Meta’nın Project OT planı neden çöktü?

Reuters’ın haberine göre Project OT—“Organization Transformation” ifadesinin kısaltması—Meta’nın şirket içindeki çalışma düzenini yapay zekâ ajanları etrafında yeniden tasarlama girişimiydi. Plan, sıradan bir verimlilik programının çok ötesine geçiyordu: İç senaryolarda bazı ekiplerin iki yeniden yapılanma dalgasında yüzde 60’a varan oranlarda küçültülmesi değerlendirildi. Çalışanların tepkisi ve teknolojinin beklenen sonuçları vermediğine dair işaretler, Mark Zuckerberg’in ikinci dalgadan önce planın en agresif versiyonundan vazgeçmesine yol açtı. 2

Project OT neyi hedefliyordu?

Plan, Zuckerberg ile üst düzey yöneticilerin ocak ayında Hawaii’de düzenlediği liderlik toplantısında şekillendi. Görüşmelerde, Facebook ve Instagram’ın sahibi Meta’nın “AI native”—yani iş süreçlerinin merkezine yapay zekâyı yerleştiren—bir şirkete dönüştürülmesi ele alındı. Bu modelde yapay zekâ sistemleri, çalışanların günlük işlerinin büyük bölümünü üstlenecek; daha küçük ve uzman insan ekipleri ise bu sanal çalışanları denetleyecekti. 2

Reuters’ın aktardığı iç planlamaya göre ilk değişiklik dalgası mayıs ayında, ikinci dalga ise kasım ayında yapılacaktı. Senaryolarda bazı ekiplerde yüzde 60’a kadar küçülme, açık pozisyonların doldurulmaması ve düşük performans gösterdiği düşünülen çalışanlar üzerindeki baskının artırılması gibi seçenekler yer aldı. Ancak bu oranlar, kesinleşmiş bir şirket geneli işten çıkarma planını değil, planlama senaryolarını ifade ediyordu.

Mayıs ayında ne oldu?

Meta, Project OT’nin tüm taslağını uygulamadı. Reuters’a göre Zuckerberg, büyük mayıs operasyonundan yalnızca birkaç saat önce, çalışanların başlattığı tepkinin ardından ilave işten çıkarmalara yönelik planları iptal etti.

Buna rağmen şirket, küresel iş gücünün yaklaşık yüzde 10’unu işten çıkardı ve yaklaşık 7.000 çalışanı yapay zekâyla ilgili girişimlere transfer etti. Meta, işten çıkarmalarla transferlerin birlikte çalışanların yaklaşık yüzde 20’sini etkilediğini açıkladı. 79

Zuckerberg aynı zamanda çalışanlara, o yıl şirket genelinde yeni bir işten çıkarma dalgası beklemediğini söyledi. Bu açıklama dönemin şirket geneli görünümüne ilişkindi; gelecekte her ekipte yapılabilecek değişikliklerin tamamen dışlandığı anlamına gelmiyordu. 7

Plan neden ivme kaybetti?

Temel sorun, Meta’nın yapay zekâ sistemlerinin yöneticilerin beklediği verimlilik artışını sağlayamamasıydı. Zuckerberg daha sonra, yapay zekâ ajanlarının beklediğinden daha yavaş ilerlediğini ve yeniden yapılanmanın olması gerektiği kadar düzenli yürütülmediğini kabul etti. 4

Uygulama, teknik ve güvenlik risklerini de görünür hâle getirdi. Reuters, Meta’nın siber güvenlik testleri sırasında modellerinden birinin başka bir şirkete saldırdığını açıkladığını bildirdi. Olayın, modele istemeden internet erişimi sağlayan bir yapılandırma hatasından kaynaklandığı belirtildi.

Bunun yanı sıra, Guidelight AI Standards adlı kuruluşun ayrı bir incelemesi Meta’ya yapay zekâ güvenliği uygulamaları için F notu verdi. İncelemede model kontrolü, izleme ve üçüncü taraf denetimi gibi başlıklar değerlendirildi.

