Alibaba’nın 10,2 milyar dolarlık yapay zekâ yatırımı: Hissedarları ne bekliyor?

Alibaba, yapay zekâ stratejisini hızlandırmak için Hong Kong’da 80 milyar Hong Kong doları (10,2 milyar dolar) tutarında hisse satışı gerçekleştiriyor. Şirket, satıştan elde edilecek net gelirin tamamını işlem altyapısı, yapay zekâ modelleri, çipler ve ilgili geliştirme faaliyetlerini kapsayan “uçtan uca” yapay zekâ kapasitesine yatıracağını söylüyor. Bu adım, Alibaba’nın kısa vadeli kârdan ziyade uzun vadeli yapay zekâ kapasitesine öncelik verdiğinin en açık işaretlerinden biri. 1

Fırsat büyük, ancak uygulama yükü de aynı ölçüde ağır. Alibaba’nın çip, veri merkezi, model ve bulut kapasitesine yaptığı harcamaları, yeni hisse ihracını haklı çıkaracak kadar hızlı ve düzenli kurumsal gelire dönüştürmesi gerekiyor. Yönetimin mevcut ortalama brüt marjlar üzerinden verdiği tahmin, yapay zekâ bağlantılı sermaye harcamalarının yaklaşık üç yıl içinde başa baş noktasına ulaşabileceği yönünde.

Alibaba neden yeni hisse çıkarıyor?

Alibaba’nın yapay zekâ yatırımları, hizmetler tam kapasiteyle kullanılmaya başlamadan önce büyük miktarda sermaye gerektiriyor. Şirket daha önce üç yıl içinde yapay zekâ ve bulut altyapısına en az 380 milyar yuan yatırım yapma taahhüdünde bulunmuştu. Bu plan; çipleri, veri merkezlerini ve büyük dil modeli geliştirmeyi kapsıyor. 56

Hisse satışının zamanlaması, mevcut finansal sonuçlar üzerindeki baskıyla da bağlantılı. Alibaba’nın son açıkladığı çeyrekte net kârı yıllık bazda yüzde 75 gerilerken, yapay zekâ altyapısı harcamalarının artmasıyla sermaye harcamaları yüzde 75 yükseldi. 6 Yeni hisse ihracı, yatırımların kârı baskıladığı bir dönemde şirketin yalnızca faaliyetlerinden elde ettiği nakde bağlı kalmadan ek finansman sağlamasına imkân veriyor.

Alibaba, her biri 112,70 Hong Kong doları fiyatla 710 milyon yeni hisse sundu ve yaklaşık 80 milyar Hong Kong doları topladı. İşlem, Hong Kong borsasında işlem gören bir şirketin gerçekleştirdiği en büyük birincil ek hisse arzı olarak nitelendirildi. 14

Yapay zekâ fonları hangi alanlara gidecek?

Alibaba’nın “uçtan uca” yaklaşımı, yapay zekâ değer zincirinin birden fazla katmanını kapsıyor:

• İşlem altyapısı ve veri merkezleri: Yapay zekâ modellerini eğitmek ve çalıştırmak, ayrıca kurumsal iş yüklerini desteklemek için daha fazla kapasite gerekiyor.
• Şirkete ait çipler: CEO Eddie Wu, Alibaba’nın veri merkezlerinde kullanılan bazı ticari çiplerin yerine şirketin T-head çiplerini koymayı hedeflediğini söyledi. Şirkete ait donanımın daha fazla kullanılması uzun vadede maliyetleri iyileştirebilir; ancak bu seçenek geliştirme ve uygulama açısından ek karmaşıklık getiriyor.
• Modeller ve uygulamalar: Alibaba, altyapının yanı sıra bulut hizmetleri üzerinden işletmelere sunulabilecek yapay zekâ modelleri ve uygulamalarına da yatırım yapıyor. 116
• Kurumsal bulut hizmetleri: Ticari hedef, yapay zekâ destekli işlem gücü ve yazılımları şirketlere satarak altyapı yatırımını düzenli bulut gelirine dönüştürmek.

İlk talep göstergeleri olumlu: Alibaba Cloud’un geliri son açıklanan çeyrekte yüzde 45 arttı. Bu büyüme, kapasite yatırımı için stratejik gerekçeyi destekliyor; ancak yeni harcamaların cazip getiri sağlayacağını tek başına kanıtlamıyor.

Asıl soru: Yapay zekâ harcamaları kâra dönüşebilecek mi?

Yönetimin yatırımcılar açısından en önemli finansal göstergesi başa baş hedefi. Wu, mevcut ortalama brüt marjlar üzerinden yapay zekâ bağlantılı sermaye harcamalarının yaklaşık üç yıl içinde başa baş noktasına ulaşabileceğini söyledi. Marjların iyileşmesi ve şirketin kendi çiplerini daha fazla kullanması hâlinde bu sürenin kısalabileceği belirtiliyor. 16

Bu hedef, hisse satışının nasıl değerlendirilmesi gerektiğini değiştiriyor. İşlem, öncelikle kısa vadeli bir kâr katalizörü değil; birkaç yıl sürecek bir performans sınavı anlamına geliyor. Bu sınavda üç sonuç birbiriyle bağlantılı:

1. Bulut ve yapay zekâ talebinin büyümeyi sürdürmesi.
2. Alibaba’nın kurduğu altyapının kullanım oranını artırması.
3. Brüt marjların; amortisman, elektrik, çip ve diğer işletme maliyetlerini karşılayacak kadar yükselmesi.

Bu koşullar gerçekleşirse sermaye artırımı Alibaba’nın daha büyük ve daha entegre bir bulut platformu kurmasına yardımcı olabilir. Gerçekleşmezse şirket, yeterli gelir yaratamayan yüksek bir maliyet tabanıyla karşı karşıya kalabilir.

Mevcut hissedarlar ne kaybediyor?

İlk ve en somut maliyet seyrelme. Alibaba mevcut varlıklarını yeniden tahsis etmekle yetinmeyip yeni hisse ihraç ettiği için, işlem sonrasında her mevcut hissedarın şirketteki sahiplik oranı azalacak. Hisseler 112,70 Hong Kong doları fiyatla, bir önceki Hong Kong kapanışına kıyasla yüzde 8,4 iskontoyla satıldı. 24

Piyasanın tepkisi de yatırımcıların bu dengeye odaklandığını gösterdi: Satışın duyurulmasının ardından Alibaba hisseleri Hong Kong işlemlerinin ilk saatlerinde yaklaşık yüzde 8 geriledi. 2 İskontolu fiyat kısa vadede hisse üzerinde baskı yaratırken, yeni hisseler hisse başına kârı desteklemek için gelecekte daha yüksek toplam kâr üretilmesini gerektiriyor.

Buna rağmen işlem, yaklaşık 28 milyar dolarlık talep aldığı bildirilen güçlü bir kurumsal ilgiyle karşılaştı. Bu talep, yatırımcıların Alibaba’nın uzun vadeli yapay zekâ stratejisine ilgi duyduğunu gösteriyor; ancak yatırımın başarıya ulaşacağının kanıtı değil. 2

Paraya dönüştürme ve uygulamadaki başlıca riskler

Yapay zekâ müşterileri yeterince hızlı ödeme yapmayabilir

Yüksek yapay zekâ talebi otomatik olarak yüksek marjlı gelire dönüşmez. Müşteriler modelleri ve bulut hizmetlerini deneme amacıyla kullanabilir, ancak altyapı maliyetlerini karşılayacak ölçekte kalıcı iş yüklerine geçmeyebilir. Bu nedenle Alibaba’nın ihtiyacı yalnızca artan kullanım değil, sürdürülebilir ticari benimseme.

Altyapı maliyetleri getirileri geciktirebilir

Veri merkezleri, elektrik, çipler ve amortisman; kapasite tam olarak kullanılmadan önce kâr üzerinde baskı yaratabilir. Alibaba bu gerilimi şimdiden yaşıyor: Bulut geliri hızla artarken, yapay zekâ yatırımlarındaki yükseliş çeyreklik kârda sert düşüşle aynı döneme denk geldi. 6

Rekabet marjları sıkıştırabilir

Yapay zekâ yatırımı yapan tek şirket Alibaba değil. Bulut ve model sağlayıcıları agresif harcamayı sürdürürse, müşterileri daha düşük fiyatlar veya yüksek teşviklerle çekmeye çalışabilir. Bu durum, gelir büyüse bile Alibaba’nın brüt marjlarını iyileştirmesini zorlaştırabilir.

Şirket içi çiplerin hem avantajı hem riski var

T-head çiplerinin kullanılması, ticari donanıma bağımlılığı azaltabilir ve çipler büyük ölçekte iyi performans gösterirse maliyetleri iyileştirebilir. Ancak bu faydalar; geliştirme, dağıtım ve kullanım süreçlerinin başarılı olmasına bağlı. Geçiş zaman alabilir ve şirket, her senaryoda daha hızlı getiri sağlayacağını henüz ortaya koymuş değil.

Alibaba hissesi uzun vadede cazip mi?

Uzun vadeli yatırım tezi, hisse satışının kendisinden çok uygulama başarısına dayanıyor. Alibaba’nın mevcutta büyük bir bulut platformu bulunuyor, bulut gelirleri güçlü büyüyor ve şirket entegre bir yapay zekâ ekosistemi kurmak için önemli miktarda sermaye ayırıyor. 15 Yapay zekâ iş yükleri maliyet tabanından daha hızlı büyürse bu yatırımlar faaliyet kaldıracı yaratabilir.

Karşı görüş de net: Hissedarlar seyrelme maliyetini hemen üstleniyor, vaat edilen faydaların başa baş noktasına ulaşması ise yaklaşık üç yıl sürebilir. 216 Kısa vadeli kâr baskısı, belirsiz gelir modellemesi ve yoğun rekabet; talep veya marjlar beklentileri karşılamazsa sermaye getirisini düşürebilir.

Bu nedenle en sağlıklı sonuç koşullu bir değerlendirme. Alibaba’nın hisse satışı, birkaç yıla yayılan yapay zekâ ve bulut yatırımlarını finanse etmeye istekli yatırımcılar için cazip olabilir; ancak bu, düşük riskli bir değer yatırımı değil. Tezin çalışması için Alibaba’nın altyapı harcamalarını, seyrelme ve taşıma maliyetleri stratejik kazanımları gölgede bırakmadan önce kalıcı ve kârlı bulut-yapay zekâ gelirine dönüştürmesi gerekiyor.