bu saldırılar, Kiev’in uzun menzilli İHA programını büyütürken öne çıkardığı güvenlik gerekçesinin arka planını oluşturuyor.

• Kiev: Başkente yönelik bir saldırıda İHA enkazı nedeniyle dört kişi yaralandı. 4 Daha ağır bir Kiev ve çevresi bombardımanında ise en az 16 kişinin öldüğü, 33 kişinin yaralandığı bildirildi.
• Sumi: Rus İHA saldırılarında iki kişi hayatını kaybetti. 3
• Harkiv: Öğle saatlerinde bir alışveriş merkezine düzenlenen saldırıda bir kişi öldü, iki kişi yaralandı. Bölgede bir köye düzenlenen ayrı bir füze saldırısında ise en az 10 kişi öldü, 17 kişi yaralandı. 42
• Herson: Bölgedeki Rus saldırılarında, bir otobüsü hedef alan İHA saldırısında en az dört kişinin öldüğü ve dört kişinin yaralandığı bildirildi. Ancak bu olayın, soruda atıf yapılan Herson saldırısıyla aynı olay olup olmadığı mevcut malzemede kesinleştirilmiyor.

Bu can kaybı ve yaralanma rakamları farklı tarihlerdeki ve farklı olaylardaki sonuçları kapsıyor; tek bir toplam olarak toplanmamalı. Birleşmiş Milletler’in daha geniş kapsamlı izleme verilerine göre Rus saldırıları, 2026’nın ilk altı ayında Ukrayna’da en az 1.396 sivilin ölümüne, 7.978 sivilin yaralanmasına neden oldu. 13

Hedefin stratejik anlamı

Günlük 1.000 uzun menzilli İHA hedefi, Ukrayna’nın saldırı kapasitesini dönemsel büyük operasyonlardan sürekli işleyen bir sanayi ve operasyon sistemine dönüştürme girişimi olarak okunabilir. Bu sistemin bir ayağı, giderek hızlanan Rus saldırı İHA’larına karşı hava savunmasını desteklemek; diğer ayağı ise Rusya’nın askeri ve ekonomik altyapısına düzenli maliyet yüklemek.

Hedefe ulaşılıp ulaşılamayacağı, üretilen İHA’ların ne kadarının Rus hava savunmasını aşabileceği ve rafineri ya da diğer sanayi tesislerine yönelik saldırıların kalıcı yakıt sıkıntılarına yol açıp açmayacağı henüz belirsiz. Şimdilik açıklama, tamamlanmış bir kapasitenin kanıtından çok, ilan edilmiş bir büyüme hedefi niteliğinde.