Güney Kore, yarı iletken sektöründeki güçlü büyümenin vergi gelirlerinde yarattığı artışı uzun vadeli yatırımlara dönüştürmek için Gelecek Tepki Fonu oluşturmayı planlıyor. Hükümet, bu geliri tek seferlik bir bütçe fazlası olarak harcamak yerine genç nesilleri, yeni büyüme alanlarını ve ülkenin rekabet gücünü desteklemek üzere ayırmayı hedefliyor. Öneri henüz yasalaşmış değil.
1
2
Gelecek Tepki Fonu ne için kullanılacak?
Fon, iyi vergi toplandığı yıllarda kaynak biriktiren, gelirlerin zayıfladığı dönemlerde ise stratejik yatırımların devamını sağlayan bir mali rezerv olarak tasarlanıyor. Böylece hükümetin, vergi gelirleri yarı iletken sektörünün dalgalı döngüsüne bağlı olarak yatırımları artırıp azaltmak zorunda kalmaması amaçlanıyor.
2
Hükümet fon için dört geniş öncelik belirledi:
- Gençlere destek: İstihdam, konut, varlık edinimi ve evlilik ile doğumun önündeki mali engelleri azaltmaya yönelik programlar.
6
7
- Yapay zekâ ve stratejik teknolojiler: Geleceğin büyüme sektörleri, ileri teknoloji ve gelişmiş imalat yatırımları.
1
12
13
- Bölgesel kalkınma: Yatırımların ülkenin başlıca ekonomik merkezlerinin dışına da yayılması.
7
10
- Eğitim ve yetenek geliştirme: Beceri kazanımı ve hayatın farklı dönemlerine yayılan eğitim programları.
3
17
Vergi istikrar mekanizması nasıl işleyecek?
Önerinin merkezinde, hükümetin “ek” vergi geliri olarak tanımladığı kaynak bulunuyor. Buna göre ulusal vergi tahsilatı, önceki 10 yılın ortalama büyüme eğilimine dayalı bir eşiği aştığında, bu fark olağan bütçe gelirlerinden ayrılacak. Söz konusu uzun vadeli eğilim yaklaşık yüzde 6,6 olarak bildirildi.
7
Uygulamada fon, vergi tahsilatının güçlü olduğu yıllarda ortaya çıkan fazla geliri biriktirecek. Bu rezerv, gelirlerin gerilediği yıllarda yatırımların korunmasına yardımcı olacak. Ayrıca fiilî vergi gelirlerinin bir önceki yılın bütçe beklentilerini aşmasıyla oluşan fazla gelirlerin de fon için ek kaynak olarak kullanılması öngörülüyor.
2
4
Fon ne kadar büyük olabilir?
Hükümet fonun nihai büyüklüğünü henüz açıklamadı. Birden fazla haber, potansiyel ölçeğin en az 100 trilyon won olabileceğini belirtiyor. Bir tahminde bu rakam en az 120 trilyon won olarak verilirken, başka bir değerlendirmede 100 ila 150 trilyon won arasında bir aralık öne çıkıyor.
3
4
Bu nedenle söz konusu rakamlar onaylanmış bir ödenek değil, mevcut planlara dayalı tahminler olarak görülmeli. Nihai tutar; vergi tahsilatına, fonun kesin finansman kurallarına ve Ulusal Meclis’ten geçecek yasal düzenlemelere bağlı olacak.
Gençlere destek neden planın merkezinde?
Fon önerisi, sanayi politikasını Güney Kore’nin en zorlu sosyal ve ekonomik sorunlarıyla birleştiriyor. Hükümet, gençlerin iş, konut ve aile kurma maliyetleri bakımından ciddi baskılarla karşı karşıya olduğunu belirtirken, artan eşitsizliğe de uzun vadeli bir politika yanıtı gerektiğini savunuyor.
1
2
10
Bu nedenle gençlere yönelik programların yalnızca istihdamla sınırlı kalması beklenmiyor. Konut ve varlık ediniminin yanı sıra evlilik ve doğumla bağlantılı destekler de kapsamda yer alacak. Bununla eş zamanlı olarak yapay zekâya, stratejik sektörlere ve beceri geliştirmeye yapılacak yatırımların, teknolojinin iş gücü piyasasını dönüştürdüğü bir dönemde yeni fırsatlar yaratması hedefleniyor.
6
7
12
Önerinin temel siyasi fikri, mevcut yarı iletken canlanmasını gelecek neslin ekonomik beklentileriyle ilişkilendirmek: Önde gelen bir teknoloji sektörünün oluşturduğu geliri hem sosyal desteğe hem de gelecekteki büyüme için gerekli kapasitelere yatırmak.
Eğitim finansmanı da değişebilir
Planın ayrı bir ayağı, yerel eğitim hibelerinin hesaplanma yöntemini değiştirmeyi öngörüyor. Mevcut sistemde hibeler, onlarca yıldır ulusal vergi gelirlerinin yüzde 20,79’una otomatik olarak bağlanıyor. Önerilen yeni formül ise ekonomik büyümeyi ve okul çağındaki nüfusun değişimini dikkate alacak.
18
Yeni formülün yaratacağı fark, Gelecek Tepki Fonu bünyesinde kurulacak bir eğitim ve yetenek hesabına aktarılacak. Amaç, eğitim yatırımlarını yalnızca geleneksel ilk ve ortaöğretim finansmanıyla sınırlamamak; erken çocukluk eğitimi, yükseköğretim ve yaşam boyu öğrenme alanlarını da kapsamak.
17
Bu değişiklik, kamu eğitim harcamalarını demografik eğilimlerle daha uyumlu hâle getirmeyi ve beceri ile yetenek gelişimi için ayrı bir kaynak oluşturmayı amaçlıyor. Ancak eğitim sektörünün bazı kesimleri, vergi gelirlerine dayalı otomatik finansman bağlantısının değiştirilmesine itiraz ediyor.
Yasa tasarıları ne zaman sunulacak?
İlgili yasa tasarılarının, bir sonraki yılın bütçe teklifiyle birlikte Eylül 2026’da Güney Kore Ulusal Meclisi’ne sunulması planlanıyor.
Bu süreç tamamlanana kadar fonun kesin büyüklüğü, yatırım dağılımı ve işleyiş kuralları değişebilir. Şimdilik öneri, döngüsel yarı iletken sektöründen gelen vergi fazlasını biriktirerek bunu insanlara, teknolojiye ve eğitime yönelik uzun vadeli harcamalara dönüştürmeyi amaçlayan bir çerçeve olarak değerlendirilmeli; hâlihazırda faaliyette olan bir fon olarak değil.