İran-Umman görüşmeleri gelişen piyasaları destekledi, ancak rahatlama kırılgan kaldı

İran’ın Umman’la Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğini yönetmeye yönelik görüşmelere yeniden başlaması, 26 Ağustos Çarşamba günü piyasalarda sınırlı ve seçici bir “risk iştahı” tepkisi yarattı. Yatırımcılar, boğazdaki kesintinin uzun süre devam etme ihtimalini daha düşük görmeye başlayınca petrol fiyatları geriledi ve kısa vadeli enflasyon endişeleri hafifledi. Ancak boğazdan normal gemi geçişi henüz yeniden başlamadığı için bu hareket bir “sorun çözüldü” işareti olmadı. 1

Petrol fiyatları arz kesintisi riskinin azalmasıyla düştü

Brent ham petrolü yüzde 3’ten fazla gerileyerek varil başına yaklaşık 85,81 dolara indi. Fiyatlar, boğazdan ticari geçişin zaman içinde yeniden başlayabileceği beklentisiyle Çarşamba günü erken işlemlerde de yaklaşık yüzde 2 düşerek Brent’te 86,80 dolara, Batı Teksas türü ham petrolde (WTI) ise 80,87 dolara kadar geriledi. 13

Bu düşüş, yatırımcıların petrol fiyatlarına eklediği jeopolitik risk priminin bir bölümünü geri alması anlamına geliyordu. Ticari gemiler için güvenilir bir geçiş güzergâhı oluşması, yeni arz kesintisi riskini azaltabilir. Daha ucuz enerji aynı zamanda yakıt ve taşımacılık maliyetleri üzerindeki kısa vadeli baskıyı hafifletebilir. Petrol fiyatlarındaki gerileme tahvil getirilerini de aşağı çekerek riskli varlıklar için daha olumlu bir zemin oluşturdu.

Bununla birlikte piyasa, doğrulanmış bir yeniden açılmayı değil, geçiş imkânının iyileşebileceği ihtimalini fiyatladı. Önceki öneriler güvenli seyri garanti etmiyordu; İran da trafiğin yeniden başlaması için çeşitli koşullar öne sürmüştü. 2711

Gelişen piyasa para birimleri ve Asya hisseleri seçici biçimde yükseldi

Toparlanma özellikle gelişen Asya piyasalarında görüldü:

• MSCI gelişen piyasalar para birimi endeksi yüzde 0,07 yükseldi.
• Petrol fiyatlarına duyarlı Asya para birimleri dirençli kaldı. Güney Kore wonu 11 ayın en yüksek seviyelerine yakın seyretti.
• Güney Kore’nin Kospi endeksi yüzde 1,69 artışla 6.856,44 puana çıktı. Yükselişte petrol fiyatlarındaki rahatlamanın yanı sıra çip üreticilerinin geri alım haberleri ve Nvidia’nın bilançosu öncesindeki pozisyonlanma etkili oldu.
• Tayland bahtı ve borsası, Tayland Merkez Bankası’nın politika faizini yüzde 1,00’de tutmasının ardından güçlü kaldı.

Bu nedenle Asya hisselerindeki yükseliş yalnızca İran-Umman diplomasisinin sonucu değildi. Teknoloji şirketlerindeki kazanımlar ve Nvidia’nın sonuçlarına ilişkin beklentiler de önemli rol oynadı. Küresel tepki ise daha sınırlı kaldı: Yatırımcılar beklenenden yüksek gelen ABD enflasyon verilerini ve Nvidia’nın bilançosunu değerlendirirken MSCI küresel hisse senedi göstergesi neredeyse yatay yükseldi.

Enflasyon görünümünde iyileşme sınırlı kaldı

Petrol fiyatlarının düşmesi, enerji ithalatına bağımlı ekonomiler açısından olumlu bir gelişme. Daha düşük ham petrol fiyatları yakıt ve ulaşım maliyetlerini azaltabilir; enerji şokunun genel enflasyon beklentilerine hızla yansıması riskini de sınırlayabilir. Bu durum, merkez bankalarının yalnızca arz kaynaklı fiyat baskıları nedeniyle faiz artırma ihtiyacını azaltabilir.

Ancak rahatlama sınırlıydı. ABD’de yapışkan seyreden enflasyon, Federal Rezerv’in faiz artırabileceği beklentisini güçlendirmişti. Doların değer kazanması ise gelişen ülke para birimleri ve küresel finansal koşullar üzerindeki baskıyı yeniden artırabilir. Başka bir ifadeyle, petrol fiyatlarındaki düşüş enflasyon görünümüne destek verse de ABD’den gelen makroekonomik sinyali geçersiz kılmadı.

Körfez piyasaları petrol düşüşünün ters etkisini gördü

Petrol ithalatçısı ekonomilere ve Asya’daki riskli varlıklara destek veren petrol düşüşü, Körfez borsaları için aynı ölçüde olumlu değildi. Brent, Körfez finans piyasaları açısından önemli bir gösterge olmaya devam ettiği için daha düşük ham petrol fiyatları bölge hisselerine verilen desteği azalttı. Körfez borsaları Çarşamba gününü karışık tamamladı.

Bu ayrışma, günü geniş tabanlı bir küresel ralliden ziyade seçici bir risk iştahı artışı olarak tanımlamayı gerektiriyor. Petrol tüketicileri daha düşük girdi maliyetlerinden faydalanırken petrol gelirlerine duyarlı piyasalar daha zayıf gelir beklentileriyle karşı karşıya kaldı.

Toparlanma neden tersine dönebilir?

Sahadaki gelişmeler, durumun hâlâ tehlikeli ve tamamlanmamış olduğuna işaret ediyordu. Boğaz büyük ölçüde kapalı kalırken Umman açıklarında bir tanker saldırı sonucu hareket kabiliyetini yitirdi. Pazartesi günü su yolundan yalnızca iki tankerin geçtiği bildirildi; bu, mayıs başından bu yana görülen en düşük günlük sayıydı. 14

İran’ın çatışmayı sona erdirme yönündeki açıklamaları diplomatik açıdan olumlu olsa da yaptırımlar ve ABD-İran arasındaki çözülemeyen talepler misilleme ya da yeni bir kesinti ihtimalini açık bıraktı. Önceki görüşmeler de koşulsuz güvenli geçiş garantisinden çok şartlar ve uyarılar içeriyordu. 237

Bu tablo iki temel piyasa riski yaratıyor. İlk olarak, diplomatik sürecin sekteye uğraması petrol fiyatlarındaki risk primini hızla yeniden yükseltebilir. İkinci olarak, petrol daha düşük kalsa bile ABD enflasyonunun güçlenmesi veya Federal Rezerv’den daha şahin mesajlar gelmesi doları yukarı taşıyarak küresel finansal koşulları sıkılaştırabilir. Bu da gelişen piyasa para birimleri ve hisselerine verilen desteği sınırlayabilir.

Piyasaların mesajı: En kötü senaryo riski azaldı, kriz sona ermedi

Çarşamba günkü hareketler, stratejik bir deniz yolu üzerindeki arz riskinin piyasalarda ne kadar hızlı yeniden fiyatlanabildiğini gösterdi. Brent’in 86 doların altına gerilemesi, gelişen piyasa para birimlerindeki sınırlı yükseliş, Kospi’nin kazanımları ve Tayland varlıklarının dirençli seyri; Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalacağı korkusunun azaldığını yansıttı.

Ancak yatırımcılar tamamlanmış bir anlaşmayı fiyatlamadı. Petrolün jeopolitik risk priminde kalıcı bir düşüş için üç koşulun birlikte görülmesi gerekiyor: güvenilir bir İran-Umman mutabakatı, ticari gemiler için doğrulanmış güvenli geçiş ve tanker trafiğinde sürdürülebilir toparlanma. Bu koşullar ortaya çıkana kadar piyasalardaki rahatlama hem diplomatik sürecin tersine dönmesine hem de ABD enflasyonu ve faiz beklentilerinden kaynaklanabilecek yeni baskılara karşı kırılgan kalacak.