İran’ın Fars’taki dev doğal gaz keşfi ne anlama geliyor?

İran, güneydeki Fars eyaletinde 7,5 trilyon fit küpten (yaklaşık 212 milyar metreküp) fazla doğal gaz içeren yeni bir saha keşfettiğini duyurdu. Petrol Bakanı Mohsen Paknejad’ın açıklamasına göre, rezervin yaklaşık 5,7 trilyon fit küplük, yani yaklaşık 161 milyar metreküplük bölümü üretilebilir kabul ediliyor. Bu, yüzde 72-73 civarında bir geri kazanım oranına işaret ediyor. 37

Keşfin önemi ne?

• “Tatlı gaz” niteliği: Paknejad, yeni sahadaki gazı düşük kükürt ve diğer aşındırıcı safsızlıklar içeren “tatlı gaz” olarak tanımladı. Bu özellik, arıtma maliyetlerinin ve ekipmanlarda korozyon riskinin daha düşük olmasını sağlayabilir. Aynı zamanda emisyon kontrolü açısından da avantaj sunarak gazın iç sanayi, petrokimya veya ihracat pazarlarında daha yüksek değer görmesine yardımcı olabilir.

• Gaz kondensatı geliri: Sahada doğal gazla birlikte ortaya çıkan hafif sıvı hidrokarbonlar, yani gaz kondensatları da bulunuyor. Bu ürünler rafine edilebilir veya petrokimya sektöründe hammadde olarak kullanılabilir. İran Petrol Bakanı, kondensatların tek başına değerinin “on milyarlarca dolar” olabileceğini söyledi. 37

• South Pars ile karşılaştırma: Tahran, üretilebilir rezerv miktarının İran ile Katar’ın paylaştığı dev South Pars gaz sahasının bir bölümünün yaklaşık 15 yıllık üretimine eşdeğer olduğunu açıkladı. 37

Keşif enerji krizini hemen çözecek mi?

Hayır. Yeni rezervin açıklanması, İran’ın kısa vadeli gaz arzı sorunlarını ortadan kaldırmıyor. ABD ve İsrail’in şubat sonunda başlayan saldırılarının enerji altyapısında, aralarında South Pars’ın da bulunduğu tesisleri hedef aldığı ve İran’ın günlük gaz üretim kapasitesinin yaklaşık dörtte birini devre dışı bıraktığı bildirildi. 37

Bazı üretim kapasitesi yeniden devreye alınmış olsa da hükümet, kış aylarında gaz sıkıntısı yaşanabileceği uyarısında bulunarak hanelerden tüketimi azaltmalarını istedi. Gaz arzındaki açık, gazla çalışan elektrik santrallerini ve sanayi üretimini de baskılayabilir. 37

Ayrıca yeni sahanın geliştirilmesi yıllar alabilir. İran, savaştan önce de Batı yaptırımları, kronik yatırım eksikliği ve elektrik kesintileriyle karşı karşıyaydı. Yeni yaptırım tehditleri; finansman, ithal teknoloji, sondaj hizmetleri, işleme ekipmanları, sigorta ve enerji ürünlerinin pazarlanması gibi alanlarda ek engeller yaratabilir. 37

Hürmüz Boğazı ve ihracat belirsizliği

Keşfin ticari değerini belirleyecek en önemli unsurlardan biri de İran’ın gaz ve kondensatları pazara ulaştırabilmesi olacak. Haziranda Pakistan ve Katar’ın arabuluculuğunda hazırlanan mutabakat, saldırıların durdurulmasını ve müzakerelerin başlamasını amaçlıyordu. Metin ayrıca imzanın ardından Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukasını kaldırmasını öngörüyordu. 4 5

Ancak mutabakatın uygulanması, metnin şartları ve boğazdaki seyrüsefer konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle sekteye uğradı. Yeniden başlayan çatışmalar geçici düzenlemeyi zayıflatırken, kalıcı bir uzlaşmaya yönelik görüşmeler de tıkandı. 2 6

İran daha sonra, ABD İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırmak da dahil olmak üzere yükümlülüklerini yerine getirene kadar Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalacağını açıkladı. Reuters’a göre boğaz fiilen büyük ölçüde kapalı kaldı ve geçiş yapmaya çalışan gemilerden biri saldırıya uğradı. 1 3

Bu nedenle Fars’taki keşif, İran için önemli bir uzun vadeli ekonomik potansiyel taşısa da etkisi koşullara bağlı. Tahran sahayı finanse edip geliştirebilse bile, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik riski ve devam eden yaptırımlar doğal gaz, kondensat ve diğer enerji ürünlerinin ihracatını kısıtlayabilir.