Çin ekonomisi hedefin altında kaldı: Temmuz verileri iç talepteki krizi ortaya koydu

Çin ekonomisi yılın üçüncü çeyreğine, Pekin’in resmi büyüme hedefiyle ekonominin gerçek ivmesi arasındaki farkın açıldığı bir tabloyla başladı. Goldman Sachs, üçüncü çeyreğin ilk döneminde yıllık büyümenin yaklaşık yüzde 4 seviyesinde olduğunu tahmin ediyor. Bu oran, ikinci çeyrekte açıklanan yüzde 4,3’lük büyümenin yanı sıra Pekin’in 2026 için belirlediği yüzde 4,5-5 aralığındaki yıllık hedefin de altında kalıyor. 711

Temmuz verileri, neden yeni politika desteklerinin gündeme geldiğini açıkça gösteriyor. Tüketim, yatırımlar, gayrimenkul faaliyetleri ve genç istihdamı zayıflarken ihracat ve imalat sektörü görece daha dirençli kaldı. Goldman Sachs’ın değerlendirmesine göre temel sorun, kredi arzından çok talep eksikliğinden kaynaklanıyor. 17

Temmuz verileri ekonomide yaygın bir yavaşlamaya işaret ediyor

Çin Ulusal İstatistik Bürosu’nun açıkladığı aylık ve yıl başından bu yana biriken göstergeler, ivme kaybının ekonominin yalnızca tek bir alanıyla sınırlı olmadığını ortaya koydu:

• Sanayi üretimi: Fabrika üretimi temmuzda yıllık bazda yüzde 4,5 arttı. Bu oran hazirandaki yüzde 5,3’ün ve piyasanın yüzde 4,8’lik beklentisinin altında kaldı. 2
• Perakende satışlar: Tüketimin önemli göstergelerinden perakende satışlar yalnızca yüzde 0,6 yükseldi. Hazirandaki yüzde 1’lik artışın gerisinde kalan veri, yüzde 1,5’lik piyasa tahminini de karşılayamadı. 26
• Sabit sermaye yatırımları: Kentlerdeki sabit sermaye yatırımları yılın ilk yedi ayında yüzde 6,7 geriledi. Ocak-haziran dönemindeki düşüş yüzde 5,7 seviyesindeydi. 2
• Gayrimenkul yatırımları: Gayrimenkul yatırımları yıllık bazda yüzde 19 düşerek sektördeki derin daralmanın sürdüğünü gösterdi. 1
• Genç işsizliği: Öğrenciler hariç 16-24 yaş grubundaki ankete dayalı işsizlik oranı hazirandaki yüzde 14,9’dan temmuzda yüzde 17,9’a çıktı.

Bu göstergeler birlikte değerlendirildiğinde, sorunun yalnızca fabrikalardaki üretimin yavaşlamasından ibaret olmadığı görülüyor. Hanehalklarının harcamalarını, şirketlerin ise yeni yatırımlarını sınırlaması güven eksikliğinin sürdüğüne işaret ediyor. Gayrimenkul piyasasındaki gerileme de hem ekonomik faaliyet hem de tüketici güveni üzerindeki baskıyı artırıyor.

Büyüme Pekin’in hedefinin ne kadar gerisinde?

Çin ekonomisi nisan-haziran dönemini kapsayan ikinci çeyrekte yüzde 4,3 büyüdü. CNBC’nin resmi verilere dayandırdığı haberine göre bu, üç yılı aşkın sürenin en zayıf çeyreklik büyüme hızlarından biriydi. Sonuç, hükümetin yıllık yüzde 4,5-5 hedef aralığının alt sınırının bile gerisinde kaldı. 11

Goldman Sachs, üçüncü çeyreğin başındaki büyümeyi yaklaşık yüzde 4 olarak hesaplıyor. Macquarie’nin tahmini yüzde 4,2, BNP Paribas’ın tahmini ise yüzde 4,1 civarında. Bankalar arasındaki fark, politika desteğinin ve kamu harcamalarının reel ekonomiye ne hızla yansıyacağına ilişkin belirsizliği gösteriyor; ancak bu tahminlerin hiçbiri büyümenin hedef aralığına döndüğüne işaret etmiyor. 79

Buradaki kritik ayrım, manşet büyümeyi destekleyen ihracat ile iç ekonominin daha zayıf bölümleri arasındaki fark. Gelişmiş imalat ve yapay zekâ altyapısıyla bağlantılı dış talep, üretimi destekleyebilir. Ancak bu durum hanehalklarının güvenini, konut talebini veya ekonominin geneline yayılan tüketimi otomatik olarak canlandırmıyor.

Analistler neden yeni destek bekliyor?

Temmuz verilerindeki zayıflık, ekonomik yavaşlamanın kendi kendini besleyen bir döngüye dönüşmesini önleyecek adımlar için baskıyı artırdı. Piyasaların izlediği başlıca seçenekler şöyle:

Zorunlu karşılık oranında indirim

Bankaların merkez bankasında tutmak zorunda olduğu rezervlerin oranını ifade eden zorunlu karşılık oranının (RRR) düşürülmesi, kredi vermek için kullanılabilecek fonları artırabilir. Bu adımın, yakın vadede politika faizinde indirime gidilmesinden daha olası görüldüğü belirtiliyor. Goldman Sachs daha önce, ekonomik ivmenin zayıflaması halinde 50 baz puanlık RRR indirimiyle birlikte 10 baz puanlık politika faizi indiriminin değerlendirilebileceğini yazmıştı.

Bununla birlikte RRR indirimi tek başına daha güçlü borçlanma sağlayamayabilir. Temmuz rakamları, sorunun yalnızca bankacılık sisteminde yeterli likidite bulunmaması değil, hanehalkları ve şirketlerin borçlanmaya isteksiz olması olduğunu gösteriyor.

Hedefli kredi sübvansiyonları ve tüketici desteği

Kredi faiz sübvansiyonları ve benzeri hedefli önlemler, hanehalkları veya belirli işletmeler için borçlanma maliyetini azaltabilir. Geniş tabanlı kredi genişlemesine kıyasla daha seçici olan bu politikalar, tüketimi desteklemeyi amaçlarken önceki teşvik dönemlerinde biriken borç ve gayrimenkul piyasası sorunlarını yeniden büyütmeme hedefi taşıyabilir.

Mali harcamaların ve politika bankası finansmanının hızlandırılması

Pekin, şu aşamada büyük bir yeni teşvik paketi açıklamaktan çok, onaylanmış altyapı projeleri ve devlet tahvili kaynaklarının kullanımını hızlandırma eğiliminde. Böylece hükümet, bütçede zaten yer alan projeler üzerinden ekonomik faaliyeti destekleyebilir ve ağustos-eylül verilerini görerek sonraki adımlarını belirleyebilir.

Başbakan Li Qiang’ın mevcut politikaların etkili biçimde uygulanması ve gerektiğinde pratik, kademeli önlemler hazırlanması yönündeki çağrısı yeni adım beklentilerini artırdı. Ancak bu açıklama, hanehalkı talebini geniş ölçekte canlandıracak bir paket sözü anlamına gelmiyor.

Pekin neden yalnızca “yeteri kadar” teşvik uygulayabilir?

Pekin’in temkinli kalmasının arkasında yapısal nedenler bulunuyor. Geniş kapsamlı bir kredi veya gayrimenkul kurtarma paketi, yerel yönetimlerin ve emlak şirketlerinin borç yükünü artırabilir; spekülatif faaliyetleri canlandırabilir ve ekonomideki kapasite fazlasını koruyabilir. Böyle bir yaklaşım, hanehalklarının temel güven sorununu çözmeden yeni dengesizlikler yaratma riski taşıyor.

Bu nedenle politika desteğinin altyapı yatırımları, ekipman yenileme, stratejik imalat, politika bankaları üzerinden finansman ve seçilmiş tüketim teşvikleri gibi daha kademeli ve arz odaklı alanlarda yoğunlaşması bekleniyor. Macquarie ekonomistleri bu yaklaşımı, büyüme hedefini tutturmak için “Yeteri Kadar” kuralı olarak tanımlıyor: hedefe ulaşacak kadar destek, daha fazlası değil. 10

Bu stratejinin kısa vadeli avantajı, ihracatın Pekin’e zaman kazandırması. Dış talep ve yüksek teknoloji üretimi güçlü kaldığı sürece hükümet, mevcut mali araçları aşamalı biçimde devreye sokabilir. Ancak ihracat performansı, uzun vadede sağlıklı iç talebin yerini tutamaz. Zayıf perakende satışlar, daralan gayrimenkul piyasası ve yüksek genç işsizliği, yalnızca fabrikalara ve altyapıya destek verilerek çözülemeyecek bir güven sorununa işaret ediyor.

Sıradaki kritik sinyal ne olacak?

En önemli test, ağustos ve eylül verilerinin tüketim ile yatırımlarda gerçek bir toparlanma gösterip göstermeyeceği olacak. Bu alanlarda iyileşme görülmezse RRR indirimi, hedefli sübvansiyonlar veya ek finansman desteği olasılığı artabilir. İhracat ve kamu harcamaları manşet büyümeyi istikrarlı tutarsa Pekin küçük ve seçici müdahaleleri tercih etmeyi sürdürebilir.

Mevcut tablo, büyük bir “teşvik bombası”ndan çok, dikkatle ayarlanmış bir gevşeme politikasına işaret ediyor. Çin’in büyümesi resmi hedefin altında seyrediyor; ancak politika yapıcıların kademeli hareket etmek için hâlâ nedenleri var. Temmuz verileri ise bu sınırlı adımların iç talebi tek başına yeniden canlandırmaya yetmeyebileceğini gösteriyor.