ABD-Kanada ticaret görüşmeleri neden çöktü?

Görüşmeler neden çöktü?

ABD ile Kanada arasındaki ticaret müzakereleri, anlaşma için belirlenen son tarihten hemen önce dağıldı. Kanada Başbakanı Mark Carney, Washington’un son günlerde sunduğu yeni şartların “haksız”, ekonomik açıdan sürdürülemez ve olası bir anlaşmanın güvenilirliğini zedeleyici olduğunu söyledi. Bunun üzerine Kanada müzakere heyetini Ottawa’ya çağırarak görüşmeleri askıya aldı. 4

ABD tarafı ise sorumluluğu Kanada’ya yükledi. Washington’a göre Ottawa, daha önce üzerinde uzlaşılan taahhütlerden geri adım attı ve anlaşmanın taraflar için dengeli olması beklenen yapısını bozdu. 4

Anlaşmazlık yalnızca gümrük vergilerinin oranıyla sınırlı değildi. Kanada’nın kültür politikaları ve Fransızca dilinin korunmasına yönelik uygulamaları, ürün etiketleme kuralları, otomotiv sektöründe menşe hesabı ve hâlihazırda yürürlükte olan çelik, alüminyum, otomobil ve kereste tarifeleri de müzakerelerin merkezindeydi.

Yüzde 50’lik ABD tarifeleri neyi kapsıyor?

ABD, Kanada’dan ithal edilen yaklaşık 20 milyar dolar değerindeki bazı ürünlere yüzde 50 gümrük vergisi uygulamaya başladı. Vergiler 22 Ağustos Cumartesi günü yürürlüğe girdi ve Kanada’nın ABD’ye yaptığı ihracatın yaklaşık yüzde 5’ini etkiliyor. Kapsama giren ürünler arasında şarap, süt ürünleri, çimento, giyim eşyası ve hokey ekipmanları bulunuyor. 4

Bu vergiler, Kanada çeliği, alüminyumu, otomobilleri ve kerestesi için daha önce uygulanmaya başlayan sektörel vergilere ekleniyor. 4

Görüşmeler sırasında üzerinde durulan taslak düzenlemeye göre ABD, Kanada yapımı otomobil ve kamyonlara uygulanan temel tarifeyi yüzde 25’ten yüzde 15’e; Kanada çeliği ve alüminyumuna yönelik tarifeleri ise yüzde 50’den yüzde 25’e indirebilirdi. Ancak bu indirim önerileri, taraflar arasındaki daha geniş anlaşmazlıkları çözemedi. 48

Kanada’nın misillemesi ne zaman başlayacak?

Kanada, ABD’nin yeni tarifelerine “dolar dolarına” karşılık vereceğini açıkladı. Mevcut haberlerde, Kanada’nın misilleme tarifeleri için 8 Eylül başlangıç tarihi veriliyor. Hedef alınması planlanan kalemler arasında çelik, süt ürünleri ve elmaların bulunduğu bildiriliyor. 4

Bu uygulama, ABD’den Kanada’ya ithal edilen ürünlerin maliyetini artırabilir. Aynı şekilde ABD tarifeleri de Kanada’daki ihracatçıların ürünlerini ABD pazarında daha pahalı hâle getirerek rekabet gücünü azaltabilir.

Kültür politikaları ve iki dilli etiketleme neden tartışma konusu oldu?

Carney, ABD’nin son dakika taleplerinin Kanada’nın kültür politikaları, otomotiv sektörü ve egemenliğiyle ilgili olduğunu söyledi. Kanada, yerli kültürel üretimi ve Fransızca dilini destekleyen politikalarını korumaya çalışıyor. 4

Etiketleme konusu da bu çerçevede önem taşıyor. Kanada’da satılan tüketici ürünlerinin çoğunda, ürünün adı ve tüketiciye yönelik temel bilgilerin İngilizce ve Fransızca sunulması yasal bir zorunluluk. Kurallar, tüketicinin ürün hakkında anlaşılır bilgiye erişmesini amaçlıyor. 2

Bununla birlikte, sağlanan kaynaklarda ABD’nin son aşamada kültür ve etiketleme konusunda sunduğu taleplerin nihai ve ayrıntılı metni kamuya açık biçimde belgelenmiyor. Bu nedenle Washington’un hangi özel değişiklikleri istediği konusunda kesin bir liste çıkarmak mümkün değil.

Otomotiv pazarlığında temel anlaşmazlık neydi?

Otomotiv görüşmelerindeki ana sorun, tarifelerde indirim yapılırken araçların hangi bölümünün Kuzey Amerika menşeli kabul edileceğiydi.

Washington, tarife indirimi hesabında yalnızca ABD’de üretilen parçaların dikkate alınmasını istiyordu. Kanada ise ABD-Meksika-Kanada Anlaşması kapsamındaki Kuzey Amerika içeriğinin, yani Kanada ve Meksika’da üretilen parçaların da hesaba katılmasını savunuyordu. 6

Bu ayrım, sınır ötesi üretim zincirlerine dayanan otomobil üreticileri ve parça tedarikçileri açısından doğrudan mali sonuçlar doğurabilir. Tarife hesabında hangi parçaların kabul edileceği, bir aracın daha düşük vergi oranından yararlanıp yararlanamayacağını etkiliyor.

Liderler ne söyledi?

Carney, ortaya çıkan şartları bir “yanlış hesap” olarak nitelendirdi ve Kanada’nın kötü bir anlaşmadan uzaklaştığını söyledi. Ayrıca Kanada’nın karşılık vereceğini ve daha hedefli bir tepki hazırladığını açıkladı. 4

ABD yönetimi ise Kanada’nın avantajlı muameleyi reddettiğini; yeni talepler ve geri adımlarla anlaşmanın dengesini bozduğunu savundu. 4

Sağlanan kanıtlar, Donald Trump’ın Kanada’nın ABD’nin 51. eyaleti olması yönünde yenilenmiş bir teklif sunduğu iddiasını doğrulamıyor. Bu nedenle söz konusu iddia burada doğrulanmış bir bilgi olarak ele alınmamalı.

Ekonomik etkisi ne olabilir?

Yeni ABD tarifeleri özellikle şarap, süt ürünleri, çimento, giyim ve spor ekipmanı ihracatçılarını etkileyebilir. Kanada’nın misilleme vergileri ise hedef alınan ABD ürünlerini Kanada’daki ithalatçılar, şirketler ve tüketiciler için daha pahalı hâle getirebilir. 4

Otomotiv üreticileri ve parça tedarikçileri, Kuzey Amerika’daki üretim zincirlerinin tarife hesabına nasıl dâhil edileceği belirsiz olduğu için özellikle hassas durumda. 6

Ticaret gerilimi, iki ülkenin ekonomilerinin yüksek düzeyde bütünleşmiş olması nedeniyle ciddi bir kırılma olarak değerlendiriliyor. Kanada ihracatının yaklaşık yüzde 70’ini ABD’ye gönderiyor. 4

Soruda geçen yıllık 880 milyar dolarlık ticaret hacmi ve 5.525 millik savunmasız sınır rakamları ise sağlanan kaynaklar tarafından doğrulanmıyor; bu nedenle kesin veri olarak kullanılmamalı.