AB Göç Paktı, İtalya’yı Neden Sığınmacı Transferlerinin Adresi Haline Getirdi?

AB’nin Göç ve İltica Paktı, 12 Haziran 2026’da tam olarak uygulanmaya başladı. Böylece iki yıllık geçiş dönemi sona erdi; düzensiz girişlerin taranması ve kayda alınmasından iltica başvurularının incelenmesine, dijital takip sistemlerinden geri dönüş prosedürlerine kadar Avrupa’nın göç yönetimi yeniden düzenlendi. ^HR

Yeni sistemin ilk büyük siyasi sınavı ise İtalya’da yaşanıyor. Almanya, Avusturya, İsveç, Finlandiya, İsviçre ve Hollanda; başvurularının İtalya’nın sorumluluğunda olduğunu düşündükleri kişileri İtalya’ya transfer etmeye hazırlanıyor veya bu transferleri yeniden başlatıyor. Bu durum, Giorgia Meloni hükümeti açısından dikkat çekici bir çelişki yaratıyor: İtalya’nın yükünü hafifletmesi umulan kurallar, kısa vadede ülkenin kabul etmesi gereken kişi sayısını artırabilir.

Pakt neyi değiştiriyor?

Pakt, yalnızca “sığınmacı ilk girdiği ülkede başvurur” ilkesinden ibaret değil. Düzenleme; AB’nin dış sınırlarında ortak tarama ve kayıt prosedürleri, daha hızlı iltica ve geri dönüş süreçleri, başvuruların dijital araçlarla izlenmesi, hangi ülkenin sorumlu olduğuna dair daha net kurallar ve göç baskısı altındaki ülkelere destek vermeyi amaçlayan bir dayanışma mekanizması getiriyor. ^HR

Uygulamada, bir sığınma başvurusu sahibinin AB’ye ilk giriş yaptığı ülke çoğu durumda başvuruyu incelemekten sorumlu kalabiliyor. Yeni sistem, bu tür sorumluluk transferlerinin daha uygulanabilir ve denetlenebilir olmasını da hedefliyor. İsveç, Pakt kurallarını uygulayacağını ve üye ülkelerin yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiğini açıkladı. Finlandiya da yeni İltica ve Göç Yönetimi Tüzüğü kapsamında ilk giriş ülkelerine transferlerin yeniden başlayabileceğini belirtti. ^N

Ancak burada önemli bir ayrım var: Dublin sistemi ya da onun yerini alan yeni düzenleme kapsamında yapılan transfer, iltica başvurusu kesin olarak reddedilmiş bir kişinin otomatik biçimde sınır dışı edilmesi anlamına gelmiyor. Bu dosyalar genellikle bir ülkede koruma talep eden, ancak daha önce başka bir AB ülkesine giriş yapmış başvuru sahipleriyle ilgili. Bu nedenle transfer edilen herkes için “iltica başvurusu reddedilmiş kişiler” ifadesini kullanmak, mevcut haberlerin kanıtladığından daha ileri bir iddia olur. ^T

İtalya’ya kaç transfer yapıldı?

Avusturya, 12 Haziran’dan bu yana dört sığınma başvurusu sahibinin İtalya’ya gönderildiğini bildirdi. Bu kişiler, Avusturya makamlarının sağladığı tren veya otobüs biletleriyle toplu taşıma kullanarak seyahat etti. ^UE

Almanya da İtalya ve Yunanistan’a yönelik transferleri yeniden başlatmak istiyor. Berlin, sorumluluk sisteminin etkili biçimde işletilmesini Ortak Avrupa İltica Sistemi’nin başarısı için gerekli görüyor. ^DE

AB üyesi olmayan ancak Dublin sistemine bağlı olan İsviçre de benzer bir çizgide hareket ediyor. İsveç ve Finlandiya yeni kuralları uygulayacaklarını doğrularken, Hollanda da ilgili dosyaları İtalya’ya göndermeyi planladığını açıkladı. ^II

Bununla birlikte, kamuoyunda sıkça dile getirilen 10.000 kişilik rakamın doğrulanmış bir toplam olmadığı vurgulanmalı. Bu sayı resmi bir hedef ya da kesin tahmin değil; olası dosya yüküne ilişkin siyasi veya medya kaynaklı bir tahmin olarak görülmeli. Fransa ve İspanya’nın da tüm bu transferleri kalıcı olarak reddettiğini kesin biçimde söylemek için yeterli güçlü ve bağımsız kanıt bulunmuyor.

Roma neden 12 Haziran tarihine itiraz ediyor?

İtalya’nın temel itirazı geçiş hükümleriyle ilgili. Roma, yeni kuralların 12 Haziran sonrasında gerçekleşen hareketler veya başlatılan iltica süreçleri için uygulanması gerektiğini savunuyor. İtalyan hükümetine göre, Pakt yürürlüğe girmeden önce oluşmuş dosyalar yeni sistem kapsamında yeniden açılmamalı. ^I

Berlin ve Viyana ise yeni kuralların 12 Haziran’dan önce sisteme girmiş kişiler için de kullanılabileceği görüşünde. Uyuşmazlık bu nedenle yalnızca “ilk giriş ülkesi hangisi?” sorusundan ibaret değil. Hangi dosyaların transfer edilebileceği, transfer süresinin ne kadar olduğu ve kabul eden ülkenin bireysel talepleri nasıl değerlendireceği de belirleyici.

İtalya ayrıca 2023’ten bu yana yaklaşık 80.000 transfer talebini reddettiğini söylüyor. Ancak bu rakam, haberlerde İtalyan hükümetinin iddiası olarak yer alıyor; burada kullanılan en güçlü kaynaklar toplamı bağımsız biçimde doğrulamıyor.

Meloni’ye yöneltilen “kendi kalesine gol” eleştirisi

Muhalefet liderleri Matteo Renzi ve Elly Schlein, Meloni’nin daha sert bir Avrupa göç politikasını desteklediğini ve bu politikanın İtalya’yı koruyacağının savunulduğunu hatırlatıyor. Onlara göre aynı düzenleme şimdi Almanya, Avusturya ve diğer ülkelerin sığınma başvurusu sahiplerini İtalya’ya geri göndermesine imkân veriyor. Bu nedenle Renzi politikayı “spektaküler bir kendi kalesine gol”, Schlein ise “bumerang” olarak nitelendiriyor. ^IT

Eleştirinin merkezinde şu görüş var: İtalya, Akdeniz üzerinden gelen kişilerin başlıca giriş noktalarından biri olarak sorumluluklarını üstlenirken, Avrupa’daki ortaklarından beklediği pratik desteği aynı ölçüde alamıyor olabilir.

Pakt, eski Dublin sisteminin zayıflıklarına kolektif bir yanıt olarak sunulmuştu. Ancak sorumluluk transferleri hızlanır, buna karşılık yeniden yerleştirme, mali destek ve diğer dayanışma araçları sınırlı kalırsa sistem, yük paylaşımından çok İtalya’nın Avrupa’nın kabul merkezi rolünü resmileştiren bir yapı gibi görünebilir.

Dayanışmanın ölçeği bu tartışmanın en belirsiz noktalarından biri. Euronews, yıllık asgari dayanışma ölçütü 30.000 kişi olarak belirlenmesine rağmen bu yıl 9.000’den az sığınma başvurusu sahibinin yeniden yerleştirilmesinin beklendiğini bildirdi. ^E Bu fark, şu ana kadar doğrulanmış transfer sayısı düşük olsa bile tartışmanın neden siyasi açıdan büyüdüğünü açıklıyor.

Meloni’nin savunması: Sorumluluk ve dayanışma ayrı konular

Meloni, “bumerang” yorumunu reddediyor. Hükümetine göre Pakt; sınır ülkeleri için daha net sorumluluk kuralları, daha hızlı tarama ve geri gönderme süreçleri ve hiçbir üye ülkenin göç baskısı altında tek başına bırakılmamasını amaçlayan bir dayanışma mekanizması sağlıyor. Avrupa Komisyonu da paketi benzer biçimde sorumluluk ile dayanışma arasında denge kuran bir düzenleme olarak tanımlıyor. ^HI

Meloni ayrıca İtalya ile İspanya arasındaki Schengen geriliminin iltica Paktı’nın uygulanmasından ayrı değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor. Hukuki açıdan bu ayrım önemli: Bir konu, iltica başvurusundan hangi ülkenin sorumlu olduğu ile ilgili; diğeri ise Ceuta krizi sonrasında AB ülkeleri arasındaki seyahatlerde geçici kontroller uygulanmasıyla ilgili.

İtalya-İspanya gerilimi nasıl başladı?

İki ülke arasındaki gerilim, Fas’tan İspanya’nın Kuzey Afrika’daki toprağı Ceuta’ya 30-31 Temmuz’da gerçekleşen kitlesel geçişin ardından tırmandı. İspanyol yetkililer daha sonra yaklaşık 72.000 kişinin Ceuta’ya girdiğini, yaklaşık 70.000 kişinin ise Fas’a döndüğünü açıkladı.

İtalya bunun üzerine İspanya’dan gelen AB vatandaşı olmayan yolcuları hedefleyen geçici kontroller başlattı; Roma, AB vatandaşlarının bu uygulamadan etkilenmeyeceğini söyledi. İspanya da İtalya’dan hava ve deniz yoluyla gelen yolcular için yaklaşık bir ay sürecek karşılıklı kontroller uygulamaya koydu. ^R

İspanya’nın İtalya’dan gelen 5.000’den fazla kişiyi durdurduğu yönündeki haberler ise ihtiyatla ele alınmalı. Daha güçlü kaynaklar karşılıklı sınır kontrollerini doğruluyor, ancak bu özel toplam rakamı teyit etmiyor. İtalya ve İspanya’nın ortak kara sınırı bulunmadığı için uygulamanın etkisi esas olarak hava ve deniz taşımacılığıyla sınırlı. ^R

Tartışmanın merkezindeki çelişki

İlk veriler, siyasi sloganların işaret ettiğinden daha sınırlı ama önemli bir tablo ortaya koyuyor. Pakt, sorumluluk transferlerini daha görünür hale getirdi ve bazı ülkelerin İtalya’yla ilgili talepleri yeniden başlatmasına yardımcı olmuş görünüyor. Avusturya’nın dört transferi belgelenmiş durumda; Almanya’nın da üç transferi tamamladığı bildirildi. Ancak nihai dosya sayısı henüz belli değil. ^UE

Öte yandan Pakt, AB’ye giriş yapılan ilk ülkeye herkesin otomatik olarak gönderilmesini emreden tek maddelik bir düzenleme değil. Sorumluluk kurallarını; iltica prosedürleri, geri dönüşler ve dayanışma mekanizmalarıyla birlikte ele alan kapsamlı bir paket. Geçiş dönemi ve uygulamanın nasıl yorumlanacağı konusundaki anlaşmazlıklar da sürüyor. ^H

İtalya açısından sonucu belirleyecek olan, paketin diğer unsurlarının ne ölçüde çalışacağı: yeniden yerleştirme, mali destek, dış sınırların yönetimi ve etkili geri dönüşler gerçekten anlamlı bir ölçekte uygulanacak mı?

Şimdilik iki siyasi yorum da tamamen temelsiz değil. Meloni’nin muhalifleri, İtalya’yı koruması beklenen bir düzenlemenin ülkeye yönelik transferleri kolaylaştırdığını söyleyebiliyor. Hükümet ise ilk kez diğer AB ülkelerinin sorumluluğu daha sistematik biçimde paylaşmasını sağlayacak kuralların işletildiğini savunuyor. Şu ana kadarki transferler sistemin sorumluluk tarafının çalışmaya başladığını gösteriyor; asıl soru, dayanışma tarafının da aynı ölçekte çalışıp çalışmayacağı.