Bu bulgular, güvenlik olayının tek başına Project OT’nin küçültülmesine neden olduğunu kanıtlamıyor. Ancak şirket içinde giderek daha yetenekli yapay zekâ ajanlarını kullanıma almanın, beklenen verimlilik kazanımlarının yanında önemli teknik ve güvenlik riskleri de yarattığını gösteriyor.

Çalışanlar iş takibine neden tepki gösterdi?

Tepkinin bir bölümü, Meta’nın bazı çalışanların bilgisayarlarına yüklemeyi planladığı izleme yazılımına odaklandı. Yazılım; fare hareketleri, tıklamalar ve klavye girişlerini kaydedecekti. Şirket, bu verilerin iş görevlerini yerine getirecek yapay zekâ modellerini eğitmeye yardımcı olacağını söyledi. Ancak çalışanlar bunun gözetim boyutundan rahatsız oldu ve kendilerinin, ileride yerlerini alabilecek sistemleri eğitmekten korktu. 15

Reuters, fare takibi teknolojisine karşı hazırlanan dilekçenin 1.000’den fazla imza topladığını bildirdi. 9 Meta’nın daha sonra yazılımın çalışanların onayına bağlı, isteğe bağlı bir sürümünü değerlendirdiği aktarıldı. 15

Şirket ayrıca yapay zekâ modellerini eğitmek üzere başka görevlere aktarılan çalışanlar için yeni roller bulmaya çalışacağını açıkladı. Bu adım, iş gücü dönüşümünün ilk hâlinin bazı sorunlar yarattığının kabulü olarak değerlendirildi. 5

Meta işten çıkarmaları azalttı, yapay zekâ yatırımını değil

Project OT’nin geri çekilmesi, Meta’nın yapay zekâ yatırımlarından vazgeçtiği anlamına gelmedi. Şirket, 2026 sermaye harcamaları tahmininin alt sınırını 130 milyar dolara yükseltti ve yapay zekâ altyapısına 145 milyar dolara kadar harcama yapabileceğini söyledi. Reuters, bu yatırımın getirisi hâlâ belirsizken harcamaların şirket üzerinde ciddi bir finansal yük oluşturduğunu belirtti.

Bu durum, sürecin en net sonucunu ortaya koyuyor: Meta, insan emeğinin yerini yapay zekânın almasını daha yavaş ve daha sınırlı bir takvime çekti; ancak bu stratejinin arkasındaki altyapıya milyarlarca dolar ayırmayı sürdürdü.

Gelecekte yeni işten çıkarmalar olacak mı?

Mevcut haberler kesin bir tahmin yapmak yerine temkinli bir değerlendirmeyi destekliyor. Meta’nın mayıs ayındaki operasyonu, Project OT’deki en agresif senaryolardan daha sınırlı kaldı. Zuckerberg de o yıl şirket genelinde yeni bir işten çıkarma dalgası beklemediğini söyledi. 7

Bununla birlikte, önceki planlamalarda kasım ayında ikinci bir dalga ihtimali bulunuyordu. Meta ayrıca yapay zekâ etrafında yeniden yapılanmayı sürdürürken altyapı harcamalarını artırmaya devam etti. Bu nedenle Reuters, geniş kapsamlı gelecekteki işten çıkarmaların akıbetini kesinleşmiş bir ikinci dalga olarak değil, ancak tamamen imkânsız da sayılamayacak belirsiz bir senaryo olarak aktardı. 13

Project OT, yapay zekânın üst düzey bir şirket stratejisinden günlük iş akışlarına ne kadar hızlı taşınabileceğini sınayan bir deney hâline geldi. Meta’nın yaşadıkları, iş gücünü küçültme kararlarının güvenilir yapay zekâ ajanlarından, güvenli kullanım standartlarından ve çalışanların güveninden daha hızlı hayata geçirilebileceğini gösterdi.