DJI’nin Pentagon listesiyle mücadelesinde kritik usul kararı

ABD’nin başkentindeki temyiz mahkemesi, DJI’ye önemli ancak sınırlı bir usul zaferi verdi. Mahkeme, Çin merkezli drone üreticisinin Pentagon’un “Çinli askeri şirketler” listesine alınmasına ilişkin davayı alt mahkemeye geri göndererek, kararın temel dayanaklarından birinin gizli deliller de incelenerek yeniden değerlendirilmesini istedi.

Bu karar DJI’nin Pentagon listesinden çıkarıldığı anlamına gelmiyor. Şirket, alt mahkeme yeni incelemeyi yapana kadar listede kalmaya devam edecek.

Pentagon’un DJI kararı ne anlama geliyor?

ABD Kongresi’nin Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası kapsamındaki 1260H maddesi, Savunma Bakanı’nın ABD’de faaliyet gösteren ve “Çinli askeri şirket” olarak değerlendirilen şirketleri her yıl yayımlamasını öngörüyor. İlgili kategorilerden biri, askeri-sivil füzyon faaliyetleri aracılığıyla Çin’in savunma sanayisine katkı sunduğu tespit edilen şirketleri kapsıyor.

Savunma Bakanlığı, DJI’yi ilk olarak Ekim 2022’de önceden bildirimde bulunmadan listeye aldı. DJI’nin listeden çıkarılma talebi reddedildi ve şirket Ocak 2024’te yeniden listeye konuldu. DJI, Ocak 2025’te de listede yer aldı.

Pentagon’un kamuya açıklanan gerekçesi iki bağlantılı bulguya dayanıyordu: DJI’nin Çin savunma sanayisine katkıda bulunduğu ve askeri-endüstriyel planlamayla bağlantılı bilim ve teknoloji çalışmaları üzerinden Çin hükümetinden yardım aldığını bilerek kabul ettiği. İlk bulguya ilişkin kamuya açık açıklamanın tamamı karartılmıştı.

Listenin pratik sonuçları da var. Savunma Bakanlığı’nın bu şirketlerle sözleşme yapması kısıtlanıyor; ayrıca Enerji Bakanlığı’nın bazı hibe, sözleşme ve kredi programları etkileniyor. Kamuoyuna açık biçimde böyle bir listeye alınmak, şirketin itibarına ve ticari faaliyetlerine de zarar verebiliyor.

DJI neden dava açtı?

DJI, Ekim 2024’te Savunma Bakanlığı’na karşı ABD İdari Usul Yasası ve Anayasa’nın Beşinci Değişikliği kapsamında dava açtı. Şirket, listeleme kararının yeterli delil ve açıklamaya dayanmadığını, usule ilişkin haklarını ihlal ettiğini ve ciddi itibar ile ticari kayıplara yol açtığını savundu.

26 Eylül 2025’te Columbia Bölgesi Federal Bölge Mahkemesi, DJI’nin listede kalmasına karar verdi. DJI’nin açıklamasına göre mahkeme hükümetin bazı iddialarını reddetti; ancak kalan bulguları listelemenin sürmesi için yeterli gördü.

DJI bunun üzerine temyize başvurdu. Şirket kendisini, Çin hükümetinin sahip olmadığı veya kontrol etmediği, Çin ordusuyla bağlantısı bulunmayan sivil bir drone ve kamera teknolojileri üreticisi olarak tanımlıyor.

Şirket ayrıca ürünlerin askeri açıdan kullanılabilme ihtimalinin, ticari drone’ların “çift kullanımlı” teknoloji olmasından kaynaklandığını belirtiyor. DJI’ye göre bu durum askeri mülkiyet, askeri ekipman üretimi veya çatışma odaklı pazarlama anlamına gelmiyor. Şirket, ürünlerin savaşta kullanılmasını kınadığını ve bunu caydırmak ya da önlemek amacıyla politika ve önlemler uyguladığını söylüyor.

Ancak alt mahkeme, askeri kullanıma karşı şirket politikalarının teknolojinin fiilî veya potansiyel askeri uygulamalarını ortadan kaldırmadığı görüşündeydi.

Temyiz mahkemesi neye hükmetti?

Columbia Bölgesi Temyiz Mahkemesi, 14 Ağustos 2026’da alt mahkeme kararının bazı bölümlerini onadı, bir bölümünü bozdu ve davayı yeni inceleme için geri gönderdi.

Kararın merkezinde, DJI’nin Çin savunma sanayisine katkı sunduğu yönündeki bulgu vardı. Temyiz mahkemesine göre, Savunma Bakanlığı’nın bu sonuca ilişkin kamuya açık açıklaması tamamen karartılmışken alt mahkeme yalnızca gizli olmayan kayıtlara dayanarak bu bulguyu onaylayamazdı. Mahkeme, 1260H maddesinin hükümete gizli destekleyici belgeleri mahkemeye karşı tarafın katılımı olmadan ve kapalı oturumda sunma imkânı tanıdığını hatırlattı.

Bunun pratik anlamı şu: Alt mahkeme, hükümetin gizli delilleri de dahil olmak üzere idari dosyanın tamamını inceleyecek. Ardından söz konusu gerekçenin yeterli delille desteklenip desteklenmediğine ve hukuken sürdürülebilir olup olmadığına karar verecek.

Kararın kapsamı dar. Mahkeme DJI’nin Çin savunma sektörüyle ilgisiz olduğunu söylemedi, listelemenin bütün gerekçelerini reddetmedi ve şirketin Pentagon listesinden derhâl çıkarılmasını emretmedi. Karar hakkında yapılan haberlerde, DJI’nin daha geniş kapsamlı üç itirazının reddedildiği; yalnızca gizli kayıtların incelenmesi meselesinin yeniden değerlendirilmek üzere alt mahkemeye gönderildiği aktarılıyor.

Gizli delil meselesi neden önemli?

Ulusal güvenlik gerekçeli şirket listelemelerinde hükümet, bazı bilgilerin kamuoyuna açıklanamayacağını savunabiliyor. Temyiz mahkemesinin kararı, Savunma Bakanlığı’nın gizli bilgilere dayanmasını yasaklamıyor. Ancak kamuya açık dosya merkezi bir sonucu açıklamaya yetmiyorsa, mahkemenin hükümetin dayandığı delilleri gerçekten incelemesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Bu ayrım, benzer ulusal güvenlik listelerine alınan diğer şirketler açısından da önem taşıyor. Devlet kurumları hassas bilgileri kamuya açıklamaktan kaçınabilir; fakat mahkemeler, kurum kararlarını incelerken bu kararların dayandığı kanıtlar üzerinde anlamlı bir denetim yapmak zorunda. Dolayısıyla dava yalnızca DJI’nin mevcut statüsüyle değil, ulusal güvenlik temelli sınıflandırmaların yargısal denetim yöntemiyle de ilgili.

Drone alıcıları ve tarım sektörü için sonuç ne?

DJI’nin tüketici ve ticari drone’ları kamu kurumları, işletmeler ve hobi amaçlı kullanıcılar tarafından kullanılıyor. Ürünlerin ticari uygulamaları arasında görüntüleme, denetim, kamu güvenliği, haritalama ve tarımsal operasyonlar bulunuyor.

Tarım alanında drone platformları; tarla görüntüleme, ürün takibi, haritalama ve hassas uygulama süreçlerine destek sağlayabiliyor. Grand View Research, ABD tarım drone pazarının 2024’te 506,3 milyon dolar büyüklüğünde olduğunu tahmin ediyor ve DJI’yi bu pazarda faaliyet gösteren şirketler arasında sayıyor.

Temyiz kararı, ABD’deki her müşterinin ne satın alabileceğini veya hangi ürünü kullanabileceğini tek başına değiştirmiyor. 1260H kapsamındaki dava; ithalat, kamu alımları, telekomünikasyon, havacılık veya ekipman yetkilendirmesine ilişkin diğer olası kısıtlamalardan ayrı bir süreç.

Çiftlikler ve ticari operatörler açısından kısa vadeli tablo, kullanımda süreklilik ancak hukuki belirsizlik anlamına geliyor: DJI, alt mahkemenin yapacağı inceleme tamamlanana kadar Pentagon’un listesinde kalacak. Sürecin nihai sonucu, şirketin Pentagon etiketine karşı itirazını güçlendirip güçlendiremeyeceğini etkileyebilir; ancak 14 Ağustos tarihli karar tek başına listelemeyi kaldırmıyor ve DJI’nin tüm itirazları hakkında nihai bir hüküm oluşturmuyor.