Tahvil faizleri düşmesine rağmen küresel borsalar neden geriledi?

Küresel borsalar haftaya, ABD’de uzun vadeli tahvil faizleri gerilemesine rağmen baskı altında başladı. Tahvil piyasasındaki sınırlı rahatlama, teknoloji ve yarı iletken hisselerinde yeniden başlayan satışları dengelemeye yetmedi. Yatırımcılar ayrıca ABD’nin İran’a yönelik baskısını ve yüksek kamu borçlanmasının piyasalara etkisini değerlendirdi.

Piyasanın 15 saniyelik özeti

Pazartesi günkü düşüş, tahvil faizlerinde yeni bir sıçramadan çok, teknoloji hisseleri öncülüğündeki yükselişin sürdürülebilirliğine ilişkin şüphelerle ilgiliydi. S&P 500 %0,28, Nasdaq Composite %0,76 gerilerken Dow Jones %0,26 yükseldi. Avrupa hisseleri genel olarak yatay kaldı; Asya piyasalarında ise tahvil piyasasındaki baskı, yapay zekâ hisselerindeki oynaklık ve jeopolitik gelişmeler nedeniyle karışık bir görünüm oluştu.17

Faizler düştü, ancak tahvil piyasasındaki temel sorun çözülmedi

CNBC’nin iki Hazine yetkilisine dayandırdığı haberin ardından, ABD Hazinesi’nin yaklaşık 1 trilyon dolarlık Genel Hesabı’nı ek devlet tahvili alımlarını finanse etmek için kullanabileceği beklentisi faizleri aşağı çekti. 10 yıllık ABD tahvilinin getirisi 3 baz puandan fazla düşerek %4,704’e, 30 yıllık tahvilin getirisi ise 4 baz puandan fazla gerileyerek %5,234’e indi.12

Bir baz puan, yüzde 0,01’e karşılık gelir. Tahvil fiyatları ile getirileri genellikle ters yönde hareket eder: Tahvil talebi arttığında fiyat yükselir, getiri düşer.

Bu hareket, önceki satış dalgasının kısmi bir geri dönüşüydü. 30 yıllık tahvil getirisi kısa süre önce 2007’den bu yana görülmeyen seviyelere ulaşmıştı. Enflasyon endişeleri, yüksek bütçe açıkları ve artan ABD devlet tahvili arzı uzun vadeli tahviller üzerinde baskı oluşturuyordu.45

ABD Hazinesi, uzun vadeli nominal kuponlu tahvillerdeki geri alım operasyonlarının büyüklüğünü operasyon başına en az 4 milyar dolara çıkaracağını açıklamıştı. Amaç, uzun vadeli tahvil piyasasına likidite desteği sağlamaktı.315

Tahvil geri alımları neden kalıcı rahatlama sağlamadı?

Tahvil geri alımları belirli menkul kıymetlerde likiditeyi ve talebi artırabilir; ancak hükümetin temel finansman ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Bu nedenle yatırımcılar, Hazinenin ne kadar borç ihraç etmek zorunda kalacağına ve piyasanın bu arzı makul getirilerle karşılayıp karşılayamayacağına odaklanmayı sürdürdü.25

Bu ayrım, ilk tahvil rallisinin neden kısa sürdüğünü açıklıyor. Geri alım planı piyasa likiditesine destek verirken, uzun vadeli tahviller üzerindeki daha geniş mali endişeleri çözmedi. Eleştirmenler, borçlanmanın daha büyük bölümünün kısa vadeli hazine bonolarına kaydırılmasının enflasyon, Hazine’nin finansmanı ve ABD Merkez Bankası’nın politika bağımsızlığı açısından yeni sorunlar yaratabileceği uyarısında bulundu.13

Uzun vadeli tahvil faizleri yalnızca kamu borçlanmasını etkilemez. ABD Hazine faizleri mortgage kredileri, tüketici kredileri ve şirket borçlanması için de bir referans niteliğindedir. Özellikle yapay zekâ altyapısına yoğun yatırım yapan şirketler, faizler yükseldiğinde daha yüksek finansman maliyetiyle karşılaşabilir.4

ABD borsalarında ana yükü teknoloji hisseleri taşıdı

Hisse senedi satışları teknoloji, çip ve yapay zekâ bağlantılı şirketlerde yoğunlaştı. Micron Technology %5,8 gerilerken Coherent ve Lumentum’un her biri %4’ten fazla düştü. Yarı iletken şirketlerini izleyen SOXX ETF’si de %2,7 değer kaybetti.

Yüksek büyüme beklentisi taşıyan teknoloji hisseleri faiz beklentilerine karşı özellikle hassastır. Uzun vadeli faizler yükseldiğinde, gelecekte elde edilmesi beklenen kârlar daha yüksek bir iskonto oranıyla hesaplanır. Bu durum, yüksek değerlemelere sahip büyüme şirketleri üzerinde baskı yaratabilir.

Piyasa aynı zamanda Nvidia’nın bilançosunu bekliyordu. Şirketin sonuçları, yapay zekâ odaklı rallinin artan borçlanma maliyetleri ve ekonomik belirsizlik karşısında ne kadar dayanıklı olduğunu test edecek önemli bir gösterge olarak görülüyordu.4

Küresel piyasalarda tablo tek yönlü değildi

Asya borsalarında karışık bir seyir izlendi:

• Nikkei 225 %0,38 yükselerek 65.774,93 puana çıktı.
• Güney Kore Kospi %0,94 düşerek 6.634,13 puana geriledi.
• Hong Kong Hang Seng %0,25 kayıpla 25.453,19 puana indi.
• Shanghai Composite %0,14 düşüşle 3.876,38 puanda kapandı.
• Avustralya’nın S&P/ASX 200 endeksi %0,57 artışla 9.154,70 puana yükseldi.17

Avrupa hisseleri daha sakin bir görünüm sergiledi. Avrupa genelini izleyen STOXX 600 endeksi, yatırımcıların İran’daki gelişmeleri ve Avrupa para politikasına ilişkin beklentileri etkileyebilecek ekonomik verileri takip etmesiyle 654,21 puanda değişmeden kapandı.

ABD’de işlemler başlamadan önce vadeli kontratlar sınırlı düşüş gösterdi. Bir piyasa güncellemesinde S&P 500 vadeli kontratları %0,2, Dow vadeli kontratları ise %0,1 aşağıdaydı.11 Kapanışta Dow Jones %0,26 yükseldi; ancak teknoloji hisselerindeki zayıflık S&P 500 ve Nasdaq’ın günü ekside tamamlamasına neden oldu.

İran yaptırımları jeopolitik belirsizliği artırdı, petrol ise düştü

Yatırımcılar, ABD’nin İran’a yönelik yeni baskı kampanyasının ayrıntılarını bekliyordu. Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’ın nükleer ve füze programları, petrol gelirleri ve siber operasyonlarıyla bağlantılı 60’tan fazla kuruluş, kişi ve gemiyi hedef alan yaptırımlar açıkladı.18

İran riyali de kayıt dışı piyasalarda ABD doları karşısında 2,02 milyon seviyesine gerileyerek rekor düşük seviyeyi gördü.

Yaptırımların genişletilmesine rağmen petrol fiyatları varil başına 2 doların üzerinde düştü. Ham petrol fiyatlarındaki gerileme, kısa vadede yeni bir enflasyon şoku endişesini azaltarak tahvil getirileri ve risk iştahı üzerinde bir miktar rahatlama sağladı.

Yatırımcıların gözü şimdi hangi gelişmelerde?

Piyasaların bir sonraki yönünü belirleyebilecek başlıca başlıklar şunlardı:

• Temmuz kişisel tüketim harcamaları (PCE) enflasyonu: Yatırımcılar, enflasyonun faizlerin daha uzun süre yüksek kalmasını gerektirecek kadar kalıcı olup olmadığına ilişkin işaret arıyordu.10
• Kevin Warsh’ın Jackson Hole konuşması: Tahvil yatırımcıları, Federal Rezerv’in enflasyon ve maliye politikası riskleriyle olası faiz indirimleri arasındaki dengeyi nasıl değerlendireceğine ilişkin ipuçlarını bekliyordu. Konuşmanın uzun vadeli ABD tahvil faizlerinin görünümü açısından özellikle önemli olduğu düşünülüyordu.510
• Nvidia bilançosu: Sonuçlar, yapay zekâ altyapısına yönelik talep ve teknoloji rallisinin dayanıklılığı hakkında yeni bir gösterge sunacaktı.4
• Hazine’nin finansman politikası: Daha büyük tahvil geri alımlarının ve Genel Hesap’ın olası kullanımının uzun vadeli tahvillere kalıcı destek verip vermeyeceği, yoksa yalnızca kısa vadeli işlemleri mi rahatlatacağı değerlendiriliyordu.1213

Sonuç

Pazartesi günkü işlemler, ABD tahvil faizlerinin düşmesinin tek başına piyasalara güven vermeye yetmediğini gösterdi. Teknoloji ve yarı iletken hisseleri baskı altında kalırken yatırımcılar, ABD’nin borçlanma ihtiyacının sürdürülebilirliğini ve yapay zekâ odaklı işlemlerin faizlere duyarlılığını sorgulamaya devam etti. Petrol fiyatlarındaki düşüş bu baskıyı kısmen dengeledi; ancak piyasanın asıl yönünü enflasyon verileri, Hazine politikası, Nvidia’nın sonuçları ve Warsh’ın Jackson Hole mesajı belirleyebilir.45