MSCA, araştırmacı hareketliliğini küresel bir kariyer ağına nasıl dönüştürdü?

Araştırma kariyeri uzun süre tek bir üniversiteye, tek bir ülkeye ve çoğunlukla akademik bir pozisyona bağlı düşünüldü. Marie Skłodowska-Curie Actions (MSCA) ise bu anlayışı, araştırmacıların farklı ülkelerde, disiplinlerde ve sektörlerde deneyim kazanabildiği daha esnek bir modele dönüştürdü.

1996’da “Marie Curie Actions” adıyla başlayan program, araştırmacı hareketliliğini, eğitimi ve kariyer gelişimini desteklemek amacıyla oluşturuldu. Horizon 2020’nin başlamasıyla 2014’te Marie Skłodowska-Curie Actions adını aldı. 2026’da 30. yılını kutlayan MSCA, kuruluşundan bu yana 150.000’den fazla araştırmacıyı destekledi; bu isimler arasında 23 Nobel Ödülü sahibi de bulunuyor.

Burs programından kariyer altyapısına

İlk dönemde model oldukça doğrudandı: Araştırmacıların yurt dışında çalışmasını, yeni deneyimler kazanmasını ve bilimsel yetkinliklerini geliştirmesini sağlamak. Ancak MSCA zaman içinde bu yaklaşımı daha geniş bir araştırmacı gelişimi çerçevesine taşıdı.

Program bugün tüm disiplin ve sektörlerde eğitim, beceri geliştirme, uluslararası hareketlilik ve kariyer ilerlemesini destekliyor. Bireysel bursların yanı sıra doktora ağları ve personel değişimleri de akademik kurumları şirketler, girişimler ve diğer akademik olmayan kuruluşlarla buluşturuyor. Avrupa Komisyonu, MSCA’nın ülkeler, disiplinler ve sektörler arasındaki hareketliliği; bilgi transferi ve inovasyonla birlikte ele aldığını belirtiyor.

Horizon Europe kapsamında MSCA için 2021–2027 dönemi boyunca 6,6 milyar avroluk bütçe ayrıldı. Bu yatırım, araştırma eğitiminin yalnızca bilimsel uzmanlıkla sınırlı görülmediğini ortaya koyuyor. Araştırmacıların sahip olduğu mesleki beceriler, uluslararası bağlantılar ve akademi dışındaki sektörlerle çalışma deneyimi de kariyerin önemli çıktıları arasında kabul ediliyor.

Proje bittikten sonra da devam eden küresel topluluk

Bir burs, belirli bir dönem için finansman sağlayabilir. Ancak kurulan mesleki bağlantılar, araştırmacının kariyerini yıllar boyunca etkileyebilir. Marie Curie Alumni Association (MCAA), MSCA araştırmacıları arasındaki ilişkileri projeler sona erdikten sonra da sürdürüyor ve dünya genelinde 41 coğrafi bölüme sahip.

Bu yapı, programa kalıcı bir uluslararası boyut kazandırıyor. Mezunlar farklı ülkelerde ve alanlarda çalışan meslektaşlarıyla bağlantıda kalabiliyor, fırsat paylaşabiliyor ve araştırma ile inovasyon tartışmalarına katkıda bulunabiliyor. Böylece MSCA, tek tek hibelerin toplamından daha fazlasına dönüşüyor: Uluslararası ve disiplinler arası çalışma deneyimini paylaşan, devamlılık gösteren bir araştırmacı topluluğu oluşturuyor.

Elbette her MSCA bursiyerinin izlediği yol aynı değil. Program, herkese bir şirket pozisyonu, girişim ya da kamu görevi garantisi vermiyor. Daha önemli katkısı, araştırma kariyerinin yalnızca akademik kadrodan ibaret olmadığını görünür ve meşru kılması.

Sektörler arası kariyerler neden önemli?

Günümüz araştırmacısı akademik araştırma, özel sektör inovasyonu, halk sağlığı, politika geliştirme ve girişimcilik arasında geçiş yapabilir. Bu geçişler, bilimsel yöntemlerin ve üretilen bilginin yeni kurumlara, ürünlere ve karar alma süreçlerine taşınmasını sağlayabilir.

MSCA’nın sektörler arası tasarımı, araştırma eğitimini iş birliği ve beceri geliştirmeyle birlikte ele alarak bu hareketliliği destekliyor. Özellikle sağlık, teknoloji ve kamu politikası gibi alanlardaki karmaşık sorunlar; teknik dünyalarla kurumsal yapılar arasında iletişim kurabilen kişilere ihtiyaç duyuyor.

Bu nedenle sektör değiştirmek, araştırmadan uzaklaşmak anlamına gelmek zorunda değil. Aksine araştırmanın etkisini ürünlere, hizmetlere, kanıt üretimine, kamu kararlarına ve uygulamaya taşımanın başka bir yolu olabilir.

Ornela Bardhi’nin doğrusal olmayan kariyer yolu

Dr. Ornela Bardhi, bu genişleyen kariyer modelinin dikkat çekici örneklerinden biri. Endüstriyel MSCA doktorası sırasında tıpta, özellikle kanser alanında yapay zekâ uygulamalarına odaklandı ve araştırmasını farklı ülkelerde yürüttü.

Sonraki kariyeri ise birden fazla sektör ve kurumu kapsadı:

• LEAD Albania programı aracılığıyla bir yıl boyunca Arnavutluk Sağlık ve Sosyal Koruma Bakanı’na bilimsel danışmanlık yaptı.
• Araştırma ve teknik deneyimine girişimciliği de ekleyerek iki girişimin kurucu ortağı oldu.
• Daha sonra özel sektörde veri bilimi liderliği ve araştırmaya döndü. Finlandiya’daki Success Clinic Oy’da sağlıkla bağlantılı gerçek yaşam verileri ve gerçek yaşam kanıtları üzerine çalışıyor.
• Araştırmacı topluluğuna da katkı sunmayı sürdürdü; MCAA’nın Batı Balkanlar bölümüyle bağlantılı liderlik görevlerinin yanı sıra derneğin yönetim kurulunda yer aldı.

Bardhi’nin kariyeri, uygulamalı yapay zekâyı sağlık hizmetleri, girişimcilik, kamu yönetimi ve özel sektörle aynı çizgide buluşturuyor. Bu örnek, hareketliliğin yalnızca bir şehirden ya da ülkeden diğerine taşınmak olmadığını da gösteriyor. Farklı kurumlarda ve ülkelerde çalışmak, araştırmacıları yeni sorunlarla, iş birlikleriyle ve kanıtı kullanmanın farklı yollarıyla tanıştırabiliyor.

MSCA’nın kalıcı mirası

MSCA’nın 30 yıllık dönüşümü, araştırma yeteneğinin nasıl geliştirildiğine ve başarıya nasıl bakıldığına dair daha geniş bir değişime işaret ediyor. Uluslararası hareketlilik hâlâ programın merkezinde. Ancak artık bunun yanında beceriler, profesyonel ağlar, disiplinler arası çalışma ve akademik olmayan ortaklarla iş birliği de bulunuyor.

Bardhi’nin kariyeri herkes için uygulanacak bir şablon değil. Her araştırmacı girişimciye, politika danışmanına ya da özel sektörde veri bilimcisine dönüşmeyecek. Yine de onun yolu, MSCA’nın daha geniş mirasını somutlaştırıyor: Araştırma yetkinliği kurumlar arasındaki sınırları aşarak sürdürülebilir ve etkili olabilir. Başarılı bir araştırma kariyeri uluslararası, doğrusal olmayan ve gerçek dünyanın ihtiyaçlarıyla bağlantılı olabilir